Andreas Thorkildsen (ur. 1 kwietnia 1982 w Kristiansand) – norweski lekkoatleta specjalizujący się w rzucie oszczepem.
Życiorys Dwukrotny złoty medalista igrzysk olimpijskich (Ateny 2004 oraz Pekin 2008). Mistrz (2009) oraz trzykrotny wicemistrz świata (2005, 2007 i 2011). W 2006 roku zdobył złoty medal i tytuł mistrza Europy, a sukces ten powtórzył cztery lata później podczas czempionatu w Barcelonie. Pierwsze sukcesy na arenie międzynarodowej odniósł, zdobywając w 2000 roku tytuł wicemistrza świata juniorów, oraz w 2001, zajmując 2. miejsce w mistrzostwach Europy juniorów. Odnosił zwycięstwa w pucharze świata (2006), pucharze interkontynentalnym (2010) oraz dwukrotnie w światowym finale lekkoatletycznym. Thorkildsen przez 10 lat był rekordzistą świata juniorów w rzucie oszczepem z wynikiem 83,87 m (7 czerwca 2001, Bergen). Podczas igrzysk olimpijskich w Pekinie rzutem na odległość 90,57 ustanowił rekord olimpijski. Rekord życiowy: 91,59 (2 czerwca 2006, Oslo). Rezultat ten jest aktualnym rekordem Norwegii. Norweg jest pierwszym w historii oszczepnikiem, który posiada w dorobku zarówno tytuł mistrza olimpijskiego, mistrza Europy, jak i mistrza świata.
Ze względu na problemy zdrowotne w maju 2016 roku postanowił zakończyć sportową karierę. Od 2019 roku jest trenerem Chorwatki Sary Kolak, mistrzyni olimpijskiej w rzucie oszczepem z 2016 roku.
Życie prywatne Thorkildsen urodził się w rodzinie ze sportowymi tradycjami. Ojciec Andreasa – Tomm Thorkildsen – w latach 70. XX wieku uprawiał rzut oszczepem, osiągając 30 lipca 1974 w Oslo swój najlepszy rezultat 71,64. Matka lekkoatlety, Bente Amundsen-Thorkildsen, trenowała biegi płotkarskie, zdobywając medale mistrzostw kraju. Ma starszego brata. W marcu 2011, po sześciu latach związku, rozstał się ze swoją partnerką Christiną Vukicevic – norweską płotkarką, medalistką halowych mistrzostw Europy. Pracuje także jako model.
Przebieg kariery Lata 1993–1999 Thorkildsen sport zaczął uprawiać w wieku 11 lat w klubie Hamar IL. Jego pierwszym trenerem był ojciec. Pierwszy sukces odniósł w roku 1995 kiedy oszczepem o wadze 600 gramów rzucił na odległość 51,88 i ustanowił rekord Norwegii w tej kategorii wiekowej (13 latkowie). W kolejnych latach bił kolejne rekordy kraju w poszczególnych grupach – także sprzętem seniorskim ważącym 800 gramów. Kulminacyjnym punktem pierwszych lat kariery Thorkildsena była siódma lokata mistrzostw Europy juniorów w 1999 w Rydze.
Rekordy w poszczególnych kategoriach wiekowych WiekRezultatWaga oszczepuRokWiekRezultatWaga oszczepuRok1351,88 m600 g19951453,82 m800 g19961462,98 m600 g19961661,57 m800 g19981679,50 m600 g19981772,11 m800 g19991877,48 m800 g2000 thumb|Andreas Thorkildsen podczas I ligi pucharu Europy w Leirii (2008)
Lata 2000–2003 W roku 2000 trafił pod opiekę trenera Åsmund Martinsena. W tym samym roku Thorkildsen zdobył swój pierwszy medal w mistrzostwach Norwegii w kategorii seniorów. Uzyskując wynik 72,72, zajął drugie miejsce, przegrywając tylko z Ronnym Nilsenem. Jesienią 2000 roku podczas mistrzostw świata juniorów w Santiago wywalczył srebrny medal, rzucając na odległość 76,34. Rezultatem tym ustanowił nowy rekord swojego kraju w kategorii juniorów.
W 2001 roku zawodnik przeprowadził się do Oslo i rozpoczął treningi w klubie SK Vidar. 7 czerwca w Bergen pierwszy raz Thorkildsen przekroczył barierę 80 metrów. Wynik 83,87 do 2011 był rekordem świata juniorów. W Grosseto podczas mistrzostw Europy juniorów zdobył srebrny medal rzutem na odległość 76,98. W sierpniu bez powodzenia startował w mistrzostwach świata, które były dla niego pierwszą seniorską imprezą o randze międzynarodowej. W Edmonton uzyskał wynik 68,41 i swój start zakończył na eliminacjach, zajmując w nich ostatnią lokatę pośród zawodników z mierzoną próbą. W 2001 oszczepnik wywalczył swój pierwszy złoty medal mistrzostw kraju.
W roku 2002 Thorkildsen pierwszy raz w karierze wystartował w seniorskich mistrzostwach Europy, które odbywały się w Monachium. W eliminacjach osiągnął wynik 78,36 i do minimum uprawniającego do startu w finale zabrakło mu tylko 68 centymetrów. Ostatecznie Skandynaw zajął 15. miejsce w kwalifikacjach. W Sandnes zdobył drugi w karierze srebrny medal mistrzostw Norwegii, przegrywając tylko z Pålem Arne Fagernesem. Swój najlepszy wynik w sezonie – 83,43 – osiągnął 16 czerwca w Karlstad.
Już na początku sezonu 2003 w łotewskim Ventspils uzyskał swój nowy rekord życiowy – 85,72. Podczas młodzieżowych mistrzostw Europy w Bydgoszczy był czwarty. Także w roku 2003 po raz drugi wywalczył mistrzostwo Norwegii z wynikiem 76,04. W Paryżu podczas mistrzostw świata odniósł pierwszy znaczący sukces w kategorii seniorów. W eliminacjach osiągnął wynik 79,44. W finale rzucił 77,75 i zajął ostatecznie 11. pozycję.
2004 Kwalifikację olimpijską Thorkildsen uzyskał 11 czerwca podczas rozgrywanego wyjątkowo w Bergen mityngu Bislett Games – osiągnął wówczas rezultat 84,12, przegrywając z Amerykaninem Breaux Greerem i Rosjaninem Siergiejem Makarowem. 27 lipca Norweg odniósł zwycięstwo w prestiżowym mityngu DN Galan w Sztokholmie. Trzy dni później w Londynie podczas London Grand Prix uzyskał swój najlepszy dotychczasowy wynik w sezonie 2004 – 84,45.
Przed igrzyskami na listach wyników przed Thorkildsenem było 13 oszczepników, w tym Norweg Ronny Nilsen. W eliminacjach, które odbyły się 26 sierpnia, Andreas Thorkildsen osiągnął rezultat 81,74, a kwalifikacje wygrał Amerykanin Breaux Greer (87,25) jednak stadion opuścił kulejąc. Finał zmagań podczas igrzysk zaplanowano na 28 sierpnia. W pierwszej próbie norweski miotacz osiągnął wynik 84,82 i po pierwszej serii rzutów zajmował trzecie miejsce. Łotysz Vadims Vasiļevskis także w pierwszej próbie ustanowił swój rekord życiowy – 84,95 – i objął niespodziewanie prowadzenie w konkursie, wyprzedzając aktualnego mistrza świata Siergieja Makarowa. W drugiej kolejce rzutów Thorkildsen pobił swój rekord życiowy i wynikiem 86,50 objął prowadzenie w konkursie. Żaden z zawodników do końca rywalizacji nie rzucił dalej niż Norweg, który niespodziewanie zdobył złoty medal. Komentując zwycięstwo Thorkildsen stwierdził, że jest to uczucie „kompletnie szalone”. Po igrzyskach Thorkildsen zajął drugie miejsce w światowym finale lekkoatletycznym w Monako.
thumb|left|Andreas Thorkildsen podczas mitingu w Helsinkach (2005)
2005 Najważniejszą lekkoatletyczną imprezą roku były mistrzostwa świata w Helsinkach. W czasie przygotowań do tej imprezy podczas zawodów w Kuortane Thorklidsen – 26 czerwca – dwukrotnie poprawiał własny rekord życiowy, bijąc przy okazji należący do Påla Arne Fagernesa rekord Norwegii. Podczas tej samej imprezy Fin Tero Pitkämäki rzucił 91,53 i został liderem tabel światowych. W lipcu Norweg ponownie poprawił rekord kraju, rzucając w Oslo 29 lipca 87,66. Przed mistrzostwami na listach światowych pierwsze trzy wyniki należały do Pitkämäkiego, Makarowa oraz Thorkildsena.
Mistrzostwa świata odbywały się w złych warunkach atmosferycznych, co wpływało na wyniki osiągane przez zawodników. W eliminacjach – 9 sierpnia – tylko trzem liderom list światowych udało się pokonać minimum kwalifikacyjne, które wynosiło 81 metrów. Kolejnego dnia podczas finału zawodnikom przeszkadzał deszcz i wiatr. Po trzech seriach na prowadzeniu był Thorkildsen, jednak w czwartej kolejce Estończyk, aktualny wicemistrz świata, Andrus Värnik rzucił 87,17 i odebrał Norwegowi pozycję lidera. Ostatecznie zawody wygrał Värnik przed Thorkildsenem i Makarowem. W kończącym sezon światowym finale lekkoatletycznym Norweg zajął drugie miejsce z wynikiem 89,60.
2006 Po pięciu sezonach startowania w barwach klubu SK Vidar Thorkildsen powrócił do swojego pierwszego klubu Kristiansands. 12 maja w Dosze podczas zawodów Qatar Athletic Super Grand Prix pierwszy raz w karierze rzucił oszczepem ponad 90 metrów, osiągając wynik 90,13. Rezultat ten poprawił 2 czerwca w Oslo, ustanawiając swój aktualny rekord życiowy i jednocześnie rekord Norwegii rzutem na odległość 91,59. 9 sierpnia w Göteborgu z wynikiem 88,78 zdobył pierwszy w karierze złoty medal mistrzostw Europy, wyprzedzając Fina Tero Pitkämäkiego oraz utytułowanego Czecha, rekordzistę świata, Jana Železnego. Rok 2006 Norweg zakończył pierwszym w karierze zwycięstwem w światowym finale lekkoatletycznym oraz wygraniem zawodów pucharu świata w Atenach. Jego rekord życiowy, który ustanowił w czerwcu – 91,59, okazał się najlepszym rezultatem w sezonie na świecie.
2007 Głównym celem dla Thorkildsena w roku 2007 były mistrzostwa świata w Osace. Norweg chciał także rzucić dalej niż wynosił rekord Norwegii starym modelem oszczepu – 91,72, który należał do Terje Pedersena. Sezon zaczął od startów w Dakarze i Dosze, gdzie osiągnął odpowiednio 81,10 i 86,39. Lepsza forma przyszła na mistrzostwa świata, które odbywały się na przełomie sierpnia i września w Japonii. W eliminacjach mistrzostw świata, 31 sierpnia, rzucił 82,33 i awansował do finału. W rozegranym 2 września finale w drugiej kolejce rzucił 88,61 i przegrywał z Finem Tero Pitkämäkim, który w tej samej serii posłał oszczep na odległość 89,16. W ostatniej serii Thorkildsen rzucił 87,33 i tym samym nie poprawił swojej drugiej pozycji. Tero Pitkämäki w ostatnim rzucie poprawił swój najlepszy wynik, mimo iż miał już zapewniony złoty medal, osiągając 90,33.
2008 W roku 2008 w Pekinie odbywały się igrzyska olimpijskie, podczas których Norweg bronił tytułu mistrzowskiego wywalczonego przed czterema laty w Grecji. Eliminacje odbyły się 21 sierpnia – Norweg z dziewiątym wynikiem eliminacji (79,85) awansował do finału. W finale, który odbył się 23 sierpnia, Thorkildsen prowadził już od pierwszej kolejki przez cały konkurs. W piątej serii rzutem na odległość 90,57 ustanowił nowy rekord olimpijski, a z szóstej próby zrezygnował.
thumb|Andreas Thorkildsen podczas mistrzostw świata w Berlinie (2009)
2009 Główną imprezą sezonu 2009 były sierpniowe mistrzostwa świata. Thorkildsen zaczął od startu w Katarze gdzie osiągnął wynik 83,39. 21 sierpnia podczas eliminacji mistrzostw świata rzucił 80,37 i z szóstym wynikiem całych kwalifikacji awansował do finału. Dwa dni później, w niedzielę 23 sierpnia, w drugiej serii rzutów konkursu finałowego czempionatu osiągnął rezultat 89,59, który pozwolił mu zdobyć pierwszy w karierze złoty medal mistrzostw świata. Dzięki temu sukcesowi Norweg stał się pierwszym w historii oszczepnikiem, który posiada w dorobku zarówno tytuł mistrza olimpijskiego, mistrza Europy, jak i mistrza świata. Po mistrzostwach, 28 sierpnia, w Zurychu podczas kolejnej edycji zawodów Weltklasse Zürich wynikiem 91,28 ustanowił swój najlepszy wynik w sezonie i najlepszy wynik na świecie w całym sezonie. Na zakończenie sezonu Thorkildsen zwyciężył w Salonikach podczas światowego finału lekkoatletycznego.
2010 thumb|Oszczepnik przygotowujący się do rzutu podczas mistrzostw Europy w Barcelonie (2010) Głównym celem dla Norwega w sezonie 2010 były sierpniowe mistrzostwa Europy w Barcelonie, podczas których oszczepnik bronił złotego medalu wywalczonego cztery lata wcześniej w Szwecji. Pierwszym startem w 2010 roku były dla Thorklidsena zawody Shanghai Golden Grand Prix, które wygrał z wynikiem 86,11. Po zaciętej walce z niemieckim miotaczem Matthiasem de Zordo zwyciężył w konkursie oszczepników na mistrzostwach Europy broniąc tym samym złota wywalczonego cztery lata wcześniej w Göteborgu. 22 sierpnia zdobył (z wynikiem 87,10) kolejny tytuł mistrza kraju. Zwycięzca łącznej punktacji Diamentowej Ligi 2010 w rzucie oszczepem. 5 września wygrał konkurs oszczepników podczas pucharu interkontynentalnego ustanawiając wynikiem 89,26 nowy rekord tej imprezy.
2011