thumb|Pokrój Vellozia sp. thumb|Łodyga Vellozia squamata z pozostałościami nasad blaszek liściowych thumb|Kwiat Vellozia sp. thumb|Owoc Vellozia squamata Vellozia Vand. – rodzaj kserofitycznych roślin z rodziny Velloziaceae, obejmujący 143 gatunki, występujące w Ameryce Południowej, od Panamy do Brazylii.
Nazwa naukowa rodzaju została nadana na cześć José Mariano de la Conceicão Velloso, żyjącego w latach 1742–1811 mnicha i botanika, edytora prac Domenico Vandelli'ego o brazylijskich Velloziaceae.
Morfologia Pokrój Krzewy osiągające wysokość do 6 metrów.
Łodyga Zdrewniała, włóknista, rozgałęziona, cylindryczna lub trójkątna w przekroju, pokryta starymi nasadami liści, wzniesiona i naziemna. Jedynie w przypadku Vellozia crinita łodyga jest płożąca i podziemna.
Liście Położone rozetkowo w trzech pionowych rzędach na szczycie łodygi i jej rozgałęzień. Blaszki liściowe równowąskie, grzbietobrzuszne, całobrzegie, rzadziej ząbkowane, z czasem odchylające się, trwałe lub obumierające.
Kwiaty Promieniste, obupłciowe, wyrastające wierzchołkowo na łodydze. Hypancjum długości zalążni lub wielokrotnie od niej dłuższe. Okwiat sześciolistkowy. Listki okwiatu położone w dwóch okółkach, zrośnięte w rurkę. Koronowate wyrostki, szerokie, płaskie, zwykle dwuklapowe, wolne lub zrośnięte w rurkę. Pręciki o cylindrycznych, zwężających się nitkach. Zalążnia trójkomorowa, często spłaszczona wierzchołkowo. Szyjka słupka wydłużona, przechodząca w 3 poziome lub nieco odchylone, prawie okrągłe, zbiegające się wierzchołkowo znamiona. W każdej komorze zalążni powstają dwa łożyska. Septalne miodniki położone są w ścianach zalążni.
Owoce Torebki zawierające liczne nasiona.
Biologia i ekologia Rozwój Wieloletnie fanerofity, rzadziej chamefity, kserofity. Rośliny z tego rodzaju są pojkilohydryczne i całkowicie odporne na wysuszenie tkanek. Vellozia są zapylane przez kolibry oraz miesierki.
Siedlisko Wychodnie skalne w formacjach campos.
Interakcje z innymi gatunkami Dwa brazylijskie gatunki storczyków: Pseudolaelia vellozicola i Constantia cipoensis występują jedynie na forofitach z rodzaju Vellozia.
Cechy fitochemiczne W tkankach Vellozia compacta obecne są diterpeny trójcykliczne, z kolei w tkankach V. coronata i V. nazuzae obecne są cytotoksyczne naftoflawony. W wakuolach liści V. streptophylla występuje kwercetyna.
Systematyka Pozycja systematyczna według Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG IV z 2016) Należy do podrodziny Vellozioideae, rodziny Velloziaceae, w rzędzie pandanowców (Pandanales) zaliczanych do jednoliściennych (monocots).
Gatunki Vellozia abietina Mart. Vellozia alata L.B.Sm. Vellozia albiflora Pohl Vellozia aloifolia Mart. Vellozia alutacea Pohl Vellozia andina Ibisch Vellozia angustifolia Goethart & Henrard Vellozia annulata Goethart & Henrard Vellozia arenicola L.B.Sm. Vellozia armata Mello-Silva Vellozia asperula Mart. Vellozia auriculata Mello-Silva & N.L.Menezes Vellozia bahiana L.B.Sm. & Ayensu Vellozia barbaceniifolia Seub. Vellozia barbata Goethart & Henrard Vellozia bicarinata L.B.Sm. & Ayensu Vellozia blanchetiana L.B.Sm. Vellozia brachypoda L.B.Sm. & Ayensu Vellozia bradei Schulze-Menz Vellozia brevifolia Seub. Vellozia breviscapa Mart. Vellozia bulbosa L.B.Sm. Vellozia burle-marxii L.B.Sm. & Ayensu Vellozia caespitosa L.B.Sm. & Ayensu Vellozia campanuloides Mello-Silva Vellozia canelinha Mello-Silva Vellozia capiticola L.B.Sm. Vellozia caput-ardeae L.B.Sm. & Ayensu Vellozia caruncularis Mart. ex Seub. Vellozia castanea L.B.Sm. & Ayensu Vellozia caudata Mello-Silva Vellozia ciliata L.B.Sm. Vellozia cinerascens (Mart.) Mart. ex Seub. Vellozia compacta Mart. Vellozia coronata L.B.Sm. Vellozia costata L.B.Sm. & Ayensu Vellozia crinita Goethart & Henrard Vellozia crispata L.B.Sm. Vellozia cryptantha Seub. Vellozia dasypus Seub. Vellozia dawsonii L.B.Sm. Vellozia decidua L.B.Sm. & Ayensu Vellozia declinans Goethart & Henrard Vellozia dumitiana R.E.Schult. Vellozia echinata Goethart & Henrard Vellozia epidendroides Mart. Vellozia exilis Goethart & Henrard Vellozia fibrosa Goethart & Henrard Vellozia fimbriata Goethart & Henrard Vellozia froesii L.B.Sm. Vellozia fruticosa L.B.Sm. Vellozia furcata L.B.Sm. & Ayensu Vellozia geotegens L.B.Sm. & Ayensu Vellozia gigantea N.L.Menezes & Mello-Silva Vellozia glabra J.C.Mikan Vellozia glandulifera Goethart & Henrard Vellozia glauca Pohl Vellozia glochidea Pohl Vellozia goiasensis L.B.Sm. Vellozia graminea Pohl Vellozia granulata Goethart & Henrard Vellozia grao-mogulensis L.B.Sm. Vellozia grisea Goethart & Henrard Vellozia gurkenii L.B.Sm. Vellozia harleyi L.B.Sm. & Ayensu Vellozia hatschbachii L.B.Sm. & Ayensu Vellozia hemisphaerica Seub. Vellozia hirsuta Goethart & Henrard Vellozia hypoxoides L.B.Sm. Vellozia incurvata Mart. Vellozia intermedia Seub. Vellozia jolyi L.B.Sm. Vellozia kolbekii R.J.V.Alves Vellozia laevis L.B.Sm. Vellozia lanata Pohl Vellozia leucanthos Goethart & Henrard Vellozia lilacina L.B.Sm. & Ayensu Vellozia lithophila R.E.Schult. Vellozia luteola Mello-Silva & N.L.Menezes Vellozia macarenensis Philipson Vellozia macedonis Woodson Vellozia machrisiana L.B.Sm. Vellozia maculata Goethart & Henrard Vellozia maguirei L.B.Sm. Vellozia marcescens L.B.Sm. Vellozia markgrafii Schulze-Menz Vellozia maudeana R.E.Schult. Vellozia maxillarioides L.B.Sm. Vellozia metzgerae L.B.Sm. Vellozia minima Pohl Vellozia modesta L.B.Sm. & Ayensu Vellozia nanuzae L.B.Sm. & Ayensu Vellozia nivea L.B.Sm. & Ayensu Vellozia nuda L.B.Sm. & Ayensu Vellozia obtecta Mello-Silva Vellozia ornata Mart. Vellozia panamensis Standl. Vellozia patens L.B.Sm. & Ayensu Vellozia peripherica Mello-Silva Vellozia phantasmagoria R.E.Schult. Vellozia pilosa Goethart & Henrard Vellozia piresiana L.B.Sm. Vellozia prolifera Mello-Silva Vellozia pterocarpa L.B.Sm. & Ayensu Vellozia pulchra L.B.Sm. Vellozia pumila Goethart & Henrard Vellozia punctulata Seub. Vellozia pusilla Pohl Vellozia ramosissima L.B.Sm. Vellozia resinosa Mart. Vellozia riedeliana Goethart & Henrard Vellozia scabrosa L.B.Sm. & Ayensu Vellozia scoparia Goethart & Henrard Vellozia sellowii Seub. Vellozia sessilis L.B.Sm. ex Mello-Silva Vellozia seubertiana Goethart & Henrard Vellozia sincorana L.B.Sm. & Ayensu Vellozia spiralis L.B.Sm. Vellozia squalida Mart. Vellozia squamata Pohl Vellozia stellata L.B.Sm. & Ayensu Vellozia stenocarpa Mello-Silva Vellozia stipitata L.B.Sm. & Ayensu Vellozia streptophylla L.B.Sm. Vellozia subalata L.B.Sm. & Ayensu Vellozia sulphurea Pohl Vellozia swallenii L.B.Sm. Vellozia taxifolia (Mart. ex Schult. & Schult.f.) Mart. ex Seub. Vellozia teres L.B.Sm. & Ayensu Vellozia tertia Spreng. Vellozia tillandsioides Mello-Silva Vellozia tomeana L.B.Sm. & Ayensu Vellozia tomentosa Pohl Vellozia torquata L.B.Sm. & Ayensu Vellozia tragacantha (Mart. ex Schult. & Schult.f.) Mart. ex Seub. Vellozia tubiflora (A.Rich.) Kunth Vellozia uleana L.B.Sm. Vellozia variegata Goethart & Henrard Vellozia velutinosa Goethart & Henrard Vellozia verruculosa Mart. Vellozia viannae L.B.Sm. Vellozia virgata Goethart & Henrard Vellozia wasshausenii L.B.Sm. & Ayensu
Zastosowanie Rośliny ozdobne Vellozia bahiana jest rośliną ogrodową, uprawianą w krajach tropikalnych, z uwagi na atrakcyjne, lawendowe kwiaty.
Inne zastosowania Obumarłe łodygi tych roślin stosowane są w Bahia jako podpałka.
Przypisy
Kategoria:Velloziaceae