Polskie Towarzystwo Pedagogiczne (skrót PTP eng. Polish Educational Research Association) – ogólnopolskie towarzystwo naukowe, założone w 1981 roku. Celem działania Towarzystwa jest udział w rozwoju nauk pedagogicznych, popularyzacja ich osiągnięć w kraju i za granicą, prowadzenie, wspieranie i propagowanie badań w zakresie nauk pedagogicznych oraz popularyzacja ich wyników.

Siedziba Stowarzyszenia znajduje się w Warszawie.

Historia Polskie Towarzystwo Pedagogiczne powstało z inicjatywy profesorów, członków Polskiej Akademii Nauk, Wincentego Okonia i Bogdana Suchodolskiego. Towarzystwo zostało wpisane do rejestru stowarzyszeń i związków 19 marca 1981.

Polskie Towarzystwo Pedagogiczne powstało z nadzieją, że polscy pedagodzy będą przyczyniać się do rozwoju wiedzy pedagogicznej i będą mogli swobodnie dyskutować, ponad podziałami instytucjonalnymi i pokoleniowymi, o rozwiązaniach edukacyjnych sprzyjających rozwojowi systemu edukacji i stwarzających należyte warunki rozwoju dla każdej jednostki.

Polskie Towarzystwo Pedagogiczne nawiązuje w swojej działalności do bogatej tradycji ruchu pedagogicznego. Pod koniec XVIII wieku Komisja Edukacji Narodowej utworzyła Towarzystwo do Ksiąg Elementarnych, które stanowiło jej zaplecze naukowe, skupiając wielu wybitnych pedagogów – teoretyków i praktyków. Upowszechnieniem myśli pedagogicznej w czasie Księstwa Warszawskiego i Królestwa Kongresowego zajęło się Warszawskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk. W czasie prezesury Stanisława Staszica zainteresowanie sprawami szkolnictwa, pracy oświatowej i wychowawczej znacznie wzrosło. Jednak po upadku powstania listopadowego, nastąpił wyraźny regres tej działalności. W okresie Wiosny Ludów (1848) Ewaryst Estkowski założył pierwsze w Polsce Towarzystwo Pedagogiczne w Poznaniu oraz jego organ – miesięcznik pedagogiczny „Szkoła Polska”. Towarzystwo Pedagogiczne Ewarysta Estkowskiego odegrało istotną rolę w podnoszeniu poziomu naukowego nauczycieli, w popularyzacji wiedzy społecznej i pedagogicznej wśród społeczeństwa i w krzewieniu patriotyzmu. Podobne zadania realizowało Polskie Towarzystwo Pedagogiczne na Śląsku Cieszyńskim, utworzone w 1896, czy też Towarzystwo Pedagogiczne we Lwowie, utworzone przez nauczycieli szkół początkowych i średnich w 1868. W wielu dziedzinach nauki i praktyki pedagogicznej, a szczególnie ich popularyzacji, chlubne karty zapisały najstarsze nauczycielskie organizacje zawodowe: Towarzystwo Nauczycieli Szkół Wyższych (1884), Stowarzyszenie Nauczycielstwa Polskiego i Polski Związek Nauczycielski w Królestwie Polskim (od 1905) oraz Krajowy Związek Nauczycielstwa Ludowego Galicji (od 1905).

24 kwietnia 1981 odbył się zjazd członków założycieli Polskiego Towarzystwa Pedagogicznego. W zjeździe założycielskim wzięło udział 30 osób (na 34 zaproszonych) oraz 13 członków Komitetu Nauk Pedagogicznych PAN. W trakcie zjazdu w drodze głosowania wybrano władze Towarzystwa. Na Przewodniczącego Towarzystwa został wybrany Mikołaj Kozakiewicz. W skład Prezydium weszli: Jan Kulpa (Kraków), Zbigniew Kwieciński (Toruń – wiceprzewodniczący), Ryszard Łukaszewicz (Wrocław – wiceprzewodniczący), Stanisław Michalski (Poznań), Jerzy Niemiec (Białystok – skarbnik), Mieczysław Pęcherski (Warszawa), Edmund Trempała (Bydgoszcz), Marian Walczak (Warszawa – sekretarz generalny). Profesor Bogdan Suchodolski został jednomyślnie wybrany honorowym przewodniczącym Polskiego Towarzystwa Pedagogicznego.

18 maja 1981 władze Towarzystwa skierowały wniosek do Polskiej Akademii Nauk o objęcie opieką naukową i przyznanie Polskiemu Towarzystwu Pedagogicznemu dotacji finansowej na działalność. 1 czerwca 1981 zostało utworzone Biuro Polskiego Towarzystwa Pedagogicznego z siedzibą w Warszawie.

23 października 1981 Zarząd Główny Polskiego Towarzystwa Pedagogicznego podjął uchwałę o utworzeniu 15 oddziałów terenowych Towarzystwa i jednego koła nauczycielskiego. Zgodnie z uchwałą zatwierdzono oddziały terenowe w takich miastach, jak Białystok, Bydgoszcz, Gdańsk, Katowice, Lublin, Łódź, Olsztyn, Opole, Poznań, Racibórz, Słupsk, Szczecin, Toruń, Wrocław i Zielona Góra. Liczba członków Towarzystwa wzrosła z 43 do około 500. Ten szybki rozwój Towarzystwa był również wyrazem zaspokojenia pragnień ośrodków terenowych na tego rodzaju działalność, wyrażającą się w chęci czynnego uczestnictwa w przezwyciężaniu kryzysu w oświacie i wychowaniu, jaki zaznaczył się w latach 80. i 90. XX wieku, a także w pracy na rzecz doskonalenia systemu edukacji narodowej w Polsce.

W początkowym okresie lansowane były dwie jednostronne, skrajne koncepcje działalności Polskiego Towarzystwa Pedagogicznego jako towarzystwa sensu stricto naukowego lub usługowego wobec praktyki pedagogicznej. I Walny Zjazd Delegatów PTP rozstrzygnął ten problem jednoznacznie, ustalając, iż Towarzystwo powinno harmonijnie łączyć w swym programie zadania naukowe i społeczne, przy czym istotną jego funkcją jest tworzenie pomostów między nauką i praktyką, między naukowcami i nauczycielami. To kompromisowe rozstrzygnięcie znalazło odbicie w wielorakich formach działalności naukowej Polskiego Towarzystwa Pedagogicznego zarówno na szczeblu centralnym, jak i w oddziałach i kołach terenowych.

Członkostwo PTP Przynależność do Polskiego Towarzystwa Pedagogicznego, które za swój cel stawia udział w rozwoju nauk pedagogicznych i popularyzacji ich osiągnięć w kraju i za granicą, umożliwia nawiązanie kontaktów z wybitnymi polskimi i zagranicznymi pedagogami oraz branie udziału w organizowaniu i prowadzeniu badań naukowych zmierzających do rozwijania nauk pedagogicznych i doskonalenia systemu edukacji w Polsce. Towarzystwo stara się poprzez swoje działania harmonijnie łączyć zadania naukowe i społeczne, przy czym istotną jego funkcją jest tworzenie pomostów między nauką i praktyką, między naukowcami i nauczycielami.

Przynależność do Towarzystwa pozwala brać udział w tworzeniu płaszczyzny faktycznej integracji środowiska akademickiego, otwieraniu się na współpracę z zagranicą, działaniu na rzecz rozwijania standardów badań i praktyki edukacyjnej, ze zwróceniem uwagi na problematykę etyczną oraz rozwijaniu i upowszechnianiu standardów etycznych zawodu pedagoga.

Towarzystwo przywiązuje szczególną uwagę do organizowania seminariów, zebrań, spotkań naukowych jako forum wymiany doświadczeń oraz włączania się w dyskursy edukacyjne różnych grup związanych z edukacją w celu wymiany doświadczeń. Wydarzeniami szczególnej wagi o charakterze organizacyjno-programowym i naukowym są Walne Zjazdy Delegatów Polskiego Towarzystwa Pedagogicznego i Ogólnopolskie Zjazdy Pedagogiczne.

Członkowie Towarzystwa mogą ubiegać się o niższe opłaty za udział w konferencjach organizowanych przez PTP (w tym Zjazdu Pedagogicznego) oraz przez Europejskie Stowarzyszenie Badań Edukacyjnych (European Educational Research Association), którego PTP jest członkiem.

Towarzystwo skupia członków zwyczajnych, stowarzyszonych i wspierających.

Cele Towarzystwa Celem Towarzystwa jest udział w rozwoju nauk pedagogicznych i popularyzacja ich osiągnięć w kraju i za granicą. Celem Towarzystwa jest także prowadzenie, wspieranie i propagowanie badań w zakresie nauk pedagogicznych oraz popularyzacja ich wyników. Towarzystwo realizuje swoje cele przez: Inspirowanie, organizowanie i prowadzenie badań naukowych zmierzających do rozwijania nauk pedagogicznych oraz do doskonalenia systemu edukacji w Polsce; Organizowanie zjazdów Towarzystwa, konferencji, seminariów i zebrań o charakterze naukowym lub popularno-naukowym; Działania na rzecz rozwijania standardów badań i praktyki edukacyjnej, ze zwróceniem uwagi na problematykę etyczną; Rozwijanie i upowszechnianie standardów etycznych zawodu pedagoga; Współdziałanie z władzami państwowymi i samorządowymi, komitetami naukowymi PAN, stowarzyszeniami i organizacjami naukowymi, szkołami wyższymi, instytutami resortowymi i organizacjami działającymi na rzecz rozwoju edukacji; Udzielanie pomocy członkom Towarzystwa podejmującym wysiłki na rzecz implementacji teorii pedagogicznej do praktyki edukacyjnej; Działania mające na celu podnoszenie kwalifikacji naukowych członków Towarzystwa przez organizowanie kursów naukowych, konkursów na wyróżniające się prace pedagogiczne, a także przez wspieranie wyjazdów naukowych za granicę; Inspirowanie i wspomaganie rozwoju zawodowego nauczycieli i innych pracowników edukacji; Udział w rozwijaniu kultury pedagogicznej w społeczeństwie przez wykłady publiczne, odczyty, publikacje oraz inne przedsięwzięcia edukacyjne; Prowadzenie - zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami - działalności wydawniczej w różnych formach i na różnych nośnikach, tworzenie banku narzędzi badawczych oraz udzielanie pomocy w publikowaniu opracowań naukowych członków Towarzystwa, w tym wydawanie i współwydawanie czasopism naukowych; Prowadzenie placówek doradztwa naukowo-badawczego, konsultacji i opracowywanie ekspertyz, prowadzenie i wspomaganie prac badawczo-rozwojowych; Uczestniczenie w krajowych i międzynarodowych projektach badawczych i usługowych; Uczestniczenie w krajowych i międzynarodowych systemach informacji; Współdziałanie z zagranicznymi i międzynarodowymi towarzystwami pedagogicznymi, uczestniczenie w międzynarodowych organizacjach i stowarzyszeniach edukacyjnych; Obejmowanie patronatem inicjatyw realizujących cele statutowe Towarzystwa przez jego oddziały i inne podmioty.

Oddziały PTP Na terenie Rzeczypospolitej Polskiej są tworzone oddziały oraz koła terenowe PTP. W skład Polskiego Towarzystwa Pedagogicznego (PTP) wchodzą:

Oddział Białystok Oddział Bielsko-Biała Oddział Bydgoszcz Oddział Cieszyn Oddział Częstochowa z siedzibą przy Wydziale Pedagogicznym Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie (ul. Waszyngtona 4/8) Oddział Gdańsk Oddział Kielce Oddział Kraków Oddział Lublin Oddział Opole Oddział Olsztyn Oddział Płock Oddział Poznań Oddział Racibórz Oddział Rzeszów Oddział Słupsk Oddział Szczecin Oddział Toruń Oddział Warszawa z siedzibą przy Wydziale Pedagogicznym Uniwersytetu Warszawskiego (ul. Mokotowska 16/20) Oddział Wrocław

Przewodniczący PTP

prof. dr hab. Mikołaj Kozakiewicz (1981–1989; pierwszy Przewodniczący) prof. dr hab. Zbigniew Kwieciński (1989–2014) prof. dr hab. Joanna Madalińska-Michalak (2014–2020) prof. dr hab. Piotr Kostyło (od 2020)

Honorowi Przewodniczący PTP Honorowymi przewodniczącymi Towarzystwa są prof. dr hab. Bogdan Suchodolski, prof. dr hab. Wincenty Okoń i prof. dr hab. Zbigniew Kwieciński.

Zarząd Główny PTP Zarząd Główny Polskiego Towarzystwa Pedagogicznego wybrany przez Walny Zjazd Delegatów PTP w dniu 3 kwietnia 2014 (kadencja 2014-2017) - przewodnicząca PTP, prof. dr hab. Joanna Madalińska-Michalak z Oddziału Warszawskiego.

Polskie Towarzystwo Pedagogiczne wydaje czasopisma: Forum Oświatowe Problemy Wczesnej Edukacji Studia Pedagogiczne

Przynależność do organizacji międzynarodowych Polskie Towarzystwo Pedagogiczne jest członkiem European Educational Research Association (EERA) od lutego 2009 roku i World Education Research Association (WERA) od grudnia 2014. Prowadzone prace przez te Towarzystwa sprzyjają międzynarodowej współpracy naukowej, rozwiązywaniu problemów o charakterze europejskim i globalnym oraz promowaniu edukacji na całym świecie. Wyniki badań naukowych mają służyć rozwojowi polityki i praktyki edukacyjnej.

Ogólnopolskie Zjazdy Pedagogiczne