Organizacja pozarządowa (, popularny skrótowiec NGO) – organizacja działająca na rzecz wybranego interesu i niedziałająca w celu osiągnięcia zyskuArt. 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie ().
W prawie międzynarodowym, w odróżnieniu od organizacji międzyrządowych, organizacje pozarządowe grupują nie państwa, lecz osoby fizyczne lub prawne, i z reguły z różnych krajów (najczęściej przyjmuje się, że minimum z trzech). Działają na podstawie prawa krajowego siedziby organizacji, a powstają w wyniku nie umowy międzynarodowej, ale umowy cywilnoprawnej.
Organizacje pozarządowe bywają nazywane trzecim sektorem, obok sektorów publicznego (władz rządowych i samorządowych) i rynkowego (przedsiębiorców). Organizacje pozarządowe – w odróżnieniu od organów publicznych, a podobnie jak przedsiębiorcy – są prywatne i powstają z inicjatywy ich założycieli (prywatnych osób), ale – w odróżnieniu od przedsiębiorstw, a podobnie jak władze publiczne – działają w interesie publicznym, a nie prywatnym. Charakterystyczną cechą organizacji pozarządowych jest więc brak powiązań z władzą publiczną. W ramach Unii Europejskiej organizacje pozarządowe są traktowane jako drugie pod względem skuteczności (po stowarzyszeniach biznesowych) pod względem wywieranej presji, lobbingu i wpływu na obywateliBurkšienė, V., & Dvorak, J. (2022). Local NGO e-communication on environmental issues. In The Routledge Handbook of Nonprofit Communication (pp. 269-278). Routledge.
Zbliżony termin „organizacja społeczna” nie jest równoznaczny z terminem, „organizacja pozarządowa”, np. związek zawodowy jest organizacją społeczną, lecz nie jest organizacją pozarządową; z kolei zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaliczana do organizacji pozarządowych fundacja, nie mieści się w pojęciu organizacji społecznejWyrok NSA w Warszawie z dnia 6 maja 1998 r. IV SA 898/96.
Organizacje pozarządowe w Polsce W polskim prawie definicję ustawową organizacji pozarządowej zawiera art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (), zgodnie z którym organizacjami pozarządowymi są, niebędące jednostkami sektora finansów publicznych, w rozumieniu przepisów o finansach publicznych, i niedziałające w celu osiągnięcia zysku, osoby prawne lub jednostki nieposiadające osobowości prawnej utworzone na podstawie przepisów ustaw, w tym fundacje i stowarzyszenia, przy czym niektórych przepisów ustawy nie stosuje się do fundacji publicznych i fundacji partii politycznych.
W listopadzie 2020 roku, z grupy ankietowanych Polaków 56% ufało NGO, wynika z badań Stowarzyszenia Klon/Jawor.
Agregatorem informacji na temat organizacji pozarządowych jest portal ngo.pl prowadzony przez Stowarzyszenie Klon/Jawor.
W Polsce aktywnie działa około 75 tysięcy stowarzyszeń i fundacji, które są rozproszone po całym kraju. Istnieją zarówno w najmniejszych wsiach, jak i największych miastach. W 2020 roku 25% organizacji było zlokalizowanych (miało swoje siedziby) na wsiach, 24% w małych miastach, liczących nie więcej niż 50 tys. mieszkańców, 18% w średnich miastach, mających między 50 a 200 tys. mieszkańców, a 34% w największych ośrodkach miejskich z więcej niż 200 tys. mieszkańców.
Organizacje pozarządowe w Polsce W Polsce zarejestrowanych jest około 143 000 organizacji, Aktywnych stowarzyszeń i fundacji jest 75 000 – to około połowa wszystkich zarejestrowanych podmiotów, 8694 organizacjom pozarządowym w Polsce można przekazywać 1,5% podatku, Przeciętny roczny budżet organizacji w 2023 roku wynosi 50 000 zł, a 10% dysponowało ponad milionem zł (2023), 61% organizacji współpracuje z wolontariuszami i wolontariuszkami (2021), 49% organizacji działa na wsiach i w małych miejscowościach liczących do 50 tys. mieszkańców, 34% organizacji zajmuje się sportem i turystyką – to największa branża sektora, przed kulturą i edukacją , 38% organizacji ma stały zespół pracowniczy, przeciętnie 4-osobowy.
Zobacz też
think tank lobbing międzynarodowa organizacja pozarządowa organizacja non-profit organizacja pożytku publicznego przekazywanie 1,5% podatku dochodowego na rzecz organizacji pożytku publicznego w Polsce Światowy Dzień NGO Transparency International
Przypisy
Linki zewnętrzne Portal organizacji pozarządowych Internetowa baza danych organizacji pozarządowych Wyszukiwanie organizacji pożytku publicznego Badania organizacji pozarządowych w Polsce Praca w pandemii. Raport z badań 2020/2021 Rok w pandemii. Raport z badań 2020/2021 Zaufanie i wizerunek NGO. Wyniki sondażu XI 2020 ZaTRUDnienie. Problemy personelu NGO 2020 Oblicza lokalności. NGO w mieście 2020 Organizacje pozarządowe wobec pandemii. Raport z badań 2020 Zysk nie tylko społeczny. Działalność ekonomiczna NGO 2019 Forma ma znaczenie. Stowarzyszenia i fundacje 2019 Organizacje równościowe w Polsce. Raport z badań 2019
Kategoria:Podmioty polityczne