thumb|Pancernik Potiomkin Pancernik Potiomkin () – radziecki film niemy nakręcony w 1925 roku przez Siergieja Eisensteina. Jest drugą częścią trylogii filmowej: pierwszą jest film z 1924 roku Strajk, trzecią zaś Październik: 10 dni, które wstrząsnęły światem z 1928 roku.
Fabuła Film oparty jest na autentycznym zdarzeniu, jakim było powstanie załogi rosyjskiego czarnomorskiego pancernika "Potiomkin" ("Kniaź Potiomkin Tawriczeskij") przeciw carskiemu dowództwu w czasie rewolucji 1905 roku. Pierwszym powodem wystąpienia załogi jest jedzenie. Marynarze skarżą się na robaki. Lekarz jednak odrzuca roszczenia ludzi. Śmierć Wakulinczuka (bolszewickiego oficera) staje się powodem powszechnego buntu. Sceny z udziałem tłumu żałobników perfekcyjnie pokazują stopniowe przechodzenie od nastroju smutku i żałoby do czynnego działania przeciwko opresyjnej władzy. Najsłynniejszą sceną, wielokrotnie cytowaną, jest masakra ludności na odeskich schodach przez rytmicznie maszerującą kompanię żołnierzy carskich, a zwłaszcza zjeżdżający w dół schodów wózek z dzieckiem. Do owej sceny odwoływano się wielokrotnie w późniejszych filmach, m.in. w Déjà vu Juliusza Machulskiego (bezpośrednio), Steps Zbigniewa Rybczyńskiego (bezpośrednio) i Nietykalni Briana De Palmy (nawiązanie). Film uważano za niebezpieczny. W Rosji wstęp napisany przez Lwa Trockiego usunięto. Znamienne jest to, że w Niemczech film został zakazany przez nazistów. W Wielkiej Brytanii był niedozwolony do 1954 roku. We wszystkich przypadkach uznano, że sceny przemocy są zbyt brutalne. Pancernik Potiomkin był w założeniu filmem propagandowym, gloryfikującym rewolucyjny zryw marynarzy, lecz dzięki użytym środkom wyrazu artystycznego, szczególnie nowatorskiemu montażowi, przez wielu uznawany jest za jeden z najbardziej znaczących filmów w historii kina.
Film jest czarno-biały, jednakże na poszczególnych kopiach ręcznie koloryzowano czerwony sztandar.
W międzynarodowej ankiecie brukselskiej z 1958 roku rozpisanej przez Bureau International de la Recherche Historique Cinématografique film Pancernik Potiomkin zajął pierwsze miejsceKazimierz Nowacki (red.), Z filmem radzieckim na ty, Wojewódzki Zarząd Kin, Kraków 1972, s. 71.. Uznano go najlepszym filmem wszech czasów. Film ten jako klasyczne dzieło sztuki filmowej, zapoczątkował "złoty okres" radzieckiego kina i odegrał kluczowe znaczenie w skali światowejKazimierz Nowacki (red.), Z filmem radzieckim na ty, Wojewódzki Zarząd Kin, Kraków 1972, s. 75..
Zdjęcia Film kręcony był w Odessie i na hulku, byłym pancerniku Dwunastu Apostołów (Двенадцать Апостолов).
Obsada Aleksandr Antonow – Grigorij Wakalinczuk, bolszewicki oficer Władimir Barski – komandor Golikow Grigorij Aleksandrow – naczelnik Giliarowski Iwan Bobrow – młody marynarz Michaił Gomorow – walczący marynarz Andriej Fajt – rekrut Władimir Uralski
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Radzieckie filmy czarno-białe Kategoria:Radzieckie filmy nieme Kategoria:Radzieckie filmy propagandowe Kategoria:Radzieckie filmy wojenne Kategoria:Radzieckie filmy z 1925 roku Kategoria:Filmy kręcone w Odessie Kategoria:Filmy o rewolucji 1905 roku Kategoria:Filmy w reżyserii Siergieja Eisensteina Kategoria:Filmy, których akcja toczy się w Odessie