Wojcieszów (Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości ().) – miasto w Polsce, w województwie dolnośląskim, w powiecie złotoryjskim, położone nad rzeką Kaczawą, w Górach Kaczawskich, w Sudetach Zachodnich.

Według danych GUS z 1 stycznia miasto miało 3470 mieszkańców (679. miejsce w kraju).

Lokalny ośrodek usługowo-turystyczny. Zakłady wapiennicze, przemysł drzewny i spożywczy. W Wojcieszowie znajdują się trzy kościoły, dwie stacje kolejowe (zamknięte dla ruchu pasażerskiego), szkoła podstawowa, dom kultury, biblioteka miejska, ruiny zamku, ruiny szubienicy, 5 pałaców oraz zespół dworski.

Przez miasto przebiega droga wojewódzka nr 328 i nieczynna linia kolejowa Legnica – Złotoryja – Marciszów – Kamienna Góra.

Położenie Miasto znajduje się w województwie dolnośląskim, w południowej części powiatu złotoryjskiego. Gmina miejska jest położona nad rzeką Kaczawą, w Górach Kaczawskich, w Sudetach Zachodnich.

Sąsiednie gminy: Bolków, Janowice Wielkie, Świerzawa.

Według danych z roku 2023 Wojcieszów ma obszar (169. miejsce w kraju), w tym: użytki rolne 38%, użytki leśne 46%.

Miasto stanowi 5,59% powierzchni powiatu.

W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa jeleniogórskiego.

Nazwa Nazwa miejscowości pochodzi od staropolskiego imienia Wojciech. W kronice łacińskiej Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (pol. Księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego) spisanej za czasów biskupa Henryka z Wierzbna w latach 1295–1305 miejscowość wymieniona jest jako Woycechdorf, czyli wieś WojciechaLiber fundationis episcopatus Vratislaviensis online..

Historia thumb|Osiedle w Wojcieszowie Górnym (1955–1958) ze stoków Połomu W jaskiniach góry Połom stwierdzono ślady działalności człowieka paleolitycznego, m.in. narzędzia, kości zwierząt (niedźwiedzia jaskiniowego). Pierwsze wzmianki o osadzie pochodzą z Miejscowość stanowiła własność Piastów śląskich do 1392. Następnie, po upadku ostatniego niezależnego księstwa piastowskiego, przeszła pod koronę czeską. W 1526, miejscowość przeszła pod koronę Habsburgów (Austrii). Na skutek wojen śląskich, w 1742 Wojcieszów włączony został do Królestwa Prus. Po II wojnie światowej, w 1945 Wojcieszów przeszedł pod jurysdykcję Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. W mieście działały Wojcieszowskie Zakłady Przemysłu Wapienniczego oraz rozlewnia wód stołowych Wojcieszowianka, która czerpała wodę ze zdroju wody mineralnej Miłek.

W latach 1956–1973 Wojcieszów był osiedlem typu miejskiego. W 1973 uzyskał status miasta.

W latach 1955–1958 zbudowano osiedle mieszkaniowe w rejonie ulic Kochanowskiego i Żeromskiego (Wojcieszów Górny). Autorami projektu byli: Marianna Rostkowska, Stanisław Ryniak i Jan Kalinowski z Wojewódzkiego Biura Projektów we WrocławiuDwadzieścia pięć lat architektury we Wrocławiu i na Dolnym Śląsku, SARP, Wrocław 1973, s. 16..

2 lipca 2017 odbyło się kolejne (po 1999) referendum lokalne w sprawie przyłączenia Wojcieszowa do powiatu jeleniogórskiego, w którym za taką zmianą opowiedziało się 838 głosujących, przy 43 głosach przeciwnych i 11 nieważnych. Ze względu na zbyt niską frekwencję wyborczą (29,4%) wynik referendum pozostał nieważny (dla uzyskania ważności zabrakło 19 głosów)Przemek Kaczałko: Referendum w Wojcieszowie – zabrakło 19 głosów!Przemek Kaczałko: Wojcieszów do powiatu jeleniogórskiego?Protokół Miejskiej Komisji do spraw Referendum w Wojcieszowie ustalający wynik referendum lokalnego w sprawach istotnych dla wspólnoty lokalnej, zarządzonego na dzień 2 lipca 2017 r. (Dz. Urz. Woj. Dolnośląskiego z 2017 r. poz. 3160)..

Zabytki thumb|Kościoły w Wojcieszowie Dolnym thumb|Pałac w Wojcieszowie Dolnym (ul. Miedziana 1) thumb|Pałac w Wojcieszowie Górnym, ul. Bolesława Chrobrego 48 (2007) thumb|Krzyż milenijny Do wojewódzkiego rejestru zabytków wpisane są: kościół WNMP, parafialny, pierwotnie wzniesiony w , przebudowywany w , i w , restaurowany w 1964; gotyckie, renesansowe i barokowe płyty nagrobne w posadzce prezbiterium, otoczony murem, obok plebania z ; wewnątrz gotyckie rzeźby – m.in. Madonna z ok. 1500, barokowy ołtarz główny; w południowym murze zewnętrznym późnorenesansowe epitafia: Kattariny von Seidlitz (zm. 1604) z dwoma rzędami herbów: górny rząd, od lewej herby von: Ratzkin, Hartitsch, Liebanau, Sala dolny rząd, od lewej herby von: Beisatz, Wolfsdorfer, Doler, Rechenberg Christoffa von Seidlitz (zm. 21 sierpnia 1609) w pozycji klęczącej, wykonany z czerwonego marmuru z dwoma rzędami herbów: górny, od lewej von: Seydlitz, Tschirnhaus, Üchtritz, Zedlitz dolny od lewej von: Liebenthal, Mesenau, Metzrade, Schellendorf kościół ewangelicki, obecnie rzym.-kat. pomocniczy pw. bł. Piotra Jerzego Frassati, z lat 1742–1745, , z wieżą z na murach renesansowe epitafia Pałac Niemitz w Wojcieszowie, przy ul. Chrobrego 167, z , przebudowany w latach 1863–1864, neogotycki, z ogrodem i zabudowaniami gospodarczymi Wojcieszów Dolny zespół pałacowy, ul. Bolesława Chrobrego 251: Pałac w Wojcieszowie Dolnym, , przebudowany w latach 1858–1860Łuczyński Romuald M. Zamki, dwory i pałace w Sudetach, Legnica, 2008, s. 420. park krajobrazowy, z

Wojcieszów Górny zespół pałacowy „Lestgut”, ul. Chrobrego 11 (ul. Miedziana 1): Pałac w Wojcieszowie z 1870 r., z , zabudowania gospodarcze park krajobrazowy, z drugiej połowy zespół pałacowy, ul. Bolesława Chrobrego 48, z , , przebudowany w i , : Pałac w Wojcieszowie Górnym park zespół pałacowy, ul. Targowa 4, z Pałac w Wojcieszowie Górnym z XVIII w. park inne zabytki: zespół dworski, przy ul. Chrobrego 98, z przełomu XIX i , z zabudowaniami gospodarczymi ruiny zamku z , zniszczonego w czasie wojen husyckich ruiny cylindrycznej szubienicy znajdują się na siodle pomiędzy szczytami Trzcińca (484 m n.p.m.) i Polanki (546 m n.p.m.), na północny wschód od centrum Wojcieszowa. Obiekt pochodzi z XVII w., ponieważ pierwsza egzekucja, według dokumentów, odbyła się w już 1682. Szubienica wybudowana jest z kamienia, ma średnicę 6 m i wysokości murów 3 m. Do jej wnętrza prowadzi wejście w przyziemiu, którymi wchodziło się schodami na podest. Na koronie cylindrycznego muru o grubości 1 m wznoszą się cztery kamienne filary o wysokości 3 m, na których spoczywały belki z łańcuchami. piece do wypalania wapna z XVIII/XIX w. kościół Matki Bożej Królowej Polski z lat 80. .

Budowa geologiczna i bogactwa mineralne

Wojcieszów położony jest w obrębie metamorfiku kaczawskiego. Wzniesienia wokół niego zbudowane są ze staropaleozoicznych skał metamorficznych facji zieleńcowej. Są to zieleńce i łupki zieleńcowe, fyllity, łupki serycytowe, łupki kwarcowe, wapienie krystaliczne, porfiroidy. Są one silnie zaangażowane tektonicznie – zafałdowane oraz poprzecinane uskokami i żyłami kwarcowymi.

Niektóre z nich były w przeszłości eksploatowane – zieleńce, łupki i fyllity na lokalne potrzeby, natomiast wapienie krystaliczne na skalę przemysłową. Wapienie wojcieszowskie początkowo eksploatowano jako kamienie budowlane i ozdobne, później jako surowiec dla przemysłu wapienniczego.

Ponadto, od średniowiecza w rejonie Wojcieszowa wydobywano rudy miedzi z różnymi dodatkami, a w latach 40. i 50. prowadzono poszukiwania rud uranu.

Ochrona przyrody alt=Panorama Wojcieszowa|mały|Wojcieszów mały|Panorama, maj 2019 Na obszarze gminy znajduje się rezerwat przyrody Góra Miłek chroniący charakterystyczny dla Sudetów fragment regla dolnego na podłożu wapiennym z występującymi naturalnymi zespołami roślinnymi i bogatą fauną bezkręgowców.

Demografia Według danych z 31 grudnia miasto miało 3742 mieszkańców. Gminę miejską zamieszkiwało 8,4% ludności powiatu. Gęstość zaludnienia wynosi 116,3 os./km².

Dane z 31 grudnia 2016 r.:

Piramida wieku mieszkańców Wojcieszowa w 2014 roku. 690x480px

Ludzie związani z Wojcieszowem

Zagospodarowanie turystyczne hotel „Agat” dom gościnny „U Barbary” camping z basenem żółty szlak turystyczny na Przełęcz Komarnicką i do Komarna oraz przez Radzimowice do Mysłowa. cztery szlaki rowerowe dwie ścieżki dydaktyczne. pałac w Wojcieszowie Dolnym

Religia parafia rzymskokatolicka Najświętszej Maryi Panny Królowej Polski parafia rzymskokatolicka Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny parafia starokatolicka Zmartwychwstania Pańskiego

mały|Kościół parafialny pw. Najświętszej Maryi Panny Królowej Polski

Przypisy

Bibliografia Marek Staffa red., Słownik geografii turystycznej Sudetów, tom 6 Góry Kaczawskie, Wydawnictwo I-BiS, Wrocław 2000, , s. 330, 337

Linki zewnętrzne

Mapa topograficzna 1913

Kategoria:Miasta w województwie dolnośląskim Kategoria:Miasta w Polsce, którym nadano prawa miejskie w XX wieku