Mannitol, mannit – organiczny związek chemiczny, polihydroksylowy alkohol cukrowy. Występuje w formie dwóch enancjomerów, oznaczanych zwyczajowo jako D i L. Stanowi bogate źródło przyswajalnego węgla i dlatego jest dodawany do podłoży hodowlanych (np. podłoże Chapmana służące izolacji i identyfikacji bakterii z rodzaju Staphylococcus).
W lecznictwie znalazł zastosowanie jako środek moczopędny. Może być używany: w zapobieganiu nieodwracalnemu uszkodzeniu nerek w skąpomoczu (oligurii) do zmniejszenia ciśnienia wewnątrzczaszkowego do zwiększania wydalania moczu (i zarazem trucizn) przy zatruciach eksperymentalnie do czasowego otwarcia bariery krew-mózg, w ramach BBBD (Blood-Brain Barrier Disruption) celem podniesienia skuteczności chemioterapii w leczeniu nowotworów mózgu
Działanie Sam mannitol podany dożylnie zwiększa ciśnienie osmotyczne płynu pozakomórkowego (co skutkuje przedostaniem się wody z komórek do osocza). Mechanizm ten jest odpowiedzialny za zmniejszanie ciśnienia wewnątrzczaszkowego i wewnątrzgałkowego oraz ogólnie za zmniejszanie obrzęków różnego pochodzenia. Mannitol jest zaliczany do diuretyków osmotycznie czynnych. W Polsce w medycynie stosowane są roztwory do wlewu dożylnego.
Wskazania leczenie fazy oligurii w ostrej niewydolności nerek zanim stanie się nieodwracalna wzmożone ciśnienie śródczaszkowe redukcja ciśnienia wewnątrz gałki ocznej – jeżeli inne sposoby nie przynoszą rezultatów nasilenie wydalania trucizn przez nerki – tzw. diureza wymuszona
Przeciwwskazania bezmocz obrzęk płuc czynne krwawienie wewnątrzczaszkowe ciężkie odwodnienie nasilająca się niewydolność serca
Działania niepożądane gorączka zapalenie żyły w miejscu wstrzyknięcia zakrzepica żylna kwasica obrzęki ból głowy drgawki zaburzenia widzenia nudności wymioty odwodnienie
Kategoria:Alkohole cukrowe Kategoria:Alkohole pierwszorzędowe Kategoria:Alkohole drugorzędowe Kategoria:Chemiczne dodatki do żywności Kategoria:Leki moczopędne