Sándor Veress (ur. 1 lutego 1907 w Koloszwarze, zm. 4 marca 1992 w Bernie) – węgierski kompozytor.
Życiorys W 1916 roku zamieszkał wraz z rodziną w Budapeszcie, gdzie w latach 1923–1927 studiował w tamtejszej Akademii Muzycznej u Béli Bartóka (fortepian) i Zoltána Kodálya (kompozycja). Od 1929 do 1933 roku był pracownikiem Muzeum Etnograficznego w Budapeszcie, gdzie kształcił się pod kierunkiem László Lajthy w zakresie folkloru i etnomuzykologii. W 1930 roku prowadził badania terenowe w Mołdawii. W latach 1937–1940 pracował pod kierunkiem Bartóka w Węgierskiej Akademii Nauk. Od 1943 do 1948 roku wykładał w Akademii Muzycznej w Budapeszcie. W 1945 roku wstąpił do węgierskiej partii komunistycznej.
W 1949 roku skorzystał z okazji wyjazdu na premierę swojego baletu w Sztokholmie i uciekł z kraju. Osiedlił się w Szwajcarii. Od 1950 do 1977 roku wykładał kompozycję i teorię muzyki w konserwatorium w Bernie, w latach 1968–1977 wykładał także etnomuzykologię na Uniwersytecie Berneńskim. W latach 1965–1967 i 1972 prowadził gościnnie wykłady w Stanach Zjednoczonych i Australii. W 1975 roku uzyskał oficjalnie szwajcarskie obywatelstwo.
Otrzymał nagrodę fundacji Bartók-Pásztory (1985), nagrodę kompozytorską Schweizerischer Tonkünstlerverein (1986) i nagrodę miasta Berna (1987).
Twórczość Jako kompozytor nawiązywał do węgierskiej muzyki ludowej i dorobku artystycznego Béli Bartóka, do momentu emigracji z kraju tworzył obok dzieł ambitnych także utwory o przeznaczeniu pedagogicznym i opracowania pieśni ludowych, związane z jego pracą zawodową. Po wyjeździe do Szwajcarii z twórczości Veressa znikają elementy węgierskiego folkloru muzycznego, pojawiają się natomiast wątki o charakterze osobistym i poszukiwania nowego języka dźwiękowego. Interesował się dodekafonią, którą traktował jednak jako element urozmaicenia melodyki, a nie podstawę konstrukcyjną utworu. W latach 60. XX wieku przejściowo radykalnie zradykalizował swój styl, wprowadzając klastery i rozwiązania aleatoryczne.
Opublikował prace Népdal, népzenegyűtjés (Budapeszt 1936), Béla Bartók, the Man and the Artist (Londyn 1948) oraz La raccolta della musica popolare ungharese (Rzym 1949).
Wybrane kompozycje (na podstawie materiałów źródłowych)
Przypisy
Linki zewnętrzne Sándor Veress
Kategoria:Węgierscy kompozytorzy Kategoria:Urodzeni w 1907 Kategoria:Zmarli w 1992 Kategoria:Ludzie urodzeni w Klużu-Napoce Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Muzycznego im. Ferenca Liszta