Tintinnabuli – nurt w muzyce współczesnej stworzony przez estońskiego kompozytora Arvo Pärta.
Nazwa tintinnabuli (łac. mały dzwonek) powstała przez podobieństwo sekwencji muzycznej do grających dzwonków lub gongów. W muzyce napisanej w tym stylu znajdziemy: spokój, kontemplację, harmonię, wewnętrzne wyciszenie, a także nawiązania do chorału gregoriańskiego i polifonii renesansowej. Utwory Arvo Pärta nie należą do nurtu zwanego minimalizmem, choć w warstwie estetycznej bliskie są założeniom koncepcji minimalistycznych.
Nurt nawiązuje do hesychii (z gr. uciszenie), praktyk medytacyjno-ascetycznych mnichów ze Świętej Góry Athos. Teksty zamieszczone w kompozycjach, często nawiązują do religii rzymskokatolickiej.
Powstanie Na początku Arvo Pärt pisał w nurcie neoklasycystycznym. Eksperymentował z awangardą i agresywnymi dysonansami, które przynosiły mu uznanie na zachodzie (np. jest to Pierwsza i Druga symfonia). W 1964 r., znużony rygoryzmem uprawianego stylu, rozpoczął pracę nad kompozycjami kolażowymi, w których pojawia się struktura dwunastotonowa i aleatoryczna. Ocena jego kompozycji wahała się od skrajności do skrajności. Cenzura w ówczesnej, komunistycznej Estonii również warunkowała twórczość muzyczną. Kryzys nadszedł w 1968 roku.
Tak Pärt mówi o sobie w jednym z wywiadów: „Czułem, że znajduję się w martwym punkcie. Właściwie miałem dwa uczucia. Pierwsze, że nie mogłem przekazać tego, co chciałem tymi samymi środkami, którymi dysponowała współczesna muzyka.[...] Wtedy odkryłem, że elementarne prawdy ziemi i nieba, ludzkiej kultury, miały już te sposoby wypowiedzi których szukałem i okazały się o wiele łatwiejsze i czystsze, niż to, czego my używaliśmy”.
Minęło około osiem lat, które Estończyk poświęcił na studiowanie muzyki chorału gregoriańskiego i wczesnej polifonii z XIV-XVI w., dzieł takich mistrzów francuskich i flamandzkich jak Guillaume de Machaut, Johannes Ockeghem, Jacob Obrecht czy Josquin des Prés. Obok artystycznej, dokonywała się również reorientacja w jego życiu osobistym– będąc luteraninem zdecydował się na konwersję do cerkwi prawosławnej. W ciągu tych lat nie powstał prawie żaden utwór (jednym z nielicznych jest Trzecia symfonia).
Pierwszym utworem napisanym w nowym stylu "małych dzwoneczków" tak zwanym "tintinnabuli" jest miniatura fortepianowa Für Alina. Ascetyczna prostota oraz rygory, którym są podporządkowane nowe utwory, tworzą całkiem inny charakter, a także tonalność, która łączy cechy dawne i współczesne. Jego muzyka łączy i jest miejscem spotkania ludzi o różnych poglądach i z różnych kultur. W 2003 roku otrzymał tytuł "Człowieka Pogranicza".
Wybrane kompozycje napisane w nurcie tintinnabuli Veni Creator (Creator Spiritus) My Heart's in the Highlands De Profundis Spiegel im Spiegel Silencio Sueño de Angel An den Wassern zu Babel Tabula rasa Trivium Salve Regina Silouan's Song Fur Alina Symphony No. 4 'Los Angeles' Fratres Pasja według św. Jana (Passio Domini Nostri Jesu Christi Secundum Joannem, 1982) Kanon Pokajanen Mirror in the mirror Nunc dimittis
Przypisy
Bibliografia Archipelag pogranicza- człowiek pogranicza 2003 A guide to Arvo Pärt's music
Linki zewnętrzne Arvo Pärt Centre Archipelag pogranicza- przełamywanie tabu granicy Arvo Pärt w Polskim Radiu
Kategoria:Techniki kompozytorskie Kategoria:Muzyka współczesna