73. ceremonia wręczenia Oscarów – 73. ceremonia wręczenia Nagród Akademii Filmowej (Oscarów), nagród filmowych przyznawanych przez Amerykańską Akademię Sztuki i Wiedzy Filmowej (AMPAS). Odbyła się 25 marca 2001 w Shrine Auditorium w Los Angeles. Wręczono podczas niej nagrody w 23 kategoriach, honorujące filmy, których premiera odbyła się w 2000, a także trzy nagrody specjalne. Poprowadził ją Steve Martin. Była w Stanach Zjednoczonych transmitowana przez kanał telewizyjny ABC, a jej oglądalność wyniosła około 42,944 milionów widzów.

Nominacje zostały ogłoszone 13 lutego 2001. Najwięcej (12) otrzymał ich film Gladiator. Podczas ceremonii zdobył także najwięcej nagród (5), w tym w kategorii najlepszy film.

Laureaci i nominowani Kategorie konkursowe Nominacje zostały ogłoszone 13 lutego 2001 podczas konferencji prasowej w Shrine Auditorium, poprowadzonej przez prezesa Akademii, Roberta Rehmego, i aktorkę Kathy Bates. Najwięcej (12) otrzymał ich film Gladiator. Steven Soderbergh jako druga osoba w historii otrzymał w jednym roku dwie nominacje w kategorii najlepsza reżyseria (uprzednio dokonał tego Michael Curtiz w 1939). Przyczajony tygrys, ukryty smok był trzecim filmem w historii nominowanym równocześnie w kategoriach najlepszy film nieanglojęzyczny i najlepszy film (uprzednio dokonały tego Z w 1970 i Życie jest piękne w 1999). Dzięki 10 nominacjom ustanowił rekord jako najczęściej nominowany nieanglojęzyczny film w historii Oscarów.

Podczas ceremonii Gladiator zdobył najwięcej nagród (5), w tym w kategorii najlepszy film. Był pierwszym od czasu Gubernatora (1949) laureatem w kategorii najlepszy film, który nie wygrał w kategoriach za reżyserię lub scenariusz. Przyczajony tygrys, ukryty smok wygrał 4 nagrody, dzięki czemu wyrównał rekord jako najczęściej nagradzany film nieanglojęzyczny w historii Oscarów, ustanowiony przez Fanny i Aleksander w 1984.

+Lista laureatów (pogrubioną czcionką) i nominowanych Należy rozwinąć listę „Awards Year(s)” i wybrać 2000. Najlepszy film Najlepsza reżyseria Gladiator – , David Franzoni i Branko Lustig Czekolada – David Brown, i Erin Brockovich – Danny DeVito, i Przyczajony tygrys, ukryty smok – , i Ang Lee Traffic – Edward Zwick, i | Steven Soderbergh – Traffic Stephen Daldry – Billy Elliot Ang Lee – Przyczajony tygrys, ukryty smok Ridley Scott – Gladiator Steven Soderbergh – Erin Brockovich Najlepszy aktor pierwszoplanowy Najlepsza aktorka pierwszoplanowa Russell Crowe – Gladiator jako Maximus Decimus Meridius Javier Bardem – Zanim zapadnie noc jako Reinaldo Arenas Tom Hanks – Cast Away: Poza światem jako Chuck Noland Ed Harris – Pollock jako Jackson Pollock Geoffrey Rush – Zatrute pióro jako markiz de Sade Julia Roberts – Erin Brockovich jako Erin Brockovich Joan Allen – Ukryta prawda jako Laine Hanson Juliette Binoche – Czekolada jako Vianne Rocher Ellen Burstyn – Requiem dla snu jako Sara Goldfarb Laura Linney – Możesz na mnie liczyć jako Samantha „Sammy” Prescott Najlepszy aktor drugoplanowy Najlepsza aktorka drugoplanowa Benicio del Toro – Traffic jako Javier Rodriguez Jeff Bridges – Ukryta prawda jako prezydent Jackson Evans Willem Dafoe – Cień wampira jako Max Schreck Albert Finney – Erin Brockovich jako Ed Masry Joaquin Phoenix – Gladiator jako Kommodus Marcia Gay Harden – Pollock jako Lee Krasner Judi Dench – Czekolada jako Armande Voizin Kate Hudson – U progu sławy jako Frances McDormand – U progu sławy jako Elaine Miller Julie Walters – Billy Elliot jako pani Wilkinson Najlepszy scenariusz napisany bezpośrednio na ekran Najlepszy scenariusz oparty na materiale wcześniej produkowanym lub publikowanym U progu sławy – Cameron Crowe Billy Elliot – Erin Brockovich – Susannah Grant Gladiator – scenariusz: David Franzoni, John Logan i William Nicholson; historia: David Franzoni Możesz na mnie liczyć – Kenneth Lonergan Traffic – Stephen Gaghan Bracie, gdzie jesteś? – Ethan Coen i Joel Coel Cudowni chłopcy – Steve Kloves Czekolada – Przyczajony tygrys, ukryty smok – , James Schamus i Najlepszy film nieanglojęzyczny Najlepszy pełnometrażowy film dokumentalny Przyczajony tygrys, ukryty smok (Tajwan) Amores perros (Meksyk) Gusta i guściki (Francja) (Belgia) Musimy sobie pomagać (Czechy) Wśród obcych – i – – i – i – i Najlepszy krótkometrażowy film dokumentalny Najlepszy krótkometrażowy film aktorski – – i – Greg MacGillivray i – – i – – Peter Riegert i – i – i – Najlepszy krótkometrażowy film animowany Najlepsza muzyka oryginalna – Michaël Dudok de Wit – Don Hertzfeldt – i Przyczajony tygrys, ukryty smok – Tan Dun Czekolada – Rachel Portman Gladiator – Hans Zimmer Malèna – Ennio Morricone Patriota – John Williams Najlepsza piosenka oryginalna Najlepsza scenografia „” (Cudowni chłopcy) – muzyka i tekst: Bob Dylan „” (Poznaj mojego tatę) – muzyka i tekst: Randy Newman „” (Tańcząc w ciemnościach) – muzyka: Björk; tekst: Lars von Trier i Sjón Sigurðsson „” (Przyczajony tygrys, ukryty smok) – muzyka: i Tan Dun; tekst: James Schamus „” (Nowe szaty króla) – muzyka: Sting i ; tekst: Sting Przyczajony tygrys, ukryty smok – Gladiator – scenografia: ; dekoracja wnętrz: Grinch: Świąt nie będzie – scenografia: ; dekoracja wnętrz: Vatel – scenografia: ; dekoracja wnętrz: Zatrute pióro – scenografia: ; dekoracja wnętrz: Najlepsze zdjęcia Najlepsze kostiumy Przyczajony tygrys, ukryty smok – Bracie, gdzie jesteś? – Roger Deakins Gladiator – Malèna – Lajos Koltai Patriota – Gladiator – Janty Yates 102 dalmatyńczyki – Anthony Powell Grinch: Świąt nie będzie – Przyczajony tygrys, ukryty smok – Zatrute pióro – Najlepszy montaż Najlepsza charakteryzacja Traffic – Stephen Mirrione Cudowni chłopcy – Dede Allen Gladiator – Pietro Scalia Przyczajony tygrys, ukryty smok – U progu sławy – Joe Hutshing i Grinch: Świąt nie będzie – Rick Baker i Cela – i Cień wampira – i Najlepszy dźwięk Najlepszy montaż dźwięku Gladiator – , i Cast Away: Poza światem – , , i Gniew oceanu – , , i Patriota – Kevin O’Connell, i U-571 – , , i U-571 – Kosmiczni kowboje – i Najlepsze efekty specjalne Gladiator – , , i Człowiek widmo – , , i Gniew oceanu – , , i

Nagrody specjalne

Nagrody honorowe Jack Cardiff – „mistrz światła i koloru” Ernest Lehman – „w uznaniu za zróżnicowaną i trwałą twórczość” Nagroda im. Irvinga G. Thalberga Dino De Laurentiis

Statystyki

+ Filmy z co najmniej dwiema nagrodami Nagrody Film 5 Gladiator 4 Przyczajony tygrys, ukryty smok Traffic

+ Filmy z co najmniej dwiema nominacjami Nominacje Film 12 Gladiator 10 Przyczajony tygrys, ukryty smok 5 Czekolada Erin Brockovich Traffic 4 U progu sławy 3 Billy Elliot Cudowni chłopcy Grinch: Świąt nie będzie Patriota Zatrute pióro 2 Bracie, gdzie jesteś? Cast Away: Poza światem Cień wampira Gniew oceanu Malèna Możesz na mnie liczyć Pollock U-571 Ukryta prawda

Przebieg Prezenterzy + Prezenterzy podczas ceremonii (w kolejności chronologicznej) Prezenterzy Rola Susan HelmsJurij UsaczowJames Voss zapowiedź Steve’a Marina Catherine Zeta-Jones wręczenie nagrody w kategorii najlepsza scenografia Nicolas Cage wręczenie nagrody w kategorii najlepsza aktorka drugoplanowa Russell Crowe wręczenie nagrody w kategorii najlepszy montaż Ben Stiller wręczenie nagród w kategoriach najlepszy krótkometrażowy film aktorski i najlepszy krótkometrażowy film animowany Halle Berry zapowiedź występu z „” Annette Bening prezentacja filmu Erin Brockovich Penélope Cruz wręczenie nagrody w kategorii najlepsze kostiumy Robert Rehme przemowa o zakończeniu prezydencji w Amerykańskiej Akademii Sztuki i Wiedzy Filmowej (AMPAS) Angelina Jolie wręczenie nagrody w kategorii najlepszy aktor drugoplanowy Mike Myers wręczenie nagród w kategoriach najlepszy dźwięk i najlepszy montaż dźwięku Ben Affleck prezentacja filmu Traffic Julia Stiles zapowiedź występu z „” Julia Roberts wręczenie nagrody w kategorii najlepsze zdjęcia Morgan Freeman prezentacja filmu Przyczajony tygrys, ukryty smok Kate Hudson wręczenie nagrody w kategorii najlepsza charakteryzacja Dustin Hoffman wręczenie nagrody honorowej dla Jacka Cardiffa Samuel L. Jackson wręczenie nagród w kategoriach najlepszy krótkometrażowy film dokumentalny i najlepszy pełnometrażowy film dokumentalny Sarah Jessica Parker zapowiedź występu z „” Michelle YeohChow Yun-fat wręczenie nagrody w kategorii najlepsze efekty specjalne Renée Zellweger prezentacja segmentu Sigourney Weaver prezentacja filmu Gladiator Goldie Hawn zapowiedź występu z nominowanymi kompozycjami wręczenie nagrody w kategorii najlepsza muzyka oryginalna Anthony Hopkins wręczenie Nagrody im. Irvinga G. Thalberga Winona Ryder zapowiedź występu z „” John Travolta zapowiedź sekcji In Memoriam Juliette BinocheJack Valenti wręczenie nagrody w kategorii najlepszy film nieanglojęzyczny Jennifer Lopez zapowiedź występu z „” wręczenie nagrody w kategorii najlepsza piosenka oryginalna Hilary Swank wręczenie nagrody w kategorii najlepszy aktor pierwszoplanowy Ashley Judd prezentacja filmu Czekolada Julie Andrews wręczenie nagrody honorowej dla Ernesta Lehmana Kevin Spacey wręczenie nagrody w kategorii najlepsza aktorka pierwszoplanowa Tom Hanks zapowiedź Arthura C. Clarke’a Arthur C. Clarke wręczenie nagrody w kategorii najlepszy scenariusz oparty na materiale wcześniej produkowanym lub publikowanym Tom Hanks wręczenie nagrody w kategorii najlepszy scenariusz napisany bezpośrednio na ekran Tom Cruise wręczenie nagrody w kategorii najlepsza reżyseria Michael Douglas wręczenie nagrody w kategorii najlepszy film

Występy muzyczne + Występy muzyczne podczas ceremonii (w kolejności chronologicznej) Wykonawcy Utwory Sting „” Coco Lee „” Susanna HoffsRandy Newman „” Yo-Yo MaItzhak Perlman fragmenty kompozycji nominowanych w kategorii najlepsza muzyka oryginalna Björk „” Bob Dylan „”

In Memoriam Lista artystów zmarłych w minionym roku, wymienionych w segmencie In Memoriam:

Ceremonia thumb|upright|Steve Martin, prowadzący ceremonii W grudniu 2000 Billy Crystal, gospodarz poprzedniej ceremonii, poinformował, że nie powróci do roli z powodu pracy nad filmem Ulubieńcy Ameryki. 14 grudnia 2000 Amerykańska Akademia Sztuki i Wiedzy Filmowej (AMPAS) ogłosiła, że najbliższą galę wyprodukuje, po raz 10. w karierze, Gilbert Cates. 18 grudnia 2000 Steve Martin został zaangażowany jako prowadzący, po raz pierwszy w karierze. 8 stycznia 2001 został ogłoszony reżyserem, po raz piąty z rzędu.

Cates nadał ceremonii motyw przewodni hołdu dla filmu fantastycznonaukowego 2001: Odyseja kosmiczna (1968). Scenograf zaprojektował scenę z żaluzjową wnęką, która biegła od podłogi do sufitu, a z przodu zainstalował cztery stalowe łuki, każdy z wyrzeźbioną sylwetką Oscara. W ramach współpracy z NASA, na początku ceremonii Martina zapowiedzieli astronauci Susan Helms, Jurij Usaczow i James Voss, łącząc się przez satelitę z modułu Międzynarodowej Stacji Kosmicznej w ramach Ekspedycji 2. Kierownik muzyczny gali i dyrygent orkiestry, Bill Conti, grał zremiksowaną wersję kompozycji Eumira Deodato „”. Jeden ze scenarzystów 2001: Odysei kosmicznej, Arthur C. Clarke, odczytał laureata w kategorii najlepszy scenariusz oparty na materiale wcześniej produkowanym lub publikowanym, łącząc się ze swojego domu na Sri Lance.

Debbie Allen przygotowała choreografie do występów muzycznych. Wiolonczelista Yo-Yo Ma i skrzypek Itzhak Perlman zostali zaangażowania do wykonania fragmentów nominowanych kompozycji.

Poprzedzającą ceremonię transmisję z czerwonego dywanu poprowadzili , i .

Odbiór thumb|upright|Björk na czerwonym dywanie ceremonii, w szeroko komentowanej w mediach