Czterdziesty pierwszy (ros. Сорок первый, Sorok pierwyj) – radziecki film niemy w reżyserii Jakowa Protazanowa z 1926 roku. Premiera miała miejsce 1 marca 1927 roku. Film został nakręcony na podstawie opowiadania Borisa Ławrieniowa o tym samym tytule.
Historia filmu Za podstawę dla napisania scenariusza posłużyło opowiadanie Borisa Ławrieniowa Czterdziesty pierwszy. Podczas pracy nad filmem Ławrieniow nieco zmodyfikował fabułę swego dzieła. Dodał jej głębi i większego dramatyzmu. Film był kręcony w Turkmenii.
Szalejące na pustyni żywioły początkowo próbowano wywołać sztucznie z użyciem aeroplanu, jednak najlepsze ujęcia okazały się być te, na których burze piaskowe trwały naturalnie. W filmie wykorzystano kadry z autentycznego życia koczowników, udało się nagrać także kilka scen z prawdziwymi trędowatymi mieszkającymi na pustyni. Najwięcej trudności sprawiały ujęcia z kobietami nomadów w tle. Mężczyźni-koczownicy nie wyrażali zgody na ich nagrywanie.
Fabuła Na pustyni w Azji Środkowej oddział czerwonoarmistów ucieka przed białymi. Wśród czerwonych znajduje się snajperka, Mariutka, która zastrzeliła już czterdziestu wrogów. Do niewoli czerwonych trafia biały oficer, Goworucha-Otrok. Pomiędzy nim a snajperką rodzi się uczucie, jednak Mariutka jest wierna ideałom rewolucji i zabija ukochanego. Jest on jej czterdziestą pierwszą ofiarą.
Obsada Ada Wójcik (Ада Войцик) – Mariutka, snajperka Iwan Kowal-Samborski (Иван Коваль-Самборский) – Goworucha-Otrok, biały oficer Iwan Sztrauch (Иван Штраух) – Jewsiukow
Twórcy filmu Jakow Protazanow – reżyser Boris Ławrieniow – scenarzysta Boris Leonidow (Борис Леонидов) – scenarzysta Piotr Jermołow (Пётр Ермолов) – zdjęcia Siergiej Kozłowski (Сергей Козловский) – scenografia
Bibliografia Сорок первый, Кино-театр. Historia kina, T. 1, Kino nieme, red. T. Lubelski, I. Sowińska, R. Syska, Kraków 2009, s. 534. .
Kategoria:Filmowe adaptacje utworów Borisa Ławrieniowa Kategoria:Filmy w reżyserii Jakowa Protazanowa Kategoria:Radzieckie adaptacje filmowe Kategoria:Radzieckie filmy czarno-białe Kategoria:Radzieckie dramaty filmowe Kategoria:Radzieckie filmy nieme Kategoria:Filmy o wojnie domowej w Rosji Kategoria:Radzieckie filmy z 1926 roku