Pułk Najjaśniejszego Królewicza – oddział jazdy armii koronnej.

Formowanie i zmiany organizacyjne W końcu XVI wieku w Rzeczypospolitej zaczęto organizować pułki jazdy. Grupowały one w sobie kilka (kilkanaście) chorągwi husarskich i pancernych. Początkowo były tworzone jedynie na czas wojny i sprawowały funkcję większej jednostki taktycznej. W drugiej połowie XVII wieku pułki istniały też w okresie pokoju.

W wyniku silnego wyczerpania kraju długoletnią wojną z Turcją, w 1690 sejm warszawski obniżył komput wojska koronnego i ustalił liczbę husarii na 2810 koni, pancernych na 8500 koni a lekkich na 2500 koni. Zgodnie z tym etatem pułk królewicza posiadał 3 chorągwie husarskie i 5 pancernych. Łącznie 810 koni.

W związku z rozpoczynającą się wielką wojną północną, w organizacji jazdy narodowego zaciągu zaszły pewne zmiany. W 1702 w strukturze pułku królewicza Augusta znajdowały się 3 chorągwie husarskie, 6 chorągwi pancernych – razem 590 koni, a w 1704 to 4 chorągwie husarskie, 7 chorągwi pancernych – razem 1100 koni.

W 1710 Walna Rada Warszawska ustaliła liczbę husarii w Koronie na 2080 ludzi, pancernych na 6000 ludzi, a lekkich na 1600 ludzi. Zgodnie z tym etatem pułk królewicza powinien posiadać 340 husarzy i 440 pancernych. Stan faktyczny wynosił odpowiednio 297 husarzy i 375 pancernych.

Uchwalony na sejmie 1717 roku komput wojska koronnego przewidywał pozostawienie pułku Najjaśniejszego Królewicza w składzie czterech chorągwi husarskich i 23 pancernych. Według innych źródeł w skład 2 pułku Królewicza wchodziły 23 chorągwie w sile 1225 koni. Cztery chorągwie husarskie liczyły 245 koni, a 19 pancernych 980 koni. Faktycznie kwatery różnych pułków przeplatały się nawzajem i były względem siebie w znacznej odległości. Nie zorganizowano sztabu pułku. Struktura pułkowa była zatem czysto formalna, a rzeczywistymi dowódcami pułków byli porucznicy chorągwi pułkowniczych.

Struktura organizacyjna Struktura organizacyjna z 1699 roku: husaria jedna chorągiew 150 koni jedna chorągiew 100 koni jedna chorągiew 80 koni pancerni cztery chorągwie po 100 koni jedna chorągiew 80 koni Razem w pułku: 8 chorągwi ; 810 koni

Struktura organizacyjna z 1717 roku: 4 chorągwie husarskie - 245 „głów” 23 chorągwie pancerne - 980 „głów”

Przypisy

Bibliografia