Smoleńska Ikona Matki Bożej, ros. Смоленская икона Божией Матери, Smolenskaja Ikona Bożyjej Matieri – jedna z najbardziej czczonych ikon prawosławnych. Należy do typu ikonograficznego Hodegetria z Chrystusem. Dziecko trzyma w lewej ręce zwinięty zwój pisma, prawą ręką błogosławi.
Historia wizerunku Według legendy autorem oryginału był Łukasz Ewangelista. Ten wizerunek na Ruś przywiozła z Bizancjum księżniczka bizantyjska (Anna?) w 1046 roku. Była ona córką Konstantyna IX Monomacha, na Ruś przybyła, aby poślubić księcia Wsiewołoda. Włodzimierz Monomach, syn i następca pary książęcej, będąc jeszcze księciem smoleńskim, podarował ikonę w 1079 roku smoleńskiemu soborowi Zaśnięcia Matki Bożej. Wkrótce po tym ikona została uznana za cudowną. Być może wtedy zaczęła być określana Smoleńską. Przywieziony przez księżniczkę bizantyjską obraz nie zachował się.
W 1398 roku Smoleńska Ikona Matki Bożej została przewieziona do Moskwy, dzięki temu kult rozpowszechnił się na większe obszary. Pozostawała w Moskwie do 1456 roku, po czym została zwrócona do SmoleńskaA. Prasał, Mały słownik ikon maryjnych, s. 12.. Podczas II wojny światowej oryginalna ikona przypuszczalnie została zrabowana lub zniszczona przez Niemców, nie została odnalezionaН. Дмитриева, Чудотворная икона Божией Матери „Одигитрия” Смоленская, Православие.Ru..
Kult Od XVI wieku w Cerkwi prawosławnej obchodzi się 28 lipca święto Smoleńskiej Ikony Matki Bożej. Przypuszczalnie uroczystość została ustanowiona w 1514 roku, gdy Smoleńsk został włączony do Wielkiego Księstwa Moskiewskiego. Ikonie przypisuje się ocalenie Smoleńska od Tatarów w 1238 roku. Wierzono, że jej cudowna moc pomogła wojskom rosyjskim zwyciężyć w bitwie pod Borodino w 1812 roku.
Za wariant Smoleńskiej Ikony Matki Bożej uważana była szczególnie czczona w Polskim Autokefalicznym Kościele Prawosławnym Supraska Ikona Matki Bożej, przechowywana w monasterze w SupraśluA. Mironowicz, Podlaskie ośrodki i organizacje prawosławne w XVI i XVII wieku, s. 89–94.. W 2012 historyk sztuki Joanna Tomalska stwierdziła, że wizerunek przechowywany w Supraślu nie jest kopią ikony ze Smoleńska; wymieniona kopia ikony musiała zaginąć po 1557, a obraz czczony w późniejszych stuleciach jako Supraska Ikona Matki Bożej powstał zupełnie niezależnie od dawnegoD. Wysocka, O supraskiej Hodegetrii, „Przegląd Prawosławny” 2 (2012), nr 232..
Przypisy
Bibliografia Mironowicz A., Podlaskie ośrodki i organizacje prawosławne w XVI i XVII wieku, Białystok 1991.
Wysocka D., O supraskiej Hodegetrii, „Przegląd Prawosławny” 2 (2012), nr 232. Дмитриева Н., Чудотворная икона Божией Матери „Одигитрия” Смоленская, Православие.Ru.
Kategoria:Ikony Matki Bożej