Ratusz w Iwano-Frankiwsku – budynek użyteczności publicznej, dawna siedziba władz miejskich Stanisławowa (Iwano-Frankiwska), w 1828–1918 starostwa stanisławowskiego. Wybudowany w 1666–1672, wielokrotnie przebudowany: 1695, 1870–1871 i 1929–1933, kiedy otrzymał dzisiejszy wygląd w stylu art deco.
Budowę pierwszego ratusza w Stanisławowie zlecił w 1662 fundator miasta Andrzej Potocki, hetman polny koronny. W 1666 zakończono budowę gmachu o konstrukcji zrębowej. Bryła ratusza składała się z drewnianego głównego budynku i wieży, wzmocnionej kamienną osnową. Została ona dodana wraz z otaczającymi ratusz sukiennicami w 1672. Konstrukcję utrzymano w stylu renesansowym. Zapewne z przyczyny niezadowolenia fundatora z efektu estetycznego, budynek został rozebrany w 1677.
Wzniesienie nowego gmachu ratusza zlecił w 1695 już kolejny właściciel miasta Józef Potocki, hetman wielki koronny. Pracami kierował architekt . Wzorowany na ratuszu w Husiatyniu, otrzymał kamienną bryłę. Trójkondygnacyjny, podpiwniczony budynek oparto na planie krzyża, na którego środku wzniesiono ośmiokątną wieżę, zwieńczoną hełmem. Parter przeznaczono na sklepy i kramy w podcieniach. Szczyt wieży otrzymał zegar i dzwony oraz galerię. Na hełmie wieży umieszczono żelazną figurę św. Michała Archanioła, którą zniszczyła nawałnica w 1826. 28 września 1868 Stanisławów uległ pożarowi, po czym z ratusza pozostały jedynie żelazne elementy konstrukcji.
W 1870 rozpoczęto odbudowę ratusza. Projekt Filipa Pokutyńskiego zrealizował Atanazy Przybyłowski, kierujący pracami prowadzonymi przez lwowskie Towarzystwo Wznoszenia Budowli Ceglanych. Kamień węgielny pod budowę nowego gmachu położono uroczyście 6 czerwca 1870. Prace ukończono jesienią 1871. Nowy gmach ratusza utrzymany był w stylu eklektycznym, silnie nawiązującym do architektury starorzymskiej. Oparty na prostokątnej, dwukondygnacyjnej bryle, podpiwniczony budynek wykorzystał pozostały po dawnym ratuszu szkielet. Stał się on podstawą konstrukcji centralnie umieszczonej, monumentalnej neobarokowej wieży, u której nasady dodano kolejne funkcjonalne piętro.
W czasie I wojny światowej ratusz uległ poważnemu zniszczeniu od trafienia bombą. Budynek nie zawalił się, jednak pęknięcia ścian roznosiły konstrukcję. W 1929 podjęto decyzję o przebudowie ratusza. Autorem projektu oraz kierownikiem budowy zakończonej w roku 1933"Gazeta Lwowska" nr 252 z 13 września 1933, s. 11: Kronika stanisławowska. Przebudowa ratusza na ukończeniu był architekt miejski StanisławowaMichał Pszczółkowski Architektura Stanisławowa w II Rzeczypospolitej, . Na wszystkich kątach czwartego piętra były ustawione brązowe orłyRajmund Piżanowski, Ratusz, na portalu Stanislawow.net. Obecny, czteroramienny o wielkiej bryle, to prawdziwie udana budowla swej epoki, czyli modernizmu lat 30. XX wieku. Mieści się tu muzeum krajoznawcze.
Przypisy
Bibliografia
Ukraina zachodnia: tam szum Prutu, Czeremoszu..., zespół red. A. Strojny, K. Bzowski, A. Grossman, Kraków, Wyd. Bezdroża, 2005, , s. 209
Linki zewnętrzne Archiwalne widoki ratusza w bibliotece Polona
Ratusz Iwano-Frankiwsk Kategoria:Architektura modernizmu na Ukrainie Kategoria:Zabytki w obwodzie iwanofrankiwskim