Salamone Rossi, także Salomone, Salomon de’ Rossi, Szlomoh Me-ha-Adumim, zwany Ebreo (ur. 19 sierpnia 1570 w Mantui, zm. ok. 1630 tamże) – włoski kompozytor i instrumentalista pochodzenia żydowskiego.
Życiorys Przez całe życie związany był z dworem Gonzagów w Mantui jako członek żydowskiej trupy teatralnej, okazjonalnie zatrudniany był też jako skrzypek, violista i kapelmistrz. Na mocy książęcego przywileju nie musiał nosić nakazanych przez prawo Żydom żółtych odznak na odzieży. Przypuszczalnie zmarł w getcie mantuańskim na skutek epidemii po najeździe wojsk cesarza Ferdynanda II.
Należał, obok Monteverdiego, Striggia i Fariny, do grona muzyków związanych z dworem mantuańskim. Jego twórczość stylistycznie reprezentuje schyłkowy renesans, uprawiał przestarzały już ówcześnie typ 5-głosowego polifonicznego madrygału a cappella. Uważany jest za jednego z pierwszych twórców sonaty triowej i duetów kameralnych. Nawiązując do wzorców muzycznych ustalonych na soborze trydenckim podjął pionierską próbę wprowadzenia kompozycji polifonicznych do muzyki synagogalnej. W zbiorze Haszirim aszer lisz’lomo („Pieśni Salomona”) zawarł 33 wielogłosowe opracowania psalmów, hymnów i pieśni żydowskich, nawiązujące do tradycji włoskiego madrygału.
Kompozycje (na podstawie materiałów źródłowych)
Utwory instrumentalne Il primo libro delle sinfonie e gagliarde na 3–5 instrumentów (wyd. Wenecja 1607) Il secondo libro delle sinfonie e gagliarde na 3–5 instrumentów (wyd. Wenecja 1608) Il terzo libro de varie sonate, sinfonie, gagliarde, brandi e corrente na 3–5 instrumentów (wyd. Wenecja 1623) Il quarto libro de varie sonate, sinfonie, gagliarde, brandi e corrente na 3 instrumenty (wyd. Wenecja 1622)
Utwory wokalno-instrumentalne Il primo libro delle canzonette na 3 głosy (wyd. Wenecja 1589) Il primo libro de madrigali na 5 głosów (wyd. Wenecja 1600) Il primo libro de madrigali na 4, 8 głosów i basso continuo (wyd. Wenecja 1614) Haszirim aszer lisz’lomo na 4–6–, 8 głosów (wyd. Wenecja 1623) Madrigaletti na 2 głosy i basso continuo (wyd. Wenecja 1628)
Utwory sceniczne intermedium Il ratto di Proserpina do L’idropica G.B. Guariniego (wyst. Mantua 1608, zaginione) balletto Spazziam pront’o vecchiarelle do La Maddalena G.B. Andreiniego (wyst. Mantua 1617)
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Włoscy kompozytorzy Kategoria:Włoscy Żydzi Kategoria:Żydowscy muzycy Kategoria:Ludzie urodzeni w Mantui Kategoria:Urodzeni w 1570 Kategoria:Zmarli w 1630