Mikołaj Kamieniecki herbu Pilawa (ur. 1460 w Zamku Kamieniec w Odrzykoniu koło Krosna, zm. 15 kwietnia 1515 w Krakowie) – hetman wielki koronny w latach 1503–1515, wojewoda krakowski od 1507 roku, wojewoda sandomierski od 1505 roku, kasztelan sandomierski od 1501 roku, starosta generalny krakowski w latach 1495–1515, starosta bełski od 1493 roku, starosta sanocki w latach 1493–1515Urzędnicy województwa krakowskiego XVI-XVIII wieku. Spisy. Oprac. Stanisław Cynarski i Alicja Falniowska-Gradowska. Kórnik 1990, s. 230..
Pochodzenie i ślub Mikołaja Kamienieckiego Był najstarszym synem kasztelana sanockiego Henryka Kamienieckiego i Katarzyny Pieniążkówny. Jego młodszym bratem był Marcin Kamieniecki. Ślub wziął 15 marca 1510 r. z Anną Tarnowską z Melsztyna herbu Leliwa (1463 – 10 kwietnia 1521) – córką Spytka Tarnowskiego z Melsztyna i Katarzyny Giżyckiej.
Posiadłości Mikołaja Kamienieckiego Odziedziczył zamek Kamieniec oraz Odrzykoń, Węglówki, Kombornię, Wole Komborską, Jabłonicę, Malinówkę i wójtostwo szymbarskie. W 1512 roku założył wieś Komańczę (osadę Komanów) na prawie wołoskim.
Kariera na dworze królewskim W latach 1484–1515 przebywał na dworach królów Kazimierza Jagiellończyka, Jana Olbrachta i Zygmunta I Starego. Szybki awans Kamienieckiego rozpoczął się za panowania Jana Olbrachta. W 1495 roku objął dochodowy urząd starosty generalnego krakowskiego. Brał udział w niefortunnej wyprawie czarnomorskiej króla Jana Olbrachta w 1497 roku, gdzie dowodził oddziałami małopolskimi. Był kolejno: kasztelanem sandomierskim, sanockim (1493–1514), hetmanem małopolskim. W kolejnych latach konsolidował swoją pozycję polityczną w Małopolsce, zostając wojewodą sandomierskim (1505), a następnie wojewodą krakowskim (1507).
Kariera wojskowa W 1503 roku król Aleksander Jagiellończyk powołał go na nowo utworzony urząd hetmana wielkiego koronny (początkowo traktowany jako dożywotnie dowództwo nad wojskami zaciężnymi, z czasem przekształcony w stały urząd państwowy). Kamieniecki stał się tym samym pierwszym formalnym i oficjalnym hetmanem wielkim w historii Polski. Jako pierwsza osoba pełnił swój urząd hetmański dożywotnio. Jako hetman Kamieniecki odpowiadał za organizację obrony potocznej przed najazdami tatarskimi i mołdawskimi. Zreorganizował system finansowania i zaciągu wojska, stawiając na mobilne oddziały jazdy.
W 1509 roku podczas wojny o Pokucie na czele wojsk zaciężnych wkroczył do Mołdawii, odzyskał Pokucie, rozbił pod Czerniowcami oddział perkułaba Kopacza i spustoszył północną część Hospodarstwa Mołdawskiego. Następnie bezskutecznie oblegał hospodara Bogdana III Jednookiego w Suczawie, ale 4 października 1509 w drodze powrotnej ponownie zwyciężył wojska hospodara w bitwie pod Chocimiem.
28 kwietnia 1512 wraz z hetmanem litewskim Konstantym Ostrogskim (hetmanem wielkim litewskim) pokonał Tatarów w bitwie pod Łopusznem (zwanej bitwą pod Wiśniowcem) mając do dyspozycji 5000 kawalerii, wyciął w pień 24 tysiące Tatarów (Krymczaków), odbijając przy tym kilka tysięcy osób wziętych w jasyr.
W 1512 roku kierował działaniami na pograniczu litewsko-moskiewskim (wojna litewsko-moskiewska 1512–1522), zabezpieczając tyły wojsk polsko-litewskich walczących pod Smoleńskiem.
Zmarł 15 kwietnia 1515 w Krakowie. Pochowany został w katedrze wawelskiej, zapewne w kaplicy św. Mikołaja lub roratnej. Pochówek w katedrze stanowił wyjątkowe wyróżnienie dla osoby niebędącej członkiem dynastii królewskiej. Do naszych czasów nie zachował się pierwotny nagrobek hetmana.
Przypisy
Bibliografia Mikołaj Kamieniecki [W:] Polski Słownik Biograficzny. T. 11, s. 517 Feliks Kiryk, Kamieniecki Mikołaj h. Pilawa (1460–1515), [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. XI, Wrocław–Warszawa–Kraków 1964–1965. Marek Plewczyński, Wojny i wojskowość polska w XVI wieku. Tom I: Lata 1500–1548, Oświęcim 2011. Zdzisław Spieralski, Kampania mołdawska 1509 roku Mikołaja Kamienieckiego, „Studia i Materiały do Historii Wojskowości”, t. V, Warszawa 1960.
Kategoria:Hetmani wielcy koronni Mikołaj Kategoria:Kasztelanowie krakowscy (I Rzeczpospolita) Kategoria:Kasztelanowie sandomierscy (I Rzeczpospolita) Kategoria:Kasztelanowie sanoccy Kategoria:Ludzie związani z Jabłonicą Polską Kategoria:Ludzie związani z Kombornią Kategoria:Ludzie związani z Odrzykoniem Kategoria:Senatorowie świeccy I Rzeczypospolitej Kategoria:Senatorowie za panowania Zygmunta I Starego Kategoria:Starostowie generalni krakowscy Kategoria:Starostowie bełscy Kategoria:Starostowie sanoccy (I Rzeczpospolita) Kategoria:Uczestnicy walk z najazdami tatarskimi na I Rzeczpospolitą Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-mołdawskiej 1509–1510 (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1460 Kategoria:Urzędnicy ziemscy I Rzeczypospolitej Kategoria:Wojewodowie krakowscy (I Rzeczpospolita) Kategoria:Wojewodowie sandomierscy (I Rzeczpospolita) Kategoria:Zmarli w 1515