thumb|Atari 520 ST thumb|Atari 1040 STFM Atari ST – linia komputerów domowych/osobistych zaprezentowana przez firmę Atari podczas targów CES w styczniu 1985 rokuWówczas zaprezentowano dwa modele: niewprowadzony do szerokiej sprzedaży Atari 260 ST oraz Atari 520 ST.. Komputery tej rodziny standardowo wyposażone były w myszkę przeznaczoną do obsługi środowiska graficznego, co ówcześnie było nowością w świecie komputerówjedynym komputerem osobistym wyposażonym graficzny system operacyjny, który pojawił się na rynku przed Atari ST był Macintosh.

Litery „ST” są akronimem od angielskiej nazwy Sixteen/Thirty-two („szesnaście/trzydzieści dwa”) odzwierciedlającej architekturę użytego w ST procesora Motorola MC68000 oraz szerokość szyny danych.

Historia W procesie konstruowania komputera, rozpoczętym w maju 1984, inżynierowie firmy Atari zdecydowali, że zamiast „odkrywać Amerykę na nowo” należy znaleźć szybki mikroprocesor i w pełni wykorzystać jego możliwości, uzyskując przy tym jak najlepsze parametry wyświetlanej przez komputer grafiki i generowanego dźwięku, odciążając przy tym główną jednostkę obliczeniową od zadań przekazywanych innym, specjalizowanym układom. Zbudowany w laboratoriach Atari komputer miał również dysponować szerokimi możliwościami rozszerzania konfiguracji przez wyposażenie go w szereg interfejsów. W Polsce, premiera komputera była zapowiadana przez cały 1987 rok przez wiele osób, od zajmującego się dystrybucją Lucjana Daniela Wencla po dyrektora generalnego Atari Jacka Tramiela a głównym powodem opóźnień było przedłużające się uzyskanie licencji eksportowej. Atari ST pojawiło się legalnie w cennikach sieci sklepów Pewex po raz pierwszy w grudniu 1987 roku, co można uznać za jej debiut.

Parametry techniczne Procesor Atari ST jest wyposażone w procesor Motorola MC68000, taktowany zegarem 8 MHz (16 MHz w MEGA STE).

Szyna danych ST ma szesnastobitową szynę danych, taktowaną zegarem 8 MHz.

Możliwości graficzne ST ma trzy tryby graficzne o następujących parametrach (rozdzielczość w pikselach): 320×200 w 16 kolorach z palety 512 (4096 STE) (ST-LOW), częstotliwość odchylania pionowego 50 lub 60 Hz, częstotliwość odchylania poziomego 15 kHz 640×200 w 4 kolorach z palety 512 (4096 STE) (ST-MED), częstotliwość odchylania pionowego 50 lub 60 Hz, częstotliwość odchylania poziomego 15 kHz 640×400 w czerni i bieli (ST-HIGH), częstotliwość odchylania pionowego 70 Hz, częstotliwość odchylania poziomego 30 kHz

Organizacja pamięci ekranu Pamięć ekranu w ST może zaczynać się od dowolnego adresu, z dokładnością do 256 bajtów (4 bajty w STE). W każdym trybie graficznym ekran zajmuje 32 KB.

Pamięć ekranu jest zorganizowana w postaci wymieszanych planów.

Długość linii ekranu wynosi odpowiednio 160 bajtów (ST-LOW i ST-MED) lub 80 bajtów (ST-HIGH). W STE można ustawić praktycznie dowolną „wirtualną” długość linii ekranu i przesuwać widoczne okno z dokładnością do 1 piksela, dzięki czemu uzyskuje się szybki i płynny przesuw całego ekranu.

Możliwości dźwiękowe ST jest wyposażone w programowalny generator Yamaha YM2149. Ma on trzy kanały i możliwość sterowania obwiednią niezależnie dla każdego kanału, a także generowania szumów (sampli).

STE ma dodatkowo dwa przetworniki cyfrowo-analogowe o rozdzielczości 8 bitów i częstotliwościach próbkowania 6258 Hz, 12517 Hz, 25033 Hz oraz 50066 Hz. Próbki są w formacie „ze znakiem” i mogą być odgrywane stereo lub mono. Dane stereo są zorganizowane w pary po dwa bajty w następujący sposób (L – lewy kanał, P – prawy): LPLPLPLPLPLP. Długość próbki zawsze musi być parzysta. Przetworniki te są podłączone do układu zapewniającego regulację głośności (głównej i oddzielnie dla każdego kanału) oraz regulacje basów i sopranów. Posiada dodatkowe wyprowadzenie dźwięku w postaci 2 gniazd typu CINCH (stereo).

Oprócz tego ST ma dwa złącza standardu MIDI (MIDI-IN, MIDI-OUT) do komunikacji z zewnętrznymi syntezatorami i innymi urządzeniami, dzięki czemu zyskał ogromną popularność wśród profesjonalnych muzyków – przykładem może być polski zespół muzyczny Kombi, a konkretnie Sławomir Łosowski, który do tej pory korzysta w tym celu z komputera Atari ST. Komputery tej serii dzięki innowacyjnemu oprogramowaniu stawały się sekwencerami, które w łatwy sposób sterowały urządzeniami wyposażonymi w MIDI, np. wyrzutniami sztucznych ogni i innymi.

Pamięć masowa Pierwsze komputery marki ST (Atari 520 ST) były wyposażone w jednostronne stacje dysków o poj. 360kB, opcjonalnie można było dokupić stacje dwustronne 720 kB.

Komputery ST w wersji STF i STE były wyposażone we wbudowaną stację dysków o pojemności DS / DD (standardowo 720 KB), lecz zastosowany system operacyjny Atari TOS umożliwia sformatowanie i odczytywanie dyskietek o wyższej pojemności (do ok. 920 KB). Wszystkie modele mają złącze umożliwiające podłączenie zewnętrznej stacji dysków. Zastosowany kontroler WD1772 pozwala na obsługę do dwóch napędów.

ST ma złącze DMA przeznaczone do podłączenia urządzeń w standardzie ACSI (SASI – pierwotna wersja SCSI), a także drukarek laserowych i innych urządzeń.

W Mega STE i Stacy można opcjonalnie dołożyć kontroler ACSI z adapterem do SCSI.

Gniazda thumb|280px|Złącza Atari 520 ST ST ma następujące gniazda: gniazdo w standardzie Centronics, gniazdo w standardzie RS-232 C pracujące z maksymalną prędkością 19 200 bodów, gniazdo DMA (ACSI), gniazdo monitorowe, gniazdo dodatkowej stacji dysków, gniazdo antenowe (jedynie modele STM i STE), gniazdo MIDI IN i MIDI OUT, gniazdo „Cartridge”, dwa gniazda dżojstika, przy czym jedno może służyć zamiennie jako gniazdo myszy, STE: dwa gniazda audio chinch, STE: dwa piętnastopinowe gniazda dżojstika do podłączenia czterech dżojstików lub dwóch JagPadów, Mega STE: gniazdo w standardzie RS-232 C pracujące z maksymalną prędkością 115 200 bodów,

Specjalizowane układy scalone Układy zaprojektowane specjalnie dla ST:

GLUE (Generalized Logic Unit) – jest układem, który niejako „skleja” inne w całość, generując niezbędne dla nich sygnały. MMU (Memory Mangment Unit) (MCU) – odpowiedzialny jest za komunikację z pamięcią. Decyduje, który z chętnych układów, będzie miał dostęp do szyny danych i kiedy wysyła dane obrazu do shiftera. Shifter jest układem generującym obraz w STE Shifter oraz DMA/Sound zostały zintegrowane w jednym chipie. Od czasów Mega ST Atari ST obsługuje BLiTTER (szczegółowy opis dla ST). Potrafi on szybko kopiować fragmenty pamięci odpowiadające prostokątom na ekranie przy zastosowaniu funkcji logicznych takich jak AND, OR, XOR, a także przesunięć bitowych. W późniejszych płytach 1040ST można było dodać Blitter a w STE był on montowany seryjnie. w STE GLUE oraz MMU zostały zintegrowane w jednym chipie GSTMCU. w późniejszych seriach STE GSTMCU oraz BLiTTER zostały zintegrowane w jednym chipie. W MEGA STE kontroluje dodatkowy port RS-232.

Typowe układy scalone Układy użyte w ST, lecz nie zaprojektowane specjalnie dla niego: Procesor Motorola MC68000 WD1772 pełni funkcję kontrolera stacji dysków w ST, Nieliczne egzemplarze mają zgodny z WD1772 układ AJAX, MFP (Multi-Function Peripheral) MC68901 jest układem wejścia/wyjścia przeznaczonym do współpracy z MC68000, kontroluje między innymi port RS-232 oraz generuje przerwania dla procesora. ST zawiera dwa układy ACIA (Asynchronus Communication Interface Adapter). Jeden służy do komunikacji w standardzie MIDI, drugi natomiast zapewnia komunikację z klawiaturą. YM 2149 jest układem dźwiękowym z rodziny AY-3-8190. Procesor 6301 pełni funkcję kontrolera klawiatury, a także zapewnia obsługę myszy i dżojstików. STE ma LMC 1992. Układ ten umożliwia regulację głośności dźwięku, basów oraz sopranów.

System operacyjny Systemem operacyjnym Atari ST jest Atari TOS. W pierwszej wersji był on dostarczony na dyskietce; wszystkie późniejsze były zapisane w pamięci ROM, początkowo o pojemności 192 KB, później – 256 KB.

Modele thumb|Mega ST Wszystkie komputery linii mają bardzo zbliżone parametry. Różnice można odczytać z nazwy konkretnego modelu. Główne różnice to: Ilość pamięci (określana przez liczbę w nazwie modelu) 130 ST – 128 KB RAM (model nigdy nie produkowany seryjnie, istniał jedynie jako prototyp i maszyna wystawowa), 260 ST – 256 KB RAM, 260 ST+ – 512 KB RAM, 520 ST – 512 KB RAM, 520 ST+ – 1024 KB RAM, 1040 ST – 1024 KB RAM, Brak lub wbudowana stacja dysków 3.5' o pojemności SS DD (360 KB, wczesne modele STF i STFM) lub DS DD (720 KB, późniejsze modele STF i STFm oraz STE), Brak lub wbudowany modulator telewizyjny (modele STM i STFM oraz STE),

(przykładowe oznaczenie: Atari 520 STF)

Pozostałe komponenty (układy scalone) były niemal identyczne dla każdego modelu (aczkolwiek istniało kilka wersji płyt głównych).

Atari Mega ST ST, tak jak wiele innych komputerów ówcześnie produkowanych, produkowany był w odbudowie zintegrowanej z klawiaturą. Produkowana była także wersja MEGA ST w obudowie pizza desktop z podłączaną klawiaturą przeznaczona na rynek profesjonalny. Ilość pamięci było oznaczana dodatkową cyfrą (2, 4 lub brak w przypadku wersji 1 MB) oznaczającą ilość megabajtów. Ponadto MEGA ST jako pierwszy komputer serii ST ma Blitter oraz złącze rozszerzeń MEGABUS.

Atari STE (E to skrót od enhanced) dostępny był w dwóch wersjach (Atari 520 STE i Atari 1040 STE) różniące się jedynie wielkością pamięci. STE zawierało kilka ulepszeń: paleta kolorów rozszerzona do 4096, BLiTTER Ulepszony Shifter dwa przetworniki cyfrowo-analogowe o rozdzielczości 8 bitów i maksymalnej częstotliwości próbkowania 50066 Hz z możliwością regulacji basów, sopranów oraz głośności, 2 złącza D-SUB piętnastoigłowe dżojstika do podłączenia dwóch Enhanced Controllers, wiosełek analogowych lub czterech dżojstików cyfrowych. 2 stereofoniczne wyjścia dźwiękowe chinch, pamięć rozszerzalna modułami SIMM do maksymalnie 4 MB, w pierwszych wersjach były to moduły SIPP. TOS w wersji 1.62

Mega STE było wersją STE na rynek profesjonalny w obudowie desktop (podobnej jak Atari TT na pierwszy rzut oka różniącej się tylko kolorem), mającą następujące dodatki: procesor pracujący z prędkością 16 MHz (z możliwością programowego przełączenia do 8 MHz w celu zachowania pełnej kompatybilności). 16 KB pamięci podręcznej dla procesora (z możliwością wyłączenia w celu zachowania pełnej kompatybilności), złącze kart rozszerzeń w standardzie VME zegar czasu rzeczywistego nowa wersja TOS – 2.0 opcjonalnie: kontroler dysku twardego ACSI z adapterem do SCSI dysk twardy przeznaczony do współpracy z komputerami Mega ST (stąd nazwa), ale współpracujący ze wszystkimi modelami ST(E). Komunikacja z komputerem za pomocą interfejsu ACSI. Wewnątrz znajduje się kontroler ACSI ↔ ST506/412. Wyposażony w napęd MFM o pojemności 30 MB. gniazdo na koprocesor matematyczny MC68881

Atari STacy – pierwszy komputer przenośny,

Atari STBook – pierwszy laptop, oparty na procesorze MC68HC000, z wbudowanym kontrolerem IDE, dysk 40 MB, brak stacji dysków.

Atari 2080 STF – wersja zmodyfikowana przez lokalnego dystrybutora za zgodą firmy Atari, rozprowadzana jedynie w byłej Jugosławii oraz na Węgrzech; kilka egzemplarzy mogło trafić także do Polski. Miała 2 MB RAM.

Prototypy Prototypy, które nie weszły do seryjnej produkcji: Atari 130 ST – pierwszy planowany model ST, Atari ST Pad lub Atari STylus – Przenośne ST z pisakiem i monitorem dotykowym LCD zamiast klawiatury, Atari EST – niewiele o nim wiadomo ponad to, że miał podobno zawierać procesor Motorola MC68020 i kilka układów specjalizowanych w nowszych wersjach (m.in. Blitter-II), Atari 1040ST+ – zasadniczo Atari 1040 STFM z dodanym procesorem kompatybilnym z 386, niektóre źródła mówią też o dysku twardym (a więc i kontrolerze) 2.5' SCSI. Atari 2080 ST – prototyp z 2 MB RAM Atari 4160 ST – prototyp z 4 MB RAM CDAR 504 – CD-ROM, CDAR 505 – CD-ROM,

Historia Powstanie