Melkart, Baal Melkart (fen. Mlqrt wywodzące się z mlk-qrt „król miasta”Krebernik M., Melqart, [w:] Reallexikon der Assyriologie VIII (1993-97), s. 52.; asyr. dMi-il-qar-tuw jednym z tekstów asyryjskiego króla Asarhaddona; Krebernik M., Melqart, [w:] Reallexikon der Assyriologie VIII (1993-97), s. 52.) – bóg-opiekun fenickiego Tyru. Początkowo prawdopodobnie był bóstwem solarnym. Gdy wzrosła potęga Fenicji w basenie Morza Śródziemnego, Baal Melkart stał się panem mórzW. Tyloch, Religie Fenicji i Syrii, w: Zarys dziejów religii, red. J. Keller, s. 332.. Z zachowanych tekstów ugaryckich wynika, że Melkarta szczególnie czczono podczas święta przebudzenia, przypadającego prawdopodobnie na początek wiosny. Przemawia za tym opis obrzędu polewania jęczmienia i sadzenia winorośliW. Tyloch, Religie Fenicji i Syrii, w: Zarys dziejów religii, red. J. Keller, s. 337..
Od XIII wieku p.n.e., wraz z rosnącym w świecie fenickim znaczeniem Tyru, umacniał się również kult Melkarta, który został włączony do triady bogów obok Ela i Asztarte. Podczas fenickiej kolonizacji Afryki kult Melkarta został przeniesiony najpierw do Kartaginy, a następnie do kolonii kartagińskich w Hiszpanii – do Kadyksu i Kartageny.
Melkart jako bóstwo odgrywał kluczową rolę w corocznym fenickim święcie wiosennym, w którym umierał, a następnie zmartwychwstawałMaria-Eugenia Aubet, The Phoenicians and the West: Politics, Colonies, and Trade (Cambridge: Cambridge University Press, 1993), 127—8.
Melkart (Melikertes) znany był w mitologii greckiej. Pochodzący z drugiego tysiąclecia p.n.e. beocki mit o poszukiwaniach Europy przez tyryjskiego Kadmosa, założeniu Teb i zasianiu zębów węża wskazuje na wędrówkę i osiedleniu się w Beocji plemienia semickiego oraz zdobyciu władzy nad zwaśnionymi Pelazgami. Później bóstwo fenickie utożsamione zostało z Heraklesem.
W pierwszej połowie IX wieku p.n.e. kult Melkarta poszerzał się o tereny północnego królestwa Izraela. Panujący wówczas król Achab, dążąc do integracji izraelsko-kananejskiej, pozwolił na rozwój synkretyzmu rodzimego kultu Jahwe i Melkarta, któremu patronowała pochodząca z Tyru królewska małżonka IzebelМ. Элиаде, История веры и религиозных идей, T. 1, От каменного века до элевсинских мистерий, s. 156.. Pomimo tego, że Achab wzniósł Baalowi świątynię i stworzył przy niej administrację świątynną, składającą się z kapłanów fenickich, nowy kult nie przyjął się z powodu silnego oporu zwolenników proroków Eliasza i Elizeusza oraz opozycji nazyrejczykówW. Tyloch, Judaizm religia Żydów, w: Zarys dziejów religii, red. J. Keller, s. 539..
Przypisy
Bibliografia
М. Элиаде, История веры и религиозных идей, T. 1, От каменного века до элевсинских мистерий, Москва 2002. . .
Kategoria:Bóstwa solarne Kategoria:Bóstwa opiekuńcze Kategoria:Bogowie Kategoria:Fenicja