Surowiczy amyloid A (SAA) – apolipoproteina związana z HDL pełniąca ważne funkcje w homeostazie cholesterolu oraz dodatnie białko ostrej fazy m.in. u ludzi. Syntetyzowana, podobnie jak większość białek ostrej fazy w wątrobie. Ekspresję genu kodującego wykazano również w tkance tłuszczowej.

Gen kodujący i właściwości białka Białka SAA są kodowane przez gen SAA1 położony w chromosomie 11. Dzięki alternatywnemu splicingowi powstaje wiele wersji białka z tego samego genu. Po translacji poddane zostają obróbce i są wydzielane do krwi. Samo białko jest heksamerem, ma powinowactwo do heparyny.

Funkcja SAA jako białka ostrej fazy W sytuacji stanu zapalnego uwalniane z zagrożonych tkanek IL-1, IL-6 i TNFα powodują aktywację hepatocytów do syntezy białek ostrej fazy. Uwolniony do krwi surowiczy amyloid A dociera do tkanek objętych stanem zapalnym i działa następująco: wiąże białko A bakterii Gram-ujemnych, ułatwia fagocytozę, aktywuje układ dopełniacza drogą klasyczną (podobnie jak kompleksy immunologiczne i CRP) działa chemotaktycznie na leukocyty hamuje wybuch tlenowy neutrofilów

SAA jako alarmina sygnalizująca zagrożenie Surowiczy amyloid A pełni także funkcję alarminy DAMP (), która aktywuje receproty TLR2 i TLR4 () należących do kategorii receptorów rozpoznających wzorzec – PRR (). Połączenie alarmin endogennych DAMP lub egzogennych (PAMP – ) z PRR aktywuje komórkowy zespół białek imflamasomu. Skutkiem tego jest produkcja przez komórkę wartowniczą (makrofag tkankowy, komórka dendrytyczna, mastocyt) cytokin prozapalnych IL-1β i IL-18, i wywołanie lokalnej odporności. IL-1, IL-6 i TNFα wywołują w wątrobie syntezę białek ostrej fazy, wśród których jest m.in. surowiczy amyloid A.

SAA jako wskaźnik stanu zapalnego Wzrost stężenia SAA, a także jego pociętego białka AA w osoczu krwi obserwuje się w przebiegu chorób związanych z przewlekłym odczynem zapalnym: miażdżycy tętnic reumatoidalnego zapalenia stawów chorobie Alzheimera chorobie Crohna Odkładanie złogów SAA w wyniku przewlekłych zapaleń prowadzi do skrobiawicy wtórnej.

Przypisy

Kategoria:Białka ostrej fazy Kategoria:Immunologia Kategoria:Diagnostyka laboratoryjna