Szybka Kolej Miejska w Warszawie – system kolei aglomeracyjnej łączący centrum Warszawy z jej przedmieściami i niektórymi satelickimi miejscowościamiEwa Raczyńska-Buława: Systemy kolei aglomeracyjnych w Polsce, TTS 7–8 /2015, s. 39–40.. Wraz z Metrem Warszawskim, tworzy szkielet komunikacji miejskiej w Warszawie, uzupełniony przez Warszawską Kolej Dojazdową oraz połączenia Kolei Mazowieckich. Przewoźnikiem obsługującym linie SKM jest Szybka Kolej Miejska Sp. z o.o.

Historia Przed II wojną światową Pierwsze próby stworzenia systemu SKM w Warszawie miały miejsce przed wojną. W 1937 zelektryfikowano węzeł i wprowadzono kursy podmiejskie z częstotliwościami typowymi dla tego typu systemów. 15 grudnia 1936 uruchomiono sieć trakcyjną na linii do Otwocka i Pruszkowa, 22 maja 1937 oddano do użytku zelektryfikowany odcinek Pruszków – Grodzisk – Żyrardów, a 15 grudnia 1937 uruchomiono pociągi elektryczne do Mińska Mazowieckiego. Zastosowano tabor przystosowany do wysokich (węzłowych) peronów (powojenne serie PKP – EW51 i EW52).

Po II wojnie światowej Po wojnie zbudowano drugą nawę tunelu średnicowego. W okresie gospodarki planowej linię średnicową znacznie rozbudowano i zmodernizowano, a nowy tabor typów 1B/2B, ASEA i 3B/4B (serie PKP EW53, EW54, EW55) także był przystosowany do wysokich peronów, a liczbę drzwi zwiększono.

W 1963 oddano do użytku nowoczesną stację Warszawa Śródmieście (w miejscu zburzonego Dworca Głównego) i przystanki Warszawa Ochota, Powiśle oraz Stadion, a także osobny tunel dla pociągów dalekobieżnych.

W 1975 zbudowano w nowym miejscu Dworzec Centralny. Od czasów stanu wojennego i pogłębionego przez niego kryzysu społeczno-gospodarczego system podupadł, zmniejszyła się częstotliwość kursowania pociągów. Niekorzystny wpływ na poziom świadczonych przez kolej usług miały także przemiany ustrojowe, pod koniec lat 90. XX wieku kolej regionalna w Warszawie obsługiwała poniżej 1% realizowanych podróży, składy wysokoperonowe zastępowane były przez „uniwersalne” typu 5B/6B (seria PKP EN57), a rozkład jazdy nie przystawał do lokalnych potrzeb. Jedyne wówczas wyprodukowane zespoły wysokoperonowe (serie PKP EW58 i EW60) skierowano do Trójmiasta, gdyż Warszawa nie była postrzegana jako miejsce, gdzie komunikacja kolejowa ma jakieś znaczenie.

XXI wiek SKM stała się jednym z ważniejszych środków komunikacji aglomeracyjnej. Postępują włączanie jej w system transportu miejskiego Warszawy oraz integracja kolejowej komunikacji aglomeracyjnej przez włączenie do niej ruchu regionalnego. Komunikacja kolejowa jest najszybszym środkiem komunikacji w aglomeracji osiągając prędkość handlową około 40 km/h.

W 2011 roku spółka wydzierżawiła na 20 lat część stacji postojowej Warszawa Szczęśliwice na Odolanach.

W 2025 roku łączna długość tras SKM wynosiła 206 km, a spółka miała 49 pociągów.

Linie

Stan z dniaS1S2S3S4S9S10S4010.06.2025Pruszków– OtwockWarszawa Lotnisko Chopina– Sulejówek MiłosnaWarszawa Lotnisko Chopina – LegionowoPiaseczno – Wieliszew / Zegrze PołudniowePiaseczno – Wieliszew / Radzymin12.03.2023 Warszawa Aleje Jerozolimskie– Sulejówek Miłosna Warszawa Lotnisko Chopina– Legionowo Piaski / Wieliszew / Radzymin Piaseczno– Legionowo / Wieliszew liniazawieszona Warszawa Aleje Jerozolimskie– Otwock30.08.2021 Warszawa Lotnisko Chopina– Sulejówek Miłosna2.01.2020 Warszawa Lotnisko Chopina– Wieliszew / Radzymin Warszawa Zachodnia– Legionowo Piaski / Wieliszew15.12.2019 Warszawa Lotnisko Chopina– Legionowo Piaski / Wieliszew8.11.2018 Warszawa Lotnisko Chopina– Legionowo Piaski / Wieliszew3.09.2017 Warszawa Zachodnia – Otwock12.03.2017 Pruszków– Otwock12.09.2013 Warszawa Zachodnia– Legionowo Piaski1.05.2013 Warszawa Zachodnia– Wieliszew9.12.2012 Warszawa Lotnisko Chopina– Legionowo / Legionowo Piaski Warszawa Zachodnia– Wieliszew3.09.2012 Warszawa Lotnisko Chopina– Legionowo / Legionowo Piaski1.06.2012 Warszawa Gdańska– Wieliszew25.07.2011 Warszawa Zachodnia– Sulejówek Miłosna01.06.2011 Pruszków– Otwock Warszawa Wschodnia– Sulejówek Miłosna12.12.2010 Pruszków– Otwock Warszawa Zachodnia– Sulejówek Miłosna01.09.2010 Warszawa Wschodnia – Otwock Pruszków – Sulejówek Miłosna07.06.2010 liniazawieszona Warszawa Wschodnia– Warszawa Falenica17.05.2010 liniazawieszona15.03.2010 Warszawa Gdańska– Legionowo Piaski15.01.200718.12.2006 Pruszków– Sulejówek Miłosna06.11.2006 Pruszków– Warszawa Rembertów01.07.2006 Pruszków –– Warszawa Rembertów03.10.2005 Warszawa Zachodnia– Warszawa Falenica Warszawa Wschodnia– Warszawa Falenica

Kolor Przebieg linii Zielony linia przebiega przez Warszawę Śródmieście Pomarańczowy linia przebiega przez Warszawę Centralną Biały dwa warianty linii (S3S przez Śródmieście, S3C przez Centralną) Niebieski linia przebiega przez Warszawę Gdańską Fioletowy linia nie przebiega przez Wisłę – ani linią średnicową ani obwodową

Tabor Oznaczenie SKM Numery boczne Liczba Liczba członów Liczba miejsc siedzących Zdjęcie Eksploatacja 14WE 107–108 2 3 192 150px od 2005 19WE 301–304 4 4 180 150px od 2010 27WE 401–413 13 6 274 150px od 2011 35WE 501–506 9 6 288 150px od 201231WEba 601-606 6 4 144 150px od 202245WEa 701-715 15 5 186 150px

Rozbudowa sieci

Piaseczno W 2014 r. dyrektor ZTM Warszawa zapowiedział uruchomienie linii w kierunku Piaseczna po remoncie linii kolejowej nr 8. ZTM Warszawa postulowała o budowę dodatkowego toru na stacji Piaseczno dla pociągów SKM, które miałyby kończyć tam bieg. Pod koniec 2016 roku, podczas spotkania z udziałem władz samorządowych i mieszkańców w Urzędzie Gminy Piaseczno, przedstawiciel ZTM zadeklarował, że z przyczyn leżących po stronie zarządcy infrastruktury, PKP Polskie Linie Kolejowe, uruchomienie połączeń SKM w tym kierunku będzie możliwe najwcześniej w 2021 roku.

Od 12 marca 2023 r. Linie S4 i S40 kursują oficjalnie z/do Piaseczna.

Warszawa Lotnisko Chopina Po otwarciu nowej stacji Warszawa Lotnisko Chopina, 1 czerwca 2012 r. SKM Warszawa uruchomiła linię S3 łączącą Legionowo z Lotniskiem Chopina przez stację Warszawa Stadion oraz wydłużyła linię S2 do stacji Warszawa Lotnisko Chopina.

Nieporęt i Radzymin Od 2 stycznia 2020 roku siedem par pociągów linii S3 zostało wydłużonych przez Nieporęt do Radzymina. W 2023 roku SKM uruchomiło linię S40 relacji Radzymin–Piaseczno. W 2024 skrócono linię S3 do relacji Legionowo – Warszawa Lotnisko Chopina.

Mińsk Mazowiecki W 2025 r. starosta miński postulował rozbudowę linii kolejowej nr 2 o dwa dodatkowe tory i wydłużenie linii SKM Warszawa do Mińska Mazowieckiego.

Zegrze Południowe 11 czerwca 2023 roku SKM Warszawa wydłużyła linię S4 przez nowo otwartą linię kolejową nr 28 do stacji Zegrze Południowe.

Zobacz też Kolej obwodowa w Warszawie Kolej średnicowa w Warszawie i Linia średnicowa (tunel średnicowy)

Uwagi

Przypisy

Bibliografia Biuro Zarządu Miasta Stołecznego Warszawy: Cele strategiczne w zakresie ochrony środowiska dla miasta stołecznego Warszawy, Warszawa 2002 Biuro Zrównoważonego Transportu Polskiego Klubu Ekologicznego: Ulotka „Koleją po Warszawie!” 2002 Frankowski S.: Jak ożenić kolej z miastem, Przegląd Techniczny nr 41/1986 Frontczak F., Kluczborski S., Kuligowski K., Skoniecki J., Wasilewicz W.: 50 lat elektryfikacji PKP, WKŁ, Warszawa 1989 Hadaj M.: Kolej wygodniejsza od metra / Pojechaliśmy pociągiem SKM, Życie Warszawy 24-25.9.2005 r. Hadaj M.: Ministerstwo musi pomóc – rozmowa z Adamem Fularzem, Życie Warszawy 10.12.2003 Hadaj M.: Pierwszy pociąg za dziewięć miesięcy, Życie Warszawy 15.11.2004 Hadaj M.: Rozkręcanie szybkiej kolei, Życie Warszawy 21-22.2.2004 Hadaj M.: SKM, czyli Szansa Kompletnie zMarnowana, Życie Warszawy 6-7.5.2006 Hadaj M.: Szybka Kolej Miejska zaczęła ostre hamowanie, Życie Warszawy Hadaj M.: Szybka kolej od września, Życie Warszawy 23.6.2005 Hadaj M.: Zróbmy metro z kolei, Życie Warszawy 10.12.2003 r. Jaszczyński K.: Metropoliten inżyniera Taubego, Stolica nr 10/2007 Kucharzewski M.: Szybka Klapa Miejska, Super Express 20-21.5.2006 Majszyk M.: Rozłożyli się na rozkładach, Rzeczpospolita 10-11.11.2005 Majszyk M., Krzemiński J.: Afera wagonowa w ratuszu, Rzeczpospolita 2006 Majszyk M., Krzemiński J.: Pasażerowie uciekli, Rzeczpospolita 6.2.2006 Mężyński A.: Szybko zrobieni w pociąg, Super Express, 13.10.2005 Potapowicz S.: Warszawska metropolia XXI wieku, Platforma Obywatelska – Mój folder 7.7.2001 Romanowicz A.: Dworce i przystanki kolejowe, Wydawnictwo Arkady Warszawa 1970 Strategia rozwoju m. st. Warszawy do 2020 roku – projekt. Śmietana K.: Od lipca Szybka Kolej Miejska do Pruszkowa, Gazeta Wyborcza Stołeczna 21.5.2006 Śmietana K.: Spółka na szynach, Gazeta Wyborcza Stołeczna 2004 Śmietana K.: Szybka Klapa Miejska, Gazeta Wyborcza Stołeczna nr 4.10.2005 Śmietana K.: Szybka Kolej Miejska – przedwyborczy hit, który nie wypalił, Gazeta Wyborcza Stołeczna nr 5.10.2005 Wodzicki R.: Kolej na kolej, Środowisko nr 5/2000 Wodzicki R.: Nowe oznakowanie trakcyjnego taboru kolejowego, Transport i Komunikacja nr 6/2007 Wodzicki R.: Opinia na temat „kolejki typu metro” dla zainteresowanych Dniem Ziemi 2003, Polskie Naukowo-Techniczne Towarzystwo Eksploatacyjne, Warszawa 16 lutego 2003 Wodzicki R.: Kształtowanie potencjału eksploatacyjnego warszawskiego węzła kolejowego, Technika Transportu Szynowego nr 5/2003; skrót referatu z konferencji międzynarodowej we Wrocławiu Wodzicki R.: Wymysł Kaczyńskiego? Nowy tabor dla SKM Warszawa, Świat Kolei nr 12/2005 Wodzicki R.: Kolej miejska w Warszawie, Przegląd Komunikacyjny nr 2/2006 Wodzicki R.: Warszawska kolej miejska – pierwsze doświadczenia, Transport i Komunikacja nr 2/2006 Wodzicki R.: Co to są szybkie koleje miejskie? Język, zasady i pozory, Transport i Komunikacja nr 2/2006 Województwo chce przejąć składy SKM, Dziennik Europa Świat Warszawa 14.11.2007 Wołek M.: Uwarunkowania integracji systemów transportu zbiorowego, IV Ogólnopolskie Forum Dyskusyjne Stowarzyszenia Samorządów na Rzecz Kolei Lokalnych, Warszawa 12-13.6.2006

Linki zewnętrzne Strona internetowa Rozkład jazdy SKM na stronach Warszawskiego Transportu Publicznego Plan rozwoju SKM Warszawa do 2027 roku

Warszawie