Czterdziesty pierwszy (ros. Сорок первый, Sorok pierwyj) – radziecki film niemy w reżyserii Jakowa Protazanowa z 1926 roku. Premiera miała miejsce 1 marca 1927 roku. Film został nakręcony na podstawie opowiadania Borisa Ławrieniowa o tym samym tytule.
Historia filmu Za podstawę dla napisania scenariusza posłużyło opowiadanie Borisa Ławrieniowa Czterdziesty pierwszy. Podczas pracy nad filmem Ławrieniow nieco zmodyfikował fabułę swego dzieła. Dodał jej głębi i większego dramatyzmu. Film był kręcony w Turkmenii.
Szalejące na pustyni żywioły początkowo próbowano wywołać sztucznie z użyciem aeroplanu, jednak najlepsze ujęcia okazały się być te, na których burze piaskowe trwały naturalnie. W filmie wykorzystano kadry z autentycznego życia koczowników, udało się nagrać także kilka scen z prawdziwymi trędowatymi mieszkającymi na pustyni. Najwięcej trudności sprawiały ujęcia z kobietami nomadów w tle. Mężczyźni-koczownicy nie wyrażali zgody na ich nagrywanie.