5 Dywizja Pancerna SS „Wiking” – jednostka Waffen-SS sformowana w drugiej połowie 1940 roku jako dywizja grenadierów na podstawie pułku SS „Germania” wyłączonego ze składu SS-Verfügungstruppe.

Historia thumb|Czołg Panzerkampfwagen V Panther i pojazd pancerny Sd.Kfz.251 dywizji w czasie walk pod Warszawą w 1944 r. thumb|Powstańcy warszawscy (wśród nich kpt. Cyprian Odorkiewicz „Krybar”) prezentują zdobyczne insygnia członka Dywizji Wiking. W grudniu 1940 roku przyjęto oznaczenie nowej jednostki jako Dywizja Zmotoryzowana SS „Germania”, jednak po zakończeniu procesu formowania w styczniu 1941 roku nazwę tę zmieniono ponownie, tym razem określając nową jednostkę jako Dywizja Zmotoryzowana SS „Wiking”. Dowództwo jednostki powierzono SS-Brigadeführerowi Feliksowi Steinerowi.

Jej żołnierzami byli Niemcy z pułku Germania oraz kolaboranci z Norwegii, Szwecji, Danii, Belgii, Holandii, Finlandii i Estonii, których wcielono do pułków: „Westland” i „Nordland”. Tym samym dywizja ta była jedną z najbardziej „międzynarodowych” dywizji Waffen-SS. Była też najsilniejszą dywizją SS, dorównując doborowym liniowym dywizjom Wehrmachtu.

Uczestniczyła w inwazji III Rzeszy na ZSRR. Posuwając się na wschód między 3 a 6 lipca 1941 pododdziały dywizji dokonały serii antyżydowskich pogromów (Złoczów, Zborów, Jezierna, Tarnopol, Skałat, Grzymałów), w których zamordowano od 4300 do 7000 Żydów.

W listopadzie 1942 roku, podczas walk na Kaukazie, została przekształcona w dywizję grenadierów pancernych. W październiku 1943 roku stała się dywizją pancerną, cały czas walcząc na froncie wschodnim. W maju 1944 brała udział w operacji „Maigewitter”, mającej na celu rozbicie oddziałów partyzanckich na terenie Lubelszczyzny. W bitwie pod Rąblowem toczonej 14 maja 1944 walczyła przeciw oddziałom partyzanckim Armii Ludowej, Armii Krajowej i Batalionów Chłopskich oraz oddziałowi partyzantki radzieckiej. Następnie została wycofana do Niemiec w celu przezbrojenia.

Po przezbrojeniu dywizja walczyła pod Warszawą, a niektóre pododdziały dywizji uczestniczyły w tłumieniu powstania warszawskiego. W styczniu 1945 r. walczyła na Węgrzech, a działalność bojową zakończyła w Austrii w okolicach Grazu.

Organizacja i skład 5 Dywizji Pancernej SS „Wiking” w maju 1944 r. Sztab dywizji pluton motocykli: 6 lkm, samobieżna bateria artylerii plot.: 4 działka 20 mm pluton samobieżnej artylerii ppanc.: 3 lkm, 3 działa 75 mm (7,5 cm PaK 40) pluton dział piechoty: 2 działa 75 mm (7,5 cm IG 37) mieszany pluton grenadierów panc.: 4 ckm, 6 lkm, 2 moździerze 81 mm

5. pułk czołgów SS (5 pułk pancerny SS)) sztab pułku I batalion pancerny – 4 kompanie (I-IV) – czołgi Pz.Kpfw. V „Pantera” (wg etatu 79 czołgów) pluton obsługi technicznej czołgów II batalion pancerny – 4 kompanie (V-VIII) – czołgi Pz.Kpfw. IV (wg etatu 80-100 czołgów) pluton obsługi technicznej czołgów

9. pułk grenadierów pancernych SS „Germania” sztab pułku I batalion 3 kompanie (I-III)-4 ckm, 18 lkm, 2 moździerze 81 mm, 2 miotacze płomieni, kompania ciężkiej broni wsparcia (IV) w składzie: pluton moździerzy: 2 lkm, 4 moździerzy 120 mm, pluton dział ppanc.: 3 lkm, 3 działa 75 mm (7,5 cm PaK 40) 2 sekcje dział piechoty: 2 lkm, 4 działa 75 mm (7,5 cm IG 37) II batalion (kompanie VI-IX) – struktura i uzbrojenie jak w I batalionie III batalion (kompanie XI-XV wyposażone w półgąsienicowe transportery opancerzone Sd.Kfz. 251/1 Ausf. D 3 kompanie (I-III) na transporterach opancerzonych: 4 ckm, 40 lkm, 2 moździerze 81 mm, 2 miotacze płomieni, 7 działek 20 mm, 2 działa 75 mm IV kompania w składzie: 1 pluton saperów: 13 lkm, 6 miotaczy płomieni sekcja dział piechoty: 1 lkm, 2 działa 75 mm (7,5 cm IG 37) pluton dział ppanc.: 8 lkm, 3 działa 75 mm (7,5 cm PaK 40) pluton dział: 8 lkm, 6 dział 75 mm XVI (samobieżna) kompania artylerii plot: 12 działek 20 mm, 4 lkm, XVII (samobieżna) kompania dział piechoty: 6 dział 150 mm sIG 33, 8 lkm, XVIII zmotoryzowana kompania saperów: 2 ckm, 12 lkm, 6 miotaczy płomieni, 2 moździerze 81 mm

10. pułk grenadierów pancernych SS „Westland” struktura i uzbrojenie jak w 9. pułku

5. pułk artylerii pancernej SS sztab pułku i bateria sztabowa: 2 lkm samobieżna bateria artylerii plot.: 4 poczwórnie sprzężone działka 20 mm, 2 lkm I batalion artylerii polowej (samobieżnej): sztab i (samobieżna) bateria sztabowa: 3 lkm, 3 działka 20 mm 2 baterie samobieżnych lekkich haubic: każda 6 pojazdów Sd.Kfz. 124 „Wespe” uzbrojonych w haubice 105 mm (10,5 cm leFH 18) 1 bateria samobieżnych ciężkich haubic polowych: pojazdy Sd.Kfz. 165 „Hummel” uzbrojonych w haubice 150 mm (15 cm sFH 18 (L/30)) II batalion sztab i bateria sztabowa: 3 lkm, 3 działka 20 mm 2 zmotoryzowane baterie: każda po 6 haubic 10,5 cm leFH 18/40 III batalion (o takiej samej strukturze jak II batalion) IV batalion sztab i bateria sztabowa (3 lkm, 3 działka 20 mm) 2 zmotoryzowane baterie: każda po 6 haubic 15 cm sFH 18, 2 lkm 1 zmotoryzowana bateria: 6 dział 105 mm (10,5 cm sK 18/40), 2 lkm

5. batalion rozpoznawczy SS sztab batalionu pluton ciężkich samochodów panc.: 6 ciężkich samochodów panc. SdKfz 234/3 z 75 mm działami KwK 37, 6 lkm kompania samochodów panc.: 18 działek 20 mm, 24 lkm kompania samochodów panc.: uzbrojona w transportery opancerzone, 16 działek 20 mm, 25 lkm 2 kompania transporterów opancerzonych: 49 lkm, 2 moździerze 81 mm, 3 działa 75 mm 1 kompania transporterów opancerzonych w składzie: pluton saperów: 13 lkm, 6 miotaczy płomieni, pluton dział ppanc.: 8 lkm, 3 działa 75 mm (7,5 cm PaK 40), sekcja dział piechoty: 2 działa 75 mm (7,5 cm lG 37), 4 lkm, sekcja dział: 8 lkm, 6 dział 75 mm, zmotoryzowana kolumna zaopatrzeniowa batalionu rozpoznawczego: 3 lkm

5. batalion artylerii ppanc. SS sztab batalionu 3 kompanie dział samobieżnych: każda po 14 dział 75 mm (7,5 PaK 40) i 14 lkm, Sd.Kfz. 139 Marder III/ 75 mm (7,5 cm PaK 40)

5. batalion artylerii plot SS sztab i bateria sztabowa 3 zmotoryzowane baterie ciężkiej artylerii plot: każda po 4 działa 88 mm Flak 36, 3 działka 20 mm, 3 lkm 1 zmotoryzowana bateria średniej artylerii plot: 9 dział 37 mm, 4 lkm zmotoryzowany pluton reflektorów: 4 reflektory o średnicy 600 mm

5. pancerny batalion saperów sztab (2 lkm) 1 kompania saperów na transporterach opancerzonych: 2 ckm, 46 lkm, 3 ciężkie karabiny ppanc., 2 moździerze 81 mm, 6 miotaczy płomieni Sd.Kfz 251/7 Ausf. D „Pionierpanzerwagen” 2 zmotoryzowane kompanie saperów: 2 ckm, 18 lkm, 2 moździerze 81 mm, 6 miotaczy płomieni zmotoryzowana kolumna mostowa do budowy przepraw dla czołgów ciężkich: 5 lkm zmotoryzowana kolumna mostowa do budowy przepraw dla czołgów lekkich: 3 lkm

5. batalion łączności SS 1 pancerna kompania telefoniczna: 14 lkm 1 pancerna kompania radiowa: 20 lkm 1 zmotoryzowana kolumna zaopatrzeniowa batalionu łączności

5. polowy batalion uzupełnień (szkolny) 5 kompanii

5. oddział zaopatrzeniowy SS 7 kompanii zaopatrzeniowych (I-VII) o nośności 120 ton: każda po 8 lkm 5. zmotoryzowana kolumna zaopatrzeniowa lekkiej artylerii plot 5. zmotoryzowana kompania warsztatowa: 4 lkm 5. zmotoryzowana kompania zaopatrzeniowa: 8 lkm

5. park samochodowy SS 1., 2., 3. zmotoryzowane kompanie obsługi: każda po 4 lkm 5. zmotoryzowana kolumna obsługi ciężkiego sprzętu (o nośności 75 ton)

Służby medyczne 1., 2., kompanie medyczne 5. oddziału medycznego SS: każda po 2 lkm 1., 2., 3. oddział 5. kolumny ambulansowej SS

Administracja 5. zmotoryzowana kompania piekarń polowych SS: 6 lkm 5. zmotoryzowana kompania rzeźni polowych SS: 6 lkm 5. zmotoryzowany dywizyjny pluton administracyjny SS: 2 lkm 5. zmotoryzowany oddział (5 plutonów) Żandarmerii Polowej SS: 15 lkm 5. zmotoryzowany oddział poczty polowej SS: 2 lkm Dywizja liczyła około 14 800 oficerów i żołnierzy

Dowódcy SS-Obergruppenführer Felix Steiner (1 grudnia 1940 – 1 maja 1943) SS-Obergruppenführer Herbert Otto Gille (1 maja 1943 – 6 sierpnia 1944) SS-Oberführer Eduard Deisenhofer (6 sierpnia 1944 – 12 sierpnia 1944) SS-Standartenführer Johannes Mühlenkamp (12 sierpnia 1944 – 9 października 1944) SS-Oberführer Karl Ullrich (9 października 1944 – 5 maja 1945)

Przypisy

Bibliografia

pismo Militaria nr 4/2010

Kategoria:Belgijskie formacje kolaboranckie w służbie Niemiec hitlerowskich Kategoria:Duńskie formacje kolaboranckie w służbie Niemiec hitlerowskich Kategoria:Dywizje pancerne Waffen-SS Kategoria:Estońskie formacje kolaboranckie w służbie Niemiec hitlerowskich Kategoria:Holenderskie formacje kolaboranckie w służbie Niemiec hitlerowskich Kategoria:Norweskie formacje kolaboranckie w służbie Niemiec hitlerowskich Kategoria:Siły niemieckie w powstaniu warszawskim Kategoria:Niemieckie jednostki pancerne utworzone w 1940 Kategoria:Niemieckie jednostki pancerne rozwiązane w 1945