Skand (Sc, ) – pierwiastek chemiczny z grupy metali przejściowych. Srebrzystobiały metal o gęstości 2,989 g/cm³.
Izotopy Znanych jest 25 izotopów skandu z zakresu mas 36–61. W naturze występuje jedyny trwały izotop 45. Izotopy 59, 60 i 61 rozpadają się po co najmniej 360 nanosekundach, izotop 39 w mniej niż 300 nanosekund. Czas rozpadu pozostałych izotopów wynosi od 83,79 dnia (izotop 46) po 12 milisekund (izotop 58).
Występowanie Występuje w skorupie ziemskiej w ilości ok. 25 ppm (czyli jest go niewiele mniej niż kobaltu), jednak jest bardzo rozproszony. Jedynym minerałem o dużej zawartości skandu jest tortweityt (), występujący w Norwegii. Zawiera on 35–40% (a nawet do 45%) . Naturalne złoża skandu znajdują się w Australii, Chinach, Kazachstanie, Rosji, Ukrainie, USA i na Madagaskarze.
W wodzie występuje w ilości 0,000004 ppm, w zwierzętach lądowych 0,00006 ppm, u ssaków głównie w kościach i sercu. Jest niezbędny do rozwoju dwóch organizmów, kropidlaka czarnego (Aspergillus niger) oraz Cercospora granati. U pacjentów z rakiem stwierdzono obniżone stężenie skandu we włosach (0,006 ± 0,004 μg/g, u zdrowych ludzi – 0,07 ± 0,07 μg/g).
Został odkryty w 1879 roku przez szwedzkiego chemika Larsa Fredrika Nilsona w Uppsali. W 1869 jego istnienie przewidział Dymitr Mendelejew na podstawie luki w układzie okresowym, szacując jego masę atomową na 45 u.
Otrzymywanie Ze względu na rzadkość występowania, tortweityt nie jest istotnym źródłem skandu na skalę przemysłową. Jest on pozyskiwany głównie jako produkt uboczny podczas otrzymywania wolframu i przerobu rud uranu, w których znajduje się ok. 0,2‰ .
Metaliczny skand otrzymywany jest z , który ogrzewa się do temperatury z fluorowodorem, w wyniku czego powstaje fluorek skandu(III) oraz tlen i wodór. Uzyskany fluorek redukuje się wapniem:
Surowy skand oczyszcza się w warunkach próżniowych w temperaturze . W temperaturze usuwane są halogenki sodu, potasu i pozostałe halogenki skandu..
Uwagi
Przypisy
Linki zewnętrzne ekologia.pl: Skand (Sc) – właściwości, działanie i występowanie
Kategoria:Pierwiastki chemiczne