Czerwieńsk (Czerwieńsk Odrzański, niem. Rothenburg an der Oder) – miasto położone na Wysoczyźnie Czerwieńskiej, w powiecie zielonogórskim, w województwie lubuskim, siedziba gminy Czerwieńsk.
W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa zielonogórskiego.
Według danych GUS z 31 grudnia 2019 r. Czerwieńsk liczył 3988 mieszkańców.
Położenie Czerwieńsk położony jest w południowej części województwa lubuskiego w powiecie zielonogórskim, w gminie Czerwieńsk.
Miasto leży na skrzyżowaniu dróg wojewódzkich: nr 279: Zielona Góra – Buchałów – Leśniów Wielki – Czerwieńsk – Wysokie nr 280: Zielona Góra – Czerwieńsk – Brody
Pod względem historycznym Czerwieńsk położony jest na Dolnym ŚląskuPrzemysław Góralczyk, Czerwieńsk do 1945 roku, [w:] Czerwieńsk. Monografia miasta, red. Tomasz Nodzyński, Pro Libris – wydawnictwo WiMBP im. C. Norwida w Zielonej Górze, Czerwieńsk–Zielona Góra 2014, , s. 16.. Obszar, na którym obecnie leży miasto, w średniowieczu stanowił część księstwa głogowskiego, a następnie księstwa krośnieńskiego, po czym w 1482 został włączony do Nowej Marchii, w granicach której od 1571 należał do Brandenburgii. W 1816 Czerwieńsk został włączony do pruskiej prowincji Śląsk, w wyniku czego obszar miasta ponownie stał się częścią Śląska.
Historia 1550 – Na terenie Brandenburgii, w odległości 5 km od swojej rodowej siedziby w Nietkowie rodzina von Rothenburg buduje pałacyk myśliwski; wokół niego powstaje wieś i osada rzemieślnicza znana jako Nowy Nietków.. 1616-1648 – Dalszy rozwój po zakończeniu wojny trzydziestoletniej oraz przybycie sukiennic ze Śląska do miasta. 1654 – Budowa kościoła ewangelickiego – korzystają z niego także protestanci ze znajdującej się pod panowaniem katolickich Habsburgów Zielonej Góry; pierwszym pastorem zostaje Christoph Reiche. 24 stycznia 1690 – Założenie miasta Rothenburg an der Oder przez elektora brandenburskiego Fryderyka III; obok miasta nadal istnieje wieś Nowy Nietków. W tym czasie zbudowany został także Ratusz, czyli budynek istniejący do dzisiaj sprawujący funkcje siedziby gminy. 1701 – Brandenburgia staje się częścią Królestwa Prus. 1707 – Pastor Johannes Reiche zainicjował budowę nowego, obszerniejszego kościoła; budynek istniał do 1877 roku. 1811 – Pierwszy plan miasta, stworzony przez królewskiego urzędnika Niceusa. 1816 – Reforma administracyjna w Prusach – miasto zostaje przyłączone do prowincji śląskiej. 1870 – Uzyskanie połączenia kolejowego. 1871 – Miasto w granicach Niemiec. 1877 – Budowa nowego kościoła ewangelickiego – budynek istnieje do dziś i jest używany przez katolików. 1890 – Rodzina Starost buduje pierwszy tartak w mieście 1900 – Miasto liczy 632 mieszkańców 1901 i 1908 – Nowy Nietków włączony do miasta 1933 – Według spisu ludności miasto zamieszkuje 1430 osób 1945 – Włączenie miasta w granice Polski z zachowanymi prawami miejskimi i urzędem burmistrza; zmiana nazwy na obecną, zniszczenieRozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (). (przez kilka tygodni 1945 roku funkcjonuje także nazwa Rozborg) 20 listopada 1945 – Przemianowanie miasta w osadę wiejską, utrata praw miejskich oraz urzędu burmistrza 1957 – Przemianowanie miasta w osadę miejską 1 stycznia 1969 – Czerwieńsk uzyskuje ponownie prawa miejskie. 1975 – Przyłączenie miasta do województwa zielonogórskiego oraz rozpoczęcie budowy zaplecza technicznego dla magistrali kolejowej "Śląsk - Porty", zwanej potocznie "Odrzanką". 1983-1984 – Budowa Stacji Kolejowej Czerwieńsk Towarowy. 1998 – Przyłączenie miasta do województwa lubuskiego po zmianach terytorialnych w Polsce. 4 czerwca 1989 – Przeprowadzenie w mieście wielu inwestycji zapoczątkowanych zmianą ustrojową. październik 1990 – Wydawany jest w mieście pierwszy tytuł bezpłatnego miesięcznika "Czerwieńsk - U nas", będącym organem promulgacyjnym Rady Gminy i Miasta w Czerwieńsku. 2010 – Wystawa "Droga do wolności" przeprowadzona jest w lokalnym Gimnazjum (współcześnie Liceum Ogólnokształcące im. gen. Stefana Roweckiego "Grota") na temat historii Polski.
Demografia Według danych z 31 grudnia 2007 miasto miało 4141 mieszkańców.
thumb|690x480px|center |Piramida wieku mieszkańców Czerwieńska w 2014 roku
Ludzie związani z Czerwieńskiem
Zabytki mały|Dawny kościół ewangelicki Do wojewódzkiego rejestru zabytków wpisane są: Kościół ewangelicki, wybudowany przez pastora Martina Gottfrieda Juliusa Schöne w połowie XIX wieku, obecnie budynek – magazyn narzędziowni Budomont, ul. Zielonogórska 5 Ratusz (będący siedzibą gminy Czerwieńsk) wybudowany w 1690 Kaplice na terenie lokalnego cmentarza. Budynki zespołu folwarcznego, z XVII–XIX wieku: Obora i stajnia Chlewnia Inne zabytki: Budynek dworca kolejowego z 1870 roku Kościół parafialny pw. św. Wojciecha, neogotycki, wybudowany na miejscu świątyni z 1707 roku, oddany do użytku dla wiernych 13 grudnia 1877 roku.
Komunikacja thumb|Obwodnica kolejowa Czerwieńska wybudowana w 2013 r. thumb|Stacja kolejowa Czerwieńsk Stacja kolejowa Czerwieńsk, nieużywany przystanek Czerwieńsk Mt i Czerwieńsk Towarowy. Transport publiczny zapewniał MZK Zielona Góra. Kursowały tu dwie linie:
32 (Dworzec PKP – Czerwieńsk – Laski) 34 (Dworzec PKP – Czerwieńsk – Wysokie)
Sport Od 1947 roku w Czerwieńsku funkcjonuje piłkarski Klub Sportowy „Piast” Czerwieńsk. Zespół występuje w okręgówce a domowe mecze rozgrywa na Stadionie Miejskim w Czerwieńsku.
W 2012 roku powstał w Czerwieńsku klub biegacza Ronin Czerwieńsk.
Miasta partnerskie Czerwieńsk od 1991 roku współpracuje ze Związkami Miast Partnerskich - Rothenburgów, który tworzą: Rothenburg an der Fulda Rothenburg ob der Tauber Rothenburg Saale Rothenburg Wümme Rothenburg/O.L. Rothenburg Luzern Drebkau Suzdal (do 9 marca 2022 r.) Współpraca ta polega na uczestnictwie w obchodach świąt danego miasta, cyklicznie co dwa lata odbywa się spartakiada pn. "Spartakiada Miast Partnerskich Rothenburgów". W ramach tej współpracy Czerwieńsk uczestniczy w Spartakiadach tych miast. Najbardziej wszechstronną współpracę Gmina Czerwieńsk prowadzi z Gminą Drebkau (Niemcy) popartą aktem umowy partnerskiej podpisanej 23.09.2000 r., która dotyczy dziedzin: kultury, sportu, oświaty i gospodarki.
Przypisy
Bibliografia Gębicki Jacek, Kartka z historii kościoła w Czerwieńsku, „Czerwieńsk – U nas”, R. 1995, Nr 38, s. 9. Góralczyk Przemysław, Z dziejów Czerwieńska, „Czerwieńsk – U nas”, Nr 152, R. 2005, s. 8–9; Nr 165, R. 2006, s. 7; Nr 170, R. 2006, s. 10–11; R. 2006, Nr 171, s. 8; R. 2006, Nr 172, s. 9. Kres Bogdan, Groby ciałopalne w Czerwieńsku pow. Zielona Góra, Z badań nad przeszłością Ziemi Lubuskiej, Zielona Góra 1964. Strzyżewski Wojciech, Herby miejscowości województwa zielonogórskiego, (Czerwieńsk), Zielona Góra 1989, s. 18–19.
Linki zewnętrzne
Kategoria:Miasta w Polsce lokowane w XVII wieku Kategoria:Miasta w województwie lubuskim