Krystyna Antonina Łyczywek z domu Wiza (ur. 24 sierpnia 1920 w Poznaniu, zm. 22 kwietnia 2021Nie żyje Krystyna Łyczywek. Pionierka Szczecina miała sto latNie żyje Krystyna Łyczywek. Pionierka Szczecina i fotografka, której zdjęcia podziwiał cały świat) – polska romanistka, tłumaczka literatury francuskiej, dziennikarka, fotografka, członek honorowy ZPAF, Fotoklubu RP, Szczecińskiego Towarzystwa Fotograficznego (STF), Fotoklubu Katalonii, Polish American Photographic Club w Nowym Jorku i in.

Życiorys Urodziła się w Poznaniu, w patriotycznej rodzinie Władysława Wizy, powstańca wielkopolskiego i nadkomisarza policji, i Anny z Brodniewiczów. Ojciec nie pozwalał swoim córkom uczyć się języka niemieckiego (w trosce o czystość ich polszczyzny) – bardzo wcześnie poznały język francuski i łacinę. Krystyna Wiza uczęszczała do szkoły Urszulanek. Od 12. roku życia działała w harcerstwie, kolejno jako zastępowa, przyboczna i drużynowa 17. Drużyny im. Wandy Malczewskiej. Od 14. roku życia (od śmierci ojca) zarabiała na życie korepetycjami. Zdała maturę w roku 1938 i rozpoczęła studia filologii romańskiej na Uniwersytecie Adama Mickiewicza w Poznaniu (1938–1939).

W czasie II wojny światowej działała w Szarych Szeregach (Akademickie Koło Harcerskie). W roku 1943, ze względu na falę aresztowań, otrzymała rozkaz ewakuowania się do Warszawy z fałszywymi dokumentami, według których była trochę starsza. W Warszawie złożyła przysięgę w Armii Krajowej i została łączniczką kontrwywiadu. W latach 1943–1944 kontynuowała studia romanistyki na Tajnym Uniwersytecie Ziem Zachodnich. Pracowała też w Szpitalu Maltańskim jako pielęgniarka. W powstaniu warszawskim uczestniczyła jako współredaktorka pisma „W walce” i łączniczka w batalionie „Łukasiński”. Po upadku powstania wraz z mężem dostała się do obozu przejściowego dla ludności cywilnej w Pruszkowie. thumb|230px|Aleja Wyzwolenia w Szczecinie w roku 1948 (fot. Krystyna Łyczywek) W lipcu 1945 roku Roman Łyczywek (mąż) wyjechał z Poznania do Szczecina, wraz z ekipą pierwszego polskiego prezydenta miasta, Piotra Zaremby. Jego żona dołączyła do niego w październiku, wioząc w koszyku na bieliznę ich trzyipółmiesięcznego synka. W tym mieście zamieszkała na stałe. Skończyła studia na Uniwersytecie w Poznaniu (1945–1946), wykonując pracę dyplomową na temat Maupassanta pt. La vie de Maupassant à travers ses contes. Do roku 1946 pracowała jako lektor języka francuskiego w szczecińskiej Wyższej Szkole Inżynierskiej, a w następnych latach podejmowała wiele różnych rodzajów działalności na rzecz upowszechnienia w Polsce kultury francuskiej i zacieśnienia kontaktów francusko-polskich. Zajęła się też fotografiką, początkowo amatorsko, robiąc zdjęcia swojego synka. Wkrótce stała się ona jej życiową pasją.

Zmarła w Szczecinie, pochowana 30 kwietnia 2021 na cmentarzu Centralnym (kwatera 44-1-25).

Działalność Z okazji przyznania Krystynie Łyczywek tytułu Honorowego Obywatela Miasta Szczecin (2013) napisano m.in.:

Była m.in. założycielką Szczecińskiego Towarzystwa Fotograficznego (w latach 1963–1975 wiceprezesem i prezesem towarzystwa). W 1964 roku została członkiem Związku Polskich Artystów Fotografików. W latach 1970–2008 reprezentowała Polskę na kongresach Międzynarodowej Federacji Sztuki Fotograficznej (FIAP), na których pracowała w komisji audiowizualnej, statutowej i jubileuszowej, była referentem prasowym Światowej Komisji ds. młodzieży w dziedzinie fotografii, organizatorką pięciu Sympozjonów poświęconych historii fotografii polskiej, siedemnastu Dialogów interdyscyplinarnych oraz seminariów międzynarodowych w Polsce, członkiem lub przewodniczącą jury w 132 konkursach i wystawach fotograficznych w kraju i za granicą. W latach 1977–2002 pełniła funkcję prezesa oddziału szczecińskiego ZPAF.

Twórczość Tematem jej prac fotograficznych jest przede wszystkim człowiek (Ludzie na ulicach miast, Dzień powszedni Francji, Podróże, Dzieci tego świata, Niepełnosprawni) oraz krajobraz (Szczecińskie fascynacje, Chińskie impresje, Maroko, Bretania wczoraj i dziś, Krajobrazy morskie, Szczecin i Paryż inaczej, Dziennik prywatny 2004, Jeden dzień w Warszawie).

W latach 1948–2009 wzięła udział w ok. 150 wystawach zbiorowych w Polsce i w innych krajach, gdzie otrzymała nagrody i wyróżnienia. W latach 1957–2009 jej prace były eksponowane na ok. 160 wystawach indywidualnych w Polsce, Finlandii, Francji, Grecji, Holandii, Japonii, Niemczech, Rumunii, Stanach Zjednoczonych i we Włoszech. Około 1700 zdjęć Krystyny Łyczywek zostało opublikowanych w folderach turystycznych, czasopismach, książkach i albumach.

Jej prace znajdują się w zbiorach Biblioteki Narodowej w Paryżu, Muzeum Ludwig w Kolonii, Muzeum Narodowego we Wrocławiu, Muzeum Historii Fotografii w Krakowie i w Musée français de la photographie w Bièvres, w Książnicy Pomorskiej w Szczecinie i w zbiorach prywatnych w Polsce i za granicą.

Opublikowała około 1400 artykułów w prasie polskiej i zagranicznej (czeskiej, francuskiej, bułgarskiej, hiszpańskiej, holenderskiej, niemieckiej, szwajcarskiej, węgierskiej, włoskiej). Wydała książki autorskie, m.in. Diaporama, Od kropli wody do oceanu, Rozmowy o fotografii (3 tomy). Przetłumaczyła na język polski 5 książek swojego ulubionego autora, Maupassanta, w tym m.in. Prawdziwa Miłość (zbiór nowel, 1949), Topielec (i inne opowiadania) (1993), W Bretanii (1996), Kroniki (które uważa za najciekawsze, wyd. 2004), Sycylia (2008).

Biogram Krystyny Łyczywek zamieszczono w Międzynarodowej Encyklopedii Fotografów od r. 1839 do czasów dzisiejszych (wyd. Auer-Auer, Szwajcaria) oraz w Antologii fotografii polskiej 1839–1989 (wyd. Lucrum; Polscy fotografowie).

Życie rodzinne Zawarła małżeństwo w czasie powstania warszawskiego z Romanem Łyczywkiem (poznanym wcześniej w Poznaniu), później pierwszym powojennym szczecińskim prawnikiem – obrońcą w procesach członków NSZZ „Solidarność”. Mąż zmarł niedługo po 50. rocznicy ślubu. Syn Włodzimierz (ur. 1945) i dwoje wnuków zostali prawnikami. Fotografią zajmuje się dwoje młodszych dzieci Krystyny i Romana Łyczywków: syn Lech (ur. 1948) – amatorsko, a córka Ewa – profesjonalnie (jest od roku 1983 członkiem ZPAF).

Ordery i odznaczenia

Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (2002). Złoty Krzyż Zasługi (1984) Warszawski Krzyż Powstańczy (1982) Krzyż Armii Krajowej (1994) Krzyż „Za Zasługi dla ZHP” + rozeta z mieczami (1985) Krzyż Niezłomnych (1998) Krzyż Walki o Niepodległość (1999) Krzyż Pamiątkowy Akcji „Burza” (1994) Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (2009) Złoty Medal „Zasłużony dla Fotografii Polskiej” przyznany przez Kapitułę Fotoklubu Rzeczypospolitej Polskiej (2004) Medal im. Jana Bułhaka przyznany przez Federację Amatorskich Stowarzyszeń Fotograficznych w Polsce (1976) Medal ZAiKS-u (2012) Medal za Zasługi dla Miasta Szczecina (1998) Medal Zasłużonego dla Polskiej Marynistyki (1985) Złota Odznaka Honorowa Gryfa Zachodniopomorskiego (2010) Odznaka „Zasłużony Działacz Kultury” (1968, 1979) Odznaka Honorowa Gryfa Pomorskiego (1977, 1983) Odznaka Weterana Walk o Niepodległość (2019) Odznaka „Kolumbowie rocznik 20” (2019) Złota Odznaka Federacji Amatorskich Stowarzyszeń Fotograficznych w Polsce (1983) Krzyż Oficerski Orderu Legii Honorowej (Francja, 2013) Order „Honneur et reconaissance” Instytutu Francja-Polska w Lyonie (Francja, 1997)

Odznaka Excellence FIAP (Francja, 1972) Odznaka Artiste FIAP (Francja, 1965)

Źródło:.

Nagrody i wyróżnienia

Nagroda Ziemi Szczecńskiej na VI Salonie Fotografiki Polski Północnej „Złocisty Jantar” w Gdańsku (1972) Nagroda Ministra Kultury i Sztuki I stopnia za całokształt twórczości (1983) Nagroda Ministra Kultury i Sztuki I stopnia za wybitne osiągnięcia w dziedzinie fotografii Nagroda Specjalna ZAiKS-u (2019) tytuł Honorowego Obywatela Szczecina (2013) tytuły: Artiste FIAP (AFIAP), Excellence FIAP for Services Rendered (ESFIAP), Honorary Excellence FIAP (HonEFIAP)

Upamiętnienie 22 lutego 2022 roku skwerowi w Szczecinie nadano imię Krystyny i Romana Łyczywków (wcześniej patronem był wyłącznie Roman)Uchwała Rady Miasta Szczecina nr XXXVII/1010/22.

Uwagi

Przypisy

Linki zewnętrzne O wystawie „Fotografie z lat 1949–2010”

na stronie internetowej Domu Kombatanta i Pioniera Ziemi Szczecińskiej „Szczęściara” – reportaż Katarzyny Wolnik-Sayny; 2016-04-28 Autor: Agata ROKICKA

Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Kategoria:Członkowie honorowi Fotoklubu Rzeczypospolitej Polskiej Kategoria:Członkowie honorowi Związku Polskich Artystów Fotografików Kategoria:Fotografowie zaprezentowani w Antologii fotografii polskiej Kategoria:Fotografowie związani ze Szczecińskim Towarzystwem Fotograficznym Kategoria:Honorowi obywatele Szczecina Kategoria:Ludzie urodzeni w Poznaniu Kategoria:Łączniczki Armii Krajowej Kategoria:Łączniczki w powstaniu warszawskim Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Armii Krajowej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niezłomnych Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Pamiątkowym Akcji „Burza” Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Za Zasługi dla ZHP Kategoria:Odznaczeni Odznaką Honorową Gryfa Pomorskiego Kategoria:Odznaczeni Odznaką Honorową Gryfa Zachodniopomorskiego Kategoria:Odznaczeni Odznaką „Weteran Walk o Wolność i Niepodległość Ojczyzny” Kategoria:Odznaczeni odznaką „Zasłużony Działacz Kultury” Kategoria:Odznaczeni Warszawskim Krzyżem Powstańczym Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Złotym Medalem „Zasłużony dla Fotografii Polskiej” Kategoria:Odznaczeni Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” Kategoria:Pochowani na cmentarzu Centralnym w Szczecinie Kategoria:Polacy – Oficerowie Legii Honorowej Kategoria:Polscy fotografowie wyróżnieni tytułami FIAP Kategoria:Polscy stulatkowie Kategoria:Polscy tłumacze literatury francuskojęzycznej Kategoria:Urodzeni w 1920 Kategoria:Nauczyciele akademiccy Politechniki Szczecińskiej Kategoria:Wyróżnieni Medalem im. Jana Bułhaka Kategoria:Zmarli w 2021