Róża Luksemburg (niem. Die Geduld der Rosa Luxemburg) – niemiecko-czechosłowacki dramat biograficzny z 1986 roku w reżyserii Margarethe von Trotty, poświęcony postaci Róży Luksemburg.
Wielokrotnie wyróżniany film M. von Trotty, opowiadający historię życia polskiej i niemieckiej socjalistki, a zarazem kreślący wnikliwy obraz społeczno-ekonomicznej sytuacji Niemiec w epoce wilhelmińskiej. Łącząc konwencję fabularną z paradokumentem, twórczyni pragnęła ukazać również całkiem prywatną stronę burzliwego życia działaczki zgładzonej w 1919 r. przez oficerów prawicowego Freikorps. Film miał pierwotnie realizować Rainer Werner Fassbinder, zamierzając obsadzić w roli tytułowej Jane Fondę (która wiążąco przyjęła propozycję), lecz projekt ten zniweczył zgon reżysera w 1982 r. Premiera odbyła się w kinie „Metropolis” w Bochum.
Fabuła Od pozorowanej egzekucji w więzieniu we Wronkach (1916 r.), gdzie bohaterka przebywa po aresztowaniu członków Związku Spartakusa, film raz po raz retrospektywnie przypomina zdarzenia z lat minionych, poczynając od wyjazdu 34-letniej Róży do zrewoltowanej Warszawy 1906 roku. Von Trotta wertując życie rewolucjonistki, ukazuje jej pracę partyjną i kolejne związki miłosne, a zwłaszcza związek z Leonem Jogichesem, kiedy to działalność polityczna zderza się konfliktowo z osobistymi relacjami obojga. Zakończenie wojny i przejęcie władzy przez socjaldemokratów przynosi bohaterce uwolnienie, choć nie na długo. Wbrew jej sprzeciwom Liebknecht zbyt szybko wiedzie komunistów do konfrontacji podczas rewolucji listopadowej i oboje spotyka kolejne aresztowanie. W zakończeniu (1919 r.) film ukazuje Luksemburg w ostatnich miesiącach życia: wyczerpaną i złamaną, zaszczutą i ściganą, a wreszcie zastrzeloną i utopioną w berlińskim Kanale Landwehry.
Obsada thumb|Miejsce utopienia zwłok R. Luksemburg nad Kanałem Landwehry Barbara Sukowa – Róża Luksemburg Daniel Olbrychski – Leon Jogiches Otto Sander – Karl Liebknecht – – Karl Kautsky – Klara Zetkin Hannes Jaenicke – Jan Paweł Biczycki – August Bebel Míla Myslíková – Julie Bebel – Winfried Glatzeder – Paul Levi – Gertruda Barbara Kwiatkowska-Lass – matka Róży Dayna Drozdek – Róża w wieku sześciu lat Henryk Baranowski – Józef, brat Róży Patrizia Lazreg – córka Józefa – Jean Jaurès – – Klaus Abramovsky – Artur Stadthagen – dyrektor więzienia we Wrocławiu Oldřich Vlach – dyrektor więzienia w Warszawie
Opinie o filmie „Lexikon des internationalen Films”: Ta ostrożna a emocjonalna biografia kobiety zwraca mniej uwagę na oprawę historyczną, bardziej zaś przybliża przede wszystkim osobiste racje aktywności politycznej. Poruszający inscenizacją, grą aktorów i zdjęciami, film przemawia także treściowo jako refleksja zarówno nad odwagą cywilną i niezłomnym morale politycznym, jak i nad śmiałością utopijnego myślenia.
„Der Spiegel” nr 15/07.04.1986 (Cora Stephan): Film wyzwala ogromną siłę emocjonalną. Ta Róża Luksemburg (w wykonaniu Barbary Sukowej) przyciąga i zniewala, pozostawiając jednak także w bezradności. Taka jest wizja reżyser, która stwarza szczególny urok tego filmu, a zarazem sprowadza go na nice. Margarethe von Trotta nie pracowała nad tworzeniem legendy. Nie wdaje się w polemiki z różnymi punktami widzenia, nic nie wyjaśnia, niczego nie tłumaczy. Pozwala przemawiać samej Róży Luksemburg. Podstawą większości scen i dialogów jest bowiem 2500 jej listów do znajomych i współtowarzyszy. Film wykorzystuje jedynie to, co można udokumentować w ten sposób; jest radykalny i subiektywny, przy czym wierny tylko jednej prawdzie – pochodzącej właśnie od Róży Luksemburg.
Nagrody 1986 – Nagroda dla najlepszej aktorki (Barbara Sukowa) na 39. MFF w Cannes 1986 – Złota Nagroda Filmu Niemieckiego (za najlepszy film fabularny) 1986 – Złota (dla B. Sukowej za najlepszą rolę pierwszoplanową) 1987 – Złota Nagroda od Gilde deutscher Filmkunsttheater (za film)
Linki zewnętrzne
Kategoria:Niemieckie dramaty biograficzne Kategoria:Niemieckie dramaty historyczne Kategoria:Niemieckie filmy z 1986 roku Kategoria:Czechosłowackie filmy z 1986 roku Kategoria:Filmy kręcone w Berlinie Kategoria:Filmy kręcone w Karlowych Warach Kategoria:Filmy kręcone w Kutnej Horze Kategoria:Filmy kręcone w Pradze Kategoria:Filmy kręcone w prowincji Werona Kategoria:Filmy w reżyserii Margarethe von Trotta Kategoria:Róża Luksemburg Kategoria:Niemieckie filmy zrealizowane w koprodukcji międzynarodowej Kategoria:Czechosłowackie filmy zrealizowane w koprodukcji międzynarodowej