Dywizjon Żandarmerii Wojskowej Nr 3 – oddział żandarmerii Wojska Polskiego.
Historia dywizjonu W pierwszej dekadzie lutego 1920 roku, na podstawie poufnego rozkazu L. 500 Ministerstwa Spraw Wojskowych z 18 stycznia 1920 roku, dotychczasowe Dowództwo Żandarmerii Wojskowej przy Dowództwie Okręgu Generalnego „Kielce” zostało przemianowane na dowództwo Dywizjonu Żandarmerii Wojskowej Nr 3. Nowo powstały dywizjon otrzymał numer okręgu generalnego, na terenie którego stacjonował, a plutony żandarmerii wojskowej wchodzące w jego skład zachowały w nazwie miejsce swego postoju z dodaniem nazwy macierzystego dywizjonu np. „Dywizjon 3. Pluton Opatów”. Z dniem 1 kwietnia 1920 roku przy Dywizjonie został utworzony szwadron zapasowy „o czterech plutonach po 60 ludzi celem wyszkolenia żandarmów dla Żandarmerii Polowej”.
7 lutego 1921 roku dowódca Okręgu Generalnego „Kielce” ogłosił rozkaz o przeniesieniu dotychczasowego dowódcy dywizjonu podpułkownika Hugona Babla na stanowisko dowódcy Dywizjonu Żandarmerii Wojskowej Nr 2 w Lublinie oraz przeniesieniu dowódcy byłego Dywizjonu Żandarmerii Wojskowej Nr 9 w Grodnie majora Adama Butzury na stanowisko dowódcy Dywizjonu Żandarmerii Wojskowej Nr 3.
Z dniem 10 września 1921 roku dowódca OGen. „Kielce” zatwierdził Komisję Gospodarczą Dyonu Żandarmerii Nr 3 w składzie: rtm. dr Tadeusz Dudryk i por. Aleksander Czanerle. Agendy komisji prowadził podchorąży Józef Woźniak.
W drugiej dekadzie listopada 1921 roku Dywizjon Żandarmerii Wojskowej Nr 3 został zlikwidowany. Dowództwo dywizjonu zostało przeniesione do Przemyśla, gdzie zostało przemianowane na Dowództwo 10 Dywizjonu Żandarmerii. W tym samym czasie Pluton Kielce I został przeniesiony do Przemyśla i przemianowany na Pluton Żandarmerii Przemyśl. Równocześnie Pluton Kielce II został przemianowany na Pluton Żandarmerii Kielce i podporządkowany dowódcy 10 dżand. Pluton Radom został włączony w skład 1 Dywizjonu Żandarmerii. Plutony Będzin i Miechów weszły w skład 5 Dywizjonu Żandarmerii, natomiast Pluton Częstochowa, Piotrków i Noworadomsk w skład 4 Dywizjonu ŻandarmeriiGrzegorz Ratajczyk, ''Żandarmeria ...", s. 209, 214..
Struktura dywizjonu Dowództwo Dywizjonu Żandarmerii Wojskowej Nr 3 Pluton Kielce I eks Pluton Żandarmerii Nr 1 w Kielcach Pluton Kielce II (od VI 1920) Pluton Radom eks Pluton Żandarmerii Nr 2 w Radomiu Pluton Piotrków eks Pluton Żandarmerii Nr 3 w Piotrkowie Pluton Częstochowa eks Pluton Żandarmerii Nr 4 w Częstochowie Pluton Noworadomsk eks Pluton Żandarmerii Nr 5 w Noworadomsku (obecnie Radomsko) Pluton Opatów eks Pluton Żandarmerii Nr 6 w Opatowie Pluton Pińczów eks Pluton Żandarmerii Nr 7 w Pińczowie Pluton Będzin eks Pluton Żandarmerii Nr 8 w Będzinie Pluton Miechów eks Pluton Żandarmerii Nr 9 w Miechowie Pluton Ostrowiec Świętokrzyski (1921) Szwadron Zapasowy Dywizjonu Żandarmerii Wojskowej Nr 3
Obsada personalna dywizjonu Dowódcy żandarmerii / dowódcy dywizjonu rtm. Wiktor Ludwikowski (XII 1918 - X 1919) rtm. Stanisław Pinkas (od XI 1919) rtm. Adam Tomasz Butzura (do 12 VII 1920 → dowódca Dywizjonu Żandarmerii Wojskowej Nr 9) rtm. / ppłk Hugon Babel (12 VII 1920 - 7 II 1921 → dowódca Dywizjonu Żand. Wojsk. Nr 2 w Lublinie) mjr Adam Tomasz Butzura (7 II - XI 1921 → dowódca 10 Dywizjonu Żandarmerii)
Zastępcy dowódcy dywizjonu mjr Wojciech Stepek (do 14 VI 1921 → szef sztabu Dowództwa Żandarmerii Wojskowej w Warszawie) rtm. dr Tadeusz Alojzy Dudryk (od 23 VI 1921)
Adiutant dywizjonu ppor. Jan Bednarski (do 7 II 1921 → adiutant Dywizjonu Żand. Wojsk. Nr 2 w Lublinie) ppor. Włodzimierz Karpiński (od 7 II 1921)
Dowódca szwadronu zapasowego mjr Karol Jan Dobrowolski (od 12 VI 1921)
Lekarz dywizjonu por. lek. Roman Szczechura (1921) † 16 IV 1938
Dowódcy Plutonu Kielce I por. Zugaj (VII - XI 1919) por. Roszkiewicz (XII 1919 - 1920) rtm. Paweł Dudzik (1920 - X 1921)
Dowódca Plutonu Kielce II - chor. Boher (1920 - 1921)
Dowódca Plutonu Kielce – kpt. piech. Wiktor Zakliński (od 12 VI 1921)
Dowódca Plutonu Piotrków - por. Józef Kędzierski (VII 1919 - XI 1921)
Dowódcy Plutonu Częstochowa por. Piernikowski (VII 1919 - 1920) por. Musiał (1920 - 1921)
Dowódcy Plutonu Noworadomsk por. Markowski (VII - IX 1919) ppor. Borczyk (X 1919 - 1920) chor. Tyszurski (1920 - 1921)
Dowódcy Plutonu Radom por. Zagórski (VII - X 1919) por. Grochot (XI 1919 - X 1921)
Dowódcy Plutonu Opatów por. Grochot (VII - IX 1919) ppor. / por. Jan Okupski (XII 1919 - 1920) chor. Paterniuk (1920 - X 1921)
Dowódcy Plutonu Będzin por. Musiał (VII 1919 - 1920) por. Piernikowski (1920 - XI 1921)
Dowódcy Plutonu Miechów por. Kade (VII - VIII 1919) wachm. Cebula (IX 1919 - 1920) ppor. Antoni Czabański (do 26 I 1920 → dowódca Plutonu II Warszawa) ppor. / por. Edward Gorczyca (30 I - 12 VI 1920 → odkomenderowany do Winnicy na Ukrainie) chor. Moroński (1920 - X 1921)
Oficerowie Żandarmerii rtm. Jan Dłużyński por. Bronisław Nazimek z Dowództwa Żandarmerii Powiatowej w Radomiu
Przypisy
Bibliografia
Witold Jarno, Okręg Generalny Nr III Kielce w latach 1918-1921, Wydawnictwo Ibidem, Łódź 2003, .
Kategoria:Dywizjony Żandarmerii II Rzeczypospolitej Kategoria:Wojsko Polskie II Rzeczypospolitej w Kielcach