Robert Talarczyk (ur. 21 stycznia 1968 w Katowicach) – polski reżyser, aktor teatralny i filmowy, scenarzysta, dramaturg, autor i tłumacz piosenek, dyrektor Teatru Śląskiego im. Stanisława Wyspiańskiego w Katowicach.
Życiorys Absolwent VII Liceum Ogólnokształcącego w Katowicach. Ukończył studia na Wydziale Aktorskim we Wrocławiu Akademii Sztuk Teatralnych im. Stanisława Wyspiańskiego. Po studiach związany przez kilkanaście lat jako aktor z Teatrem Rozrywki w Chorzowie, w którym debiutował również jako reżyser (Ptasiek, 1998). Współpracował z teatrami instytucjonalnymi, prywatnymi i offowymi w Polsce oraz zagranicą. Tworzył też spektakle Teatru Telewizji TVP i Teatru Polskiego Radia. Jako reżyser realizował sceniczne debiuty tekstów Artura Pałygi i Weroniki Murek. Zrealizował kilkadziesiąt spektakli, spośród których wiele zostało laureatami bądź finalistami najważniejszych polskich festiwali i konkursów teatralnych, takich jak: Ogólnopolski Konkurs na Wystawienie Polskiej Sztuki Współczesnej, Festiwal Prapremier, Festiwal Polskich Sztuk Współczesnych „R@port” czy Festiwal Teatru Polskiego Radia i Teatru Telewizji Polskiej „Dwa Teatry”. W 2012 roku został zgłoszony do Paszportu „Polityki” w kategorii Teatr. Jest laureatem Specjalnej Złotej Maski (Nagroda Artystyczna Marszałka Województwa Śląskiego) za kreatywność i wszechstronność umiejętności adaptatorskich, aktorskich i reżyserskich.
W latach 2005–2013 był dyrektorem naczelnym i artystycznym Teatru Polskiego w Bielsku-Białej. Od września 2013 roku pełni funkcję dyrektora naczelnego i artystycznego Teatru Śląskiego im. Stanisława Wyspiańskiego w Katowicach. Jako dyrektor Teatru Śląskiego położył nacisk na twórczość związaną z tradycjami regionu i województwa śląskiego, za co został uhonorowany m.in. Cegłą z Gazety – nagrodą dla najważniejszych śląskich twórców kultury. Zrealizowane przez niego spektakle, które dotyczą śląskiej tematyki to: Cholonek, Piąta strona świata, Wujek.81. Czarna ballada, Drach, Pokora, Nikaj i Byk. W latach 2013–2015 realizowany był w Teatrze Śląskim im. St. Wyspiańskiego jego autorski cykl „Śląsk święty / Śląsk przeklęty”, w ramach którego swoje spektakle realizowali m.in. Arkadiusz Jakubik, Jacek Głomb, Ewelina Marciniak czy Ingmar Villqist.
Od 2018 roku pełni funkcję dyrektora artystycznego Międzynarodowego Festiwalu „Open the Door” w Katowicach, którego był pomysłodawcą. Od 2020 roku jest przewodniczącym kapituły Nagrody im. Kazimierza Kutza powołanej przez Miasto Katowice, Uniwersytet Śląski i Teatr Śląski.
Jako aktor występował m.in. w filmach Macieja Pieprzycy, Magdaleny Piekorz czy Małgorzaty Szumowskiej.
Pisze i tłumaczy teksty piosenek (m.in. Nicka Cave’a, Toma Waitsa czy Jaromira Nohavicy). W 2011 roku ukazała się jego debiutancka płyta Słowa.
W 2015 roku został odznaczony Złotym Krzyżem ZasługiPostanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 16 grudnia 2014 r. o nadaniu odznaczeń ()., w 2017 Srebrnym Medalem Zasłużony Kulturze „Gloria Artis”, natomiast w 2019 został laureatem Nagrody im. Wojciecha Korfantego. Jest również laureatem VIII edycji Nagrody im. Zygmunta Hübnera Człowiek Teatru.
Reżyseria spektakli Ptasiek – William Wharton – Teatr Rozrywki w Chorzowie. Premiera 15.05.1998 Dzieła wszystkie Szekspira w nieco skróconej formie – Teatr Rozrywki w Chorzowie. Premiera 18.11.1999 Ballady kochanków i morderców według Nicka Cave’a – Teatr Korez w Katowicach. Premiera 22.02.2002 Miłość Fedry – Sarah Kane – Teatr Gry i Ludzie w Katowicach. Premiera 28.02.2003 Niezidentyfikowane szczątki ludzkie i prawdziwa natura miłości – Brad Freser – Teatr Gry i Ludzie w Katowicach. Premiera 11.06.2004 Cholonek, czyli dobry Pan Bóg z gliny – Janosch Teatr Korez w Katowicach. Premiera 16.10.2004 Krzyk według Jacka Kaczmarskiego – Teatr Rozrywki w Chorzowie. Premiera 20.11.2004 Korowód według Marka Grechuty – Teatr Polski w Bielsku-Białej Premiera 5.11.2005 Allo! Allo! – Jeremy Lloyd, David Croft. Teatr Polski w Bielsku-Białej. Premiera 7.01.2006 Zła opinia – piosenki Georges’a Brassensa – Teatr Polski w Bielsku-Białej. Premiera 5.02.2006 Pomalu, a jeszcze raz! – Igor Šebo. Teatr Rozrywki w Chorzowie. Premiera 29.06.2006 Dostojewski – Teatr Polski w Bielsku-Białej. Premiera 7.10.2006 Testament Teodora Sixta – Artur Pałyga. Teatr Polski w Bielsku-Białej. Premiera 5.11.2006 Do łez – piosenki wesołe i wzruszające – Teatr Polski w Bielsku-Białej. Underground – Teatr Śląski im. S. Wyspiańskiego w Katowicach. Premiera 12.05.2007 Kometa, czyli ten okrutny wiek XX, wg Nohavicy – Teatr Korez w Katowicach. Premiera 31.03.2007 Intercity – Igor Šebo. Teatr Polski w Bielsku-Białej. Premiera 7.10.2007 Żyd – Artur Pałyga. Teatr Polski w Bielsku-Białej. Premiera 16.02.2008 Szwejk – Jaroslav Hašek. Teatr Polski w Bielsku-Białej. Premiera 10.05.2008 Pomalu, a jeszcze raz! – Igor Šebo. Teatr „Capitol” w Warszawie. Premiera 30.11.2008 Dwa – Jim Cartwright. Teatr Korez w Katowicach. Premiera 9.10.2009 Popcorn – Ben Elton. Teatr Polski w Bielsku-Białej. Premiera 14.11.2009 Moje drzewko pomarańczowe – José Mauro de Vasconcelos. Teatr Polski w Bielsku-Białej. Premiera 25.04.2010 Mistrz & Małgorzata Story – na motywach powieści M. Bułhakowa. Teatr Polski w Bielsku-Białej. Premiera 15.01.2011 Bulwar zdradzonych marzeń – Teatr Muzyczny w Gliwicach. Premiera 30.09.2011 Carmen, czyli sztuka na dziesięć telefonów komórkowych – Esther Vilar. Teatr „Capitol” w Warszawie. Światowa prapremiera 23.10.2011 Ptaszek – Katarzyna Lengren. Teatr Kamienica w Warszawie. Premiera 18.12.2011 Monsters. Pieśni morderczyń – Teatr Rampa. Premiera 24.02.2012 Amadeus – Peter Shaffer. Teatr Polski w Bielsku-Białej. Premiera 15.06.2012 Szwedzki stół – Marek Modzelewski. Teatr „Capitol” w Warszawie. Premiera 05.11.2012 Tango Piazzolla – Anna Burzyńska. Teatr Rampa. Współreżyseria z Witoldem Mazurkiewiczem. Premiera 15.11.2012 Walizki pełne wody – Piosenki Kabaretu Moralnego Niepokoju. Teatr Polski w Bielsku-Białej Premiera 5.01.2013 Piąta strona świata – Kazimierz Kutz. Teatr Śląski. Prapremiera 16.02.2013 My Fair Lady – Alan Jay Lerner, Frederick Loewe. Opera Śląska. Premiera 11.05.2013 Chewingum Revolution – Julia Holewińska. Teatro Astra. Turyn. Premiera 20.07.2013 List do Pana Balzaka – Teatr Śląski. Premiera 13.10.2013 Lot nad kukułczym gniazdem – Ken Kesey/Dale Wasserman. Teatr Śląski. Premiera 22.11.2013 Snack Story – Teatr Śląski. Premiera 27.06.2014 Dubbing Street – Petr Zelenka. Teatr Śląski. Prapremiera 17.10.2014 Quasi-Paradiso (Prawie-raj) – Irena Świtalska. Fondazione Teatro Piemonte Europa w Turynie. Prapremiera 24.02.2015 Western – Artur Pałyga (współreżyseria: Rafał Urbacki). Teatr Śląski. Prapremiera 4.09.2015 Sztuka mięsa – Weronika Murek. Teatr Śląski. Prapremiera 18.12.2015 Historia żołnierza – Igor Strawinski. Narodowa Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia (koprodukcja: Teatr Śląski). Premiera 3.03.2016 I Tre Moschettieri. VI puntata – Aleksander Dumas. Fondazione Teatro Piemonte Europa w Turynie. Premiera 6.04.2016 W 80 dni dookoła świata. Tam i z powrotem – Juliusz Verne, adaptacja Robert Górski. Teatr Śląski. Prapremiera 17.06.2016 Wujek.81. Czarna ballada – scenariusz i reżyseria. Teatr Śląski. Prapremiera 17.12.2016 Inwazja jaszczurów – Karel Čapek. Adaptacja (współpraca Weronika Murek) i reżyseria. Teatr Modrzejewskiej w Legnicy. Polska prapremiera 9.04.2017 Terror – Ferdinand von Schirach. Adaptacja i reżyseria. Teatr Śląski. Sala Sejmu Śląskiego. Polska prapremiera 17.06.2017 Himalaje – Dariusz Kortko, Marcin Pietraszewski, Artur Pałyga. Teatr Śląski w Katowicach. Prapremiera 19.05.2018 Drach – Szczepan Twardoch. Adaptacja i reżyseria. Teatr Śląski w Katowicach i Teatr Ziemi Rybnickiej. Prapremiera w Rybniku 21.10.2018, premiera w Katowicach 27.10.2018 Inteligenci – Marek Modzelewski. Reżyseria. Teatr Śląski w Katowicach i Teatr Korez. Prapremiera 8.02.2019 Kaczmarski. 4 pory niepokoju – scenariusz i reżyseria. Teatr im. Aleksandra Sewruka w Elblągu. Prapremiera 25.05.2019 On wrócił – Timur Vermes. Reżyseria. Teatr Śląski w Katowicach. Premiera 29.11.2019 Boska – Peter Quilter. Reżyseria. Teatr Ludowy w Krakowie. Premiera 20.02.2021 Pokora – Szczepan Twardoch. Reżyseria. Teatr Śląski w Katowicach. Prapremiera 11.06.2021 Nikaj – Zbigniew Rokita. Reżyseria. Teatr Zagłębia w Sosnowcu. Prapremiera 10.09.2021 Jentl – Isaac Bashevis Singer. Reżyseria. Teatr Żydowski w Warszawie. Premiera 26.11.2021 Byk – Szczepan Twardoch. Współreżyseria Szczepan Twardoch, Robert Talarczyk. STUDIO Teatrgaleria w koprodukcji z Fundacją Teatru Śląskiego „Wyspiański”, Teatrem Łaźnia Nowa w Krakowie, Instytutem im. Jerzego Grotowskiego we Wrocławiu i w partnerstwie z Teatrem Korez. Prapremiera 19.03.2022 Weltmajstry – Zbigniew Rokita. Reżyseria. Teatr Korez w Katowicach. Pokaz przedpremierowy w ramach Letniego Ogrodu Teatralnego 27.08.2022 Hamlet we wsi Głucha Dolna – Ivo Brešan. Reżyseria. Teatr Nowy im. Kazimierza Dejmka w Łodzi. Premiera 6.01.2023https://nowy.pl/spektakle/hamlet-we-wsi-glucha-dolna/ [dostęp 2023-01-16]. Empuzjon – Olga Tokarczuk. Adaptacja i reżyseria. Koprodukcja: Teatr Śląski w Katowicach, STUDIO Teatrgaleria, Instytut im. Jerzego Grotowskiego. Prapremiera 12 maja 2023 Hotel Korfanty – Artur Pałyga. Reżyseria. Prapremiera w Teatrze Telewizji 6 listopada 2023 Korfanty. Rebelia! – Artur Pałyga. Reżyseria. Teatr Śląski w Katowicach. Prapremiera 12 stycznia 2024 Godej do mie – scenariusz i reżyseria. Teatr Śląski. Prapremiera w Hotelu Diament Plaza Katowice 5 kwietnia 2024 Kocham Cię proszę pana – Zbigniew Rokita. Teatr Korez. Pokaz przedpremierowy w ramach Letniego Ogrodu Teatralnego 31 sierpnia 2024. Premiera 13 września 2024 MonsterS. MORDERCZE PIEŚNI – scenariusz i reżyseria. Teatr Rozrywki w Chorzowie. Premiera 8 listopada 2024 Na prochach – Jacek Mikołajczyk. Reżyseria. Teatr Syrena. Prapremiera 22 lutego 2025 Pokój – Szczepan Twardoch. Współreżyseria ze Szczepanem Twardochem. Teatr im. Juliusza Słowackiego. Prapremiera 18 czerwca 2025 Dziedzictwo – Isaak Bashewis Singer. Reżyseria. Teatr Żydowski. Premiera 30 stycznia 2026 Ezi – scenariusz i reżyseria. Teatr Telewizji. Prapremiera 23 lutego 2026 Tragedyjo Hamleta, ksiyncia Dynymarku – William Shakespeare. Reżyseria. Teatr Śląski w Katowicach. Światowa prapremiera w języku śląskim 15 maja 2026
Nagrody 2002 – laureat Nagrody Marszałka Województwa Śląskiego dla Młodych Twórców w dziedzinie kultury 2005 – Złota Maska w kategorii Spektakl Roku za spektakl Cholonek, czyli dobry Pan Bóg z gliny (współreżyseria Mirosław Neinert), Teatr Korez w Katowicach 2005 – Specjalna Złota Maska za kreatywność i wszechstronność umiejętności adaptacyjnych, aktorskich i reżyserskich w spektaklach Krzyk według Jacka Kaczmarskiego, Cholonek… i Niezidentyfikowane szczątki ludzkie i prawdziwa natura miłości 2008 – Nagroda Młodych Krytyków XVI Międzynarodowego Festiwalu Zderzenie za spektakl Intercity 2008 – Perła Sąsiadów, nagroda Festiwalu Teatrów Europy Środkowej Sąsiedzi w Lublinie za spektakl Cholonek… 2008 – Nagroda Główna Festiwalu Polskich Sztuk Współczesnych R@port w Gdyni za spektakl Żyd, Teatr Polski w Bielsku-Białej 2009 – Perła Sąsiadów, nagroda Festiwalu Teatrów Europy Środkowej Sąsiedzi w Lublinie za spektakl Szwejk, Teatr Polski w Bielsku-Białej 2009 – Nagroda za reżyserię spektaklu Pomalu, a jeszcze raz! Teatr „Capitol” w Warszawie na Festiwalu Talia w Tarnowie 2010 – Nagroda Kabaretu Rak – HANYS za umiejętność łączenia działań aktora, reżysera i menadżera 2012 – Nagroda Tygodnia Kultury Śląska 2013 – Nagroda za najlepsze przedstawienie XIX edycji Ogólnopolskiego Konkursu na Wystawienie Polskiej Sztuki Współczesnej dla spektaklu Piąta strona świata 2013 – Cegła z Gazety – Nagroda im. Janoscha 2014 – Złota Maska za reżyserię spektaklu Piąta strona świata Kazimierza Kutza w Teatrze Śląskim im. St. Wyspiańskiego w Katowicach