thumb|240px|Hebrajski napis nad wejściem do domu przedpogrzebowego: Ponieważ koniec jest dla męża pokoju (Ps 37,37)
Cmentarz żydowski w Pszczynie – kirkut znajdujący się w Pszczynie, w głębi działki przy ulicy Katowickiej. Cmentarz zajmuje powierzchnię 0,6 ha, zachowało się na nim ponad 400 nagrobków. Obecnie należy do jednych z najlepiej zachowanych żydowskich nekropolii w województwie śląskim.
Historia Cmentarz został oficjalnie założony w 1814. Pierwszą pochowaną osobą była Jettel, córka rabina Hirschela Guttmanna, zmarła 10 września 1814 w wieku 4 lat. Wcześniej członkowie pszczyńskiej gminy żydowskiej byli chowani na cmentarzu żydowskim w Mikołowie. W 1830 powołano do życia święte bractwo pogrzebowe Chewra Kadisza, na czele którego stanęli Wolf Armuth i Samuel Bändel. W 1888 rozszerzono teren cmentarza, a od strony ulicy zbudowano ceglane ogrodzenie z dwoma stylizowanymi kutymi furtkami oraz neogotycki dom przedpogrzebowy, według projektu Ernsta Betza. Prowadzi do niego 35-metrowa aleja, po obu stronach której rosną jesiony.
Podczas II wojny światowej cmentarz nie uległ zniszczeniu. Ostatni pogrzeb na cmentarzu odbył się w 2011.
Na cmentarzu zachowało się około 400 nagrobków, murowane ogrodzenie oraz dom przedpogrzebowy. Największy z nagrobków, okazały bazaltowy pomnik z dwiema kolumnami wspierającymi trójkątny szczyt, pochodzi z przełomu XIX i XX wieku. Należy on do Heinricha i Henriette Simonów.
Cmentarz wraz z domem przedpogrzebowym wpisano do rejestru zabytków nieruchomych województwa śląskiego decyzją z 16 czerwca 2021 (nr rej. A/838/2021)Michał Bulsa, Decyzje dotyczące wpisów i skreśleń w rejestrze zabytków nieruchomych województwa śląskiego w 2021 roku, „Wiadomości Konserwatorskie Województwa Śląskiego” 2022, t. 14, s. 390..
Pochowani Na cmentarzu żydowskim w Pszczynie spoczęło wielu zasłużonych mieszkańców miasta i okolic: Abraham Muhr (zm. 1847) – działacz społeczny, zasłużony na rzecz równouprawnienia Żydów niemieckich, Philipp Zwiklitz (zm. 1848) – lekarz miejski, Samuel Skutsch (zm. 1862) – pierwszy żydowski przewodniczący Rady Miejskiej, prezes gminy żydowskiej w Pszczynie, Hirschel Guttmann (zm. 1877) – pierwszy rabin gminy żydowskiej w Pszczynie, Heinrich Schiller (zm. 1875) – współzałożyciel uzdrowiska w Goczałkowicach, Fedor Muhr (zm. 1893) – kupiec, przewodniczący Rady Miejskiej, prezes gminy żydowskiej w Pszczynie, Wilhelm Kohn (zm. 1896) – bankier, Chilus Mendelssohn (zm. 1899) – rabin, działacz syjonistyczny, historyk, Heinrich Timendorfer (zm. 1910) – kupiec, prezes gminy żydowskiej w Pszczynie, David Rau (zm. 1911) – czwarty rabin gminy żydowskiej w Pszczynie, Simon Steiner (zm. 1930) – karczmarz w Ćwiklicach, kantor gminy żydowskiej w Pszczynie, Heinrich Koenigsfeld (zm. 1938) – przedsiębiorca, radny miejski, związany z Chorzowem, Paul Schindler (zm. 1941) – kupiec, prezes gminy żydowskiej w Pszczynie.
Galeria
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne Cmentarz żydowski w Pszczynie na portalu Wirtualny Sztetl Cmentarz żydowski w Pszczynie na portalu kirkuty.xt.pl
Kategoria:Obiekty sakralne w Pszczynie Pszczyna Kategoria:Zabytkowe cmentarze w województwie śląskim Kategoria:Zabytki nieruchome w Pszczynie