Nauczyciel i pasterz – zbiór listów pasterskich, komunikatów, zarządzeń oraz pism do rządu i władz administracyjnych kardynała Karola Wojtyły, arcybiskupa metropolii krakowskiej z lat 1959–1978.
Dwutomowe dzieło ukazało się nakładem Ośrodka Dokumentacji i Studium Pontyfikatu Jana Pawła II w Rzymie, w latach 1987 i 1998. Publikacje opracował ks. Michał Jagosz.
Monografia Nauczyciel i pasterz była cenną pomocą oraz uzupełnieniem do II wydania Kalendarium życia Karola Wojtyły ks. Adama Bonieckiego:
Tom I Zebrane teksty Karola Wojtyły z lat 1959–1978 stanowią bezcenne źródło poznania nie tylko historii archidiecezji krakowskiej, lecz także dziejów funkcjonowania Kościoła w okresie komunistycznym.
W listach pasterskich Wojtyła zachęcał wiernych przede wszystkim do odnowy duchowej, aktywizacji parafialnych wspólnot religijnych oraz pielgrzymowania. To dzięki młodemu biskupowi ożyło w archidiecezji krakowskiej pielgrzymowanie do sanktuariów maryjnych. Również dzięki zabiegom i determinacji Wojtyły, krakowskie uroczystości corocznych procesji z relikwiami św. Stanisława na Skałkę, z udziałem episkopatu, urosły do rangi ogólnopolskiej i stały się społeczną manifestacją wiaryK. Wojtyła, Nauczyciel i pasterz, Rzym 1987, t. 1, s. 780..
Na 635 listów, komunikatów i zarządzeń Wojtyły, aż 448 ukazało się drukiem po raz pierwszy. Podstawę publikacji większości tekstów stanowiły maszynopisy zachowane w Archiwum Kurii Metropolitalnej Krakowskiej.
Kardynał Franciszek Macharski, arcybiskup metropolita krakowski, we wstępie napisał:
Tom II Tom II stanowią memoriały oraz pisma Karola Wojtyły do rządu i władz administracyjnych PRL-u z lat 1959–1978.
Pierwszy raz Karol Wojtyła został „zaatakowany” przez władze komunistyczne 23 marca 1959 roku w liście do ks. arcybiskupa Eugeniusza Baziaka, w którym biskupowi Wojtyle zarzucano organizację „Dni skupień” dla prawników, lekarzy, wychowawców i młodzieży. Zdaniem władzy, wprowadzało to „sztuczny podział na wierzących i niewierzących”. Nadto, Wojtyła podczas swych przemówień, miał dopuszczać się publicznej krytyki władz państwowych.
W czerwcu i lipcu 1962 roku komunistyczne władze zaczęły siłą usuwać zgromadzenia zakonne z ich domów, mieszkań, ze szpitali i zamykać prowadzone przez siostry przedszkola, często niszcząc przy tym, i to w brutalny sposób, wyposażenia tych domów i kaplic. Z końcem sierpnia Karol Wojtyła, już jako wikariusz kapituły, rozesłał do prymasa, Rady Państwa, Prokuratury oraz członków Rządu, kilkustronicowy memoriał-protest żądający naprawienia wyrządzonej krzywdy instytucjom kościelnymWprowadzenie w: K. Wojtyła, Nauczyciel i pasterz, Rzym 1998, t. 2, s. 5..
W okresie późniejszym bp Karol Wojtyła wielokrotnie występował z protestami do władz komunistycznych. Od 1966 roku bronił alumnów przed siłową mobilizacją do wojska, ostatnie pismo interweniujące pochodzi z 15 października 1976 roku. Bardzo ostro wystąpił bp Karol Wojtyła w obronie peregrynacji obrazu Matki Boskiej Częstochowskiej, który 4 września 1966 roku został przez ówczesne władze komunistyczne siłą odebrany w drodze z Warszawy do Katowic. Władze usiłowały w oficjalnej propagandzie wmówić społeczeństwu, że uroczystości peregrynacji przybierają charakter manifestacji politycznych i naruszają publiczny porządek, na co zareagował Wojtyła:
Maszynopisy opublikowanych tekstów znajdują się w rzymskim Ośrodku Dokumentacji i Studium Pontyfikatu Jana Pawła II.
Przypisy
Kategoria:Twórczość i pisma Jana Pawła II