Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne w Tarnowie

Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne w Tarnowie – przewoźnik autobusowy, świadczący usługi na terenie Miasta Tarnowa. Utworzone w 1911 poprzez uruchomienie linii tramwajowej. W 1994 przedsiębiorstwo przekształcono w spółką komunalną, w której 100% udziałów posiada Gmina Miasta Tarnowa. MPK obsługuje 19 linii autobusowych, których organizatorem jest Zarząd Dróg i Komunikacji w Tarnowie.

Historia thumb|Tramwaj na ulicy Krakowskiej w Tarnowie

Lata 1911–1944

Początek komunikacji zbiorowej w Tarnowie wiąże się z uruchomieniem 25 września 1911 linii tramwajowej łączącej dworzec kolejowy ze wschodnią częścią miasta. Do obsługi linii zakupiono 8 wagonów tramwajowych (typu Sanok SW1). W latach 20. XX wieku rząd podjął decyzję o budowie w Świerczkowie pod Tarnowem Państwowej Fabryki Związków Azotowych. W związku z tym władze miasta zdecydowały o uruchomieniu linii autobusowej do zakładu w Mościcach. Oprócz linii na zachód od miasta (do Azotów) utworzono połączenie wioski na wschód od miasta – Rzędzina – z mostem na Białej w ciągu ulicy Krakowskiej.

Na początku lat 30. XX wieku tarnowska komunikacja odczuła skutki wielkiego kryzysu w gospodarce. Wiele osób w mieście straciło pracę, a linie przestały być rentowne. Zlikwidowano więc obie linie autobusowe, a na linii tramwajowej ograniczono przywileje na przejazdy. W 1942 niemieccy okupanci zlikwidowali linię tramwajową. W zamian sprowadzono dwa używane autobusy, które kursowały na trasach: Tarnów – Fabryka Azotowa oraz Rzędzin – ulica Czerwona w Mościcach. W 1944 pojazdy zostały wywiezione z miasta.

Lata 1945–1968

thumb|Mercedes Cito stylizowany na przedwojenny tramwaj

Po wojnie rozpoczęto przebudowę miasta, budowę nowych zakładów pracy oraz rozbudowę istniejących. Magistrat podjął decyzję o reaktywowaniu linii autobusowej komunikacji miejskiej. W 1951 powołano Miejską Komunikację Samochodową przy Miejskim Przedsiębiorstwie Gospodarki Komunalnej. W tym czasie kursowały dwie linie z Rzędzina do Mościc. W 1953 utworzono 3. linię do nowych zakładów M-7 na Piaskówce (potem Tamel Tarnów). Do obsługi linii zakupiono dwa używane autobusy. W 1957 MKS przekształcono w samodzielną spółkę – Miejskie Przedsiębiorstwo Autobusowe, a w 1958 powołano Radę Zakładową liczącą 7 osób. Firma obsługiwała 5 linii autobusowych mając do dyspozycji 21 pojazdów: 13 węgierskich MÁVAGÓW i 8 polskich Starów, zatrudniała 101 pracowników.

W tym samym roku spółka zakupiła 4 nowe autobusy marki San. Zajezdnia autobusowa mieściła w pofolwarczych budynkach dawnej posiadłości rodziny Sanguszków. Z czasem budynki zostały przystosowane do potrzeb przedsiębiorstwa. W 1960 połączono wszystkie podmiejskie osiedla z miastem. Zakupiono 16 nowych Sanów oraz wycofano z eksploatacji stare MÁVAGI.

W związku z rozwojem firmy pojawiła się potrzeba budowy nowej zajezdni. Budowę nowej siedziby rozpoczęto w 1962, budowa trwała kilka lat. W latach 1962–1968 zmieniano tabor (Jelcz 272 MEX), budowano zajezdnię oraz rozwijano siatkę połączeń z okolicznymi miejscowościami. Uroczyste otwarcie nowej zajezdni miało miejsce w sierpniu 1968. W tym czasie spółka posiadała 88 autobusów, 10 taksówek bagażowych oraz 3 mikrobusy. Przedsiębiorstwo obsługiwało 18 linii autobusowych kursujący do 13 miejscowości. Były to m.in.: Zgłobice, Skrzyszów, Lisia Góra, Żabno, Tarnowiec, czy Nowodworze.

Lata 1968–1979 mały|Scania M323 Citywide LF CNG Tworzono nowy połączenia. W latach 1968–1974 utworzono 8 nowych połączeń m.in. do: Pleśniej, Wierzchosławic, Błonia i Rzuchowej, a z autobusów zniknęli konduktorzy. W 1975 decyzją wojewody tarnowskiego Jana Sokołowskiego firmę przekształcono w Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne z oddziałami w Bochni, Brzesku i Dębicy. Z podsumowania 1976 wynika, że WPK posiadało 190 autobusów. W 2. połowie lat 70. XX w. stan gospodarki w Polsce pogorszył się. Mimo to spółka nadal się rozwijała i tworzyła nowe połączenia komunikacyjne. W 1978 roku zakupiono pierwszy autobusy Jelcz Berliet. W 1979 wprowadzono zmiany, które pomogły w przewozie mieszkańców miasta: połączono Szynwałd ze Zbylitowską Górą, Pogórską Wolę z Błoniem i Łękawicę z Wojniczem. Ponadto uruchomiono nowe połączenia do Mikołajowic i Łętowic.

Lata 1980 – 1992

W 1980 odbył się pierwszy strajk komunikacji miejskiej. Trwał on tydzień od 3 do 10 września. W tym czasie autobusy nie wyjechały na ulice miasta i okolicznych miejscowości. Celem strajku było m.in. podniesienie wypłat dla pracowników. Po spełnieniu przez zarząd spółki postulatów pracowników autobusy powróciły na ulice. Aby poprawić sytuację przedsiębiorstwa uporządkowano gospodarkę taborową, wprowadzono stałą obsadę kierowców w autobusach oraz oddano do użytku drugi plac postojowy na Rzędzinie.

Uruchamiano kolejne linie m.in. do Trzemesnej, Luszowic, Radłowa, Wesołej, czy Tuchowa. Powstała również linia na basen przy ul. Krasickiego (dzisiaj Piłsudskiego) oraz na Tamel. Obie linie kursowały z osiedla Jasna. W 1986 uroczyście obchodzono jubileusz 75-lecia komunikacji miejskie w Tarnowie. WPK dysponowało 160 pojazdami Jelcz Berliet. W kolejnych latach starano się rozwiązywać problemy z infrastrukturą: przy ulicy Lwowskiej oddano 3 place postojowe na 150 autobusów (w ten sposób odciążono zajezdnię przy ul. Okrężnej), zbudowano budynek administracyjno-socjalny na potrzeby spółki. Zmodernizowano halę napraw, uruchomiono punkt kontrolny przy Al. Jana Pawła II i punkt ekspedycyjny na pętli autobusowej w Mościcach. 31 lipca 1989 rozpoczął się kolejny strajk. Zakończono go 3 sierpnia podpisaniem porozumienia. W 1991 przedsiębiorstwo obchodziło 80-lecie istnienia. Spółka posiadała 209 pojazdów.

Lata 1993–2010

thumb|Solbus SM12

Końcem 1993 zostało powołane Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w Tarnowie. Prawnie działa od 1 stycznia 1994. 100% udziałów objęła Gmina Miasta Tarnowa. Początek lat 90. XX wieku przyniósł wzrost bezrobocia, zmiany gospodarcze, rozwój transportu indywidualnego. Mniejsza ilość pasażerów oraz niechęć okolicznych gmin do partycypowania w komunikację publiczną przyczyniła się do likwidacji znacznej większości linii podmiejskich. W mieście też modyfikowano linie. Wraz z rozpoczęciem funkcjonowania Wojewódzkiego Szpitala im. św. Łukasza przy ul. Lwowskiej utworzono linię łączącą osiedle Koszyckie z nowy szpitalem.

W latach 1997–1998 z pomocą miasta zakupiono 29 nowych autobusów: 22 Jelcze 120MM/1, 3 Jelcze 120MM/2 i 4 niskopodłogowe Many NL222. Siedziba firmy przeszła kompleksową komputeryzację. W 1998 roku firma wzbogaciła się o myjnie wieloszczotkową z obiegiem zamkniętym. Zakupiono 8 autobusów Volvo B10M Wiima. W 2000 spółka zakupiła 2 niskopojemnościowe autobusy Jelcz L100I. Od 1 stycznia 2001 organizację komunikacji przejął Zarząd Komunikacji Miejskiej w Tarnowie (dzisiaj ZDiK). W ten sposób MPK stało się firmą wykonującą zlecenia ZKM.

W latach 2002–2007 modernizacji poddane zostały pojazdy Jelcz PR110. 18 Jelczy PR100M przystosowano do zasilania gazem CNG. W 2004 przedsiębiorstwo wzbogaciło się o 3 nowe Jelcze M101I. W 2007 roku spółka zakupiła 4 nowe niskopodłogowe autobusy IVECO 65C oraz 4 autobusy Volvo B10BLE-60 CNG, a kolejnych 8 w 2008 roku.

Lata 2008–2017 mały|Mercedes CITO W 2008 na ulicach Tarnowa pojawiły się niskopojemnościowe autobusy o napędzie hybrydowym Mercedes-Benz O520. W 2009 spółka zakupiła 2 używane autobusy Solbus SM12. Pojazdy są niskopodłogowe. mały|Otokar Kent C W 2011 komunikacja miejska w Tarnowie obchodziła 100 lat swojej działalności. W tym samym roku spółka zakupiła 8 nowych pojazdów Otokar Kent 290LF. Autobusy są niskopodłogowe, klimatyzowane, napędzane silnikami Diesla. Zakup 2 Solbusów i 8 Otokarów był współfinansowany z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. Do 2012 spółka obsługiwała 21 linii, posiadała 89 autobusów. Od 2013 firma obsługuje wszystkie linie po wygranym przetargu z PKS Tarnów. W latach 2012–2013 przedsiębiorstwo zakupiło 11 nowych Otokarów Kent C. Są to niskopodłogowe, klimatyzowane autobusy napędzane silnikami Diesla. Zakup pojazdów był współfinansowany z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego.

W 2015 firma zakupiła 5 nowych autobusów Solaris Urbino 12 III generacji wyposażonych w silniki Cummins spełniające normę spalin EURO 6. Pojazdy są niskopodłogowe, klimatyzowane, napędzane silnikami Diesla, posiadają ładowarki USB. W 2016 zakupiono 10 używanych pojazdów Scania CL94UB. Pojazdy są niskopodłogowe, napędzane silnikami Diesela. mały|Solaris Urbino 12 III generacji W 2017 MPK zakupiło 5 fabrycznie nowych niskopodłogowych autobusów Scania Citywide 12LF napędzanych silnikami Diesla spełniających normę spalin Euro 6. Pojazdy są niskopodłogowe, klimatyzowane wyposażone w: ładowarki USB, sterowniki światłami, monitory LCD, które wskazują trasę pojazdu. Dzięki zakupowi nowych autobusów spółka wycofała z eksploatacji autobusy Volvo B10BLE-60 CNG.

Rok 2018 mały|Tarnowska Scania CityWide 12 LF CNG 21 czerwca 2018 na ul. Wałowej miała miejsce uroczysta prezentacja autobusów Scania Citywide 12 LF CNG połączona z konferencją "Ekologiczny Tarnów" zorganizowanej przez PGNiG Obrót Detaliczny, MPK Tarnów oraz Miasto Tarnów. Trakcie konferencji została podpisana umowa na dostawę gazu CNG przez MPK Tarnów, MPGK Tarnów, PUK Tarnów, Miasto Tarnów oraz PGNiG. Do 2020 roczny wolumen dostaw gazu ma wynosić blisko 1 mln m³ gazu. Realizacja umowy pozwoli na rozwój floty MPK do co najmniej 32 pojazdów. Prezes MPK przestawił plany spółki, które zakładają, że do 2028 tabor tarnowskiej spółki będzie składał się w 1/3 z autobusów gazowych, 1/3 z autobusów elektrycznych i 1/3 z pojazdów zasilanych biodieslem. W trakcie trwania konferencji na zaproszenie MPK i prezydenta Tarnowa 300 dzieci udało się na uroczystą przejażdżkę kawalkadą przez ulice Tarnowa do Parku Strzeleckiego.

24 lipca 2018 na terenie zajezdni MPK zostały zaprezentowane autobusy MAN Lion’s City A37. Są to w pełni niskopodłogowe, dwunastometrowe autobusy napędzane silnikami spełniającymi normę emisji spalin Euro 6. Podobnie jak wcześniej zakupione Scanie są wyposażone w monitor LCD, klimatyzację, okna przesuwne, ładowarki USB. Są to kolejne autobusy zakupione w ramach projektu "Poprawa jakości komunikacji miejskiej na obszarze działania Zarządu Dróg i Komunikacji w Tarnowie". mały|MAN Lion's City A 37 30 września 2018 miało miejsce symboliczne pożegnanie ostatniego Jelcza podczas pikniku Dzień Babiego Lata. Poradą w stylu lat 70., pod egidą tarnowskiego zespołu Leliwa Jazz Band wszyscy zebrani odprowadzili Jelcza w ostatnią podróż. Głównym bohaterem był Jelcz 120M numerem taborowym 235. mały|Scania M323 Citywide LF 12,0 W piątek 4 listopada MPK zaprezentowało niespełna dziewięciometrowego Solarisa Urbino 8,6. Pojazd jest napędzany silnikiem Diesla, który spełnia normę spalin Euro6, który jest zblokowany z automatyczną skrzynią biegów. Autobus jest w pełni niskopodłogowy, posiada tzw. przyklęk, tablicę LCD wskazującą trasę pojazdu, ładowarki USB, klimatyzację przestrzeni pasażerskiej, 4 uchylane okna, monitoring wizyjny, białe tablice świetlne. Na przełomie listopada i grudnia do Tarnowa dotarły ostatnie pojazdy w ramach projektu Nr RPMP.04.05.02-12-0353/17 pt. Poprawa jakości komunikacji miejskiej na obszarze działania Zarządu Dróg i Komunikacji w Tarnowie.

W grudniu w autobusach Iveco 65C (Kapena), Mercedes-Benz O520, Scania CL94UB, Solaris Urbino 12 i Solbus SM12 zamontowano wewnętrzne tablice LCD oraz wycofano z eksploatacji ostatni pojazd MAN NL 222.

W latach 2015–2018 MPK zakupiło 45 nowoczesnych autobusów napędzanych silnikami na gaz CNG oraz silnikami Diesla. Stanowi to prawie 50% taboru jakim dysponuje przedsiębiorstwo. Dzięki wymianie autobusów poprawiła się jakość komunikacji miejskiej w Tarnowie. Wszystkie pojazdy są klimatyzowane, wyposażone w wewnętrzne tablice LCD, ładowarki USB oraz są niskopodłogowe. Wysiłek inwestycyjny jaki podjęło MPK nie miało jeszcze miejsca w historii przedsiębiorstwa.