Virgilio Calori, także Virgilius, Wirgiliusz (ur. 21 lipca 1832 w Bonaduz w kantonie Gryzonia, zm. 5 listopada 1874 w podróży z Warszawy do Wiednia) – włoski tancerz i baletmistrz działający w latach 1869-1874 w Warszawie; ojciec śpiewaczki Virginii (Wirginii) Calori (ok. 1870-1917).

Kariera artystyczna Od 1847 uczył się w szkole tańca Teatro alla Scala w Mediolanie pod okiem sławnego pedagoga Carlo Blasisa. Po dwóch latach nauki był już pierwszym tancerzem w Brescii, a później występował w Mediolanie, Neapolu, Wenecji, Genewie, Pradze i Budapeszcie. Od 1 października 1858 był pierwszym tancerzem opery dworskiej w Wiedniu, co łączył z występami gościnnymi w Bratysławie, Wrocławiu i Pradze oraz z prowadzeniem szkoły tańca w Wiedniu.

W Teatrze Wielkim We wrześniu 1869 przyjechał do Warszawy i 1 października tego roku został dyrektorem baletu Warszawskich Teatrów RządowychWirgiliusz Calori zapoczątkował serię Włochów na stanowisku dyrektora baletu – Janina Pudełek, Warszawski balet romantyczny, Polskie Wydawnictwo Muzyczne, Kraków, 1968, s. 96.. Okazał się utalentowanym i pracowitym choreografem, a także uzdolnionym pedagogiemStanisław Goślicki, Pamiętnik Teatrów Warszawskich za rok 1870, 1971; Pamiętnik Teatrów Warszawskich za rok 1870, 1972; oba Dyrekcja Rządowa Teatrów Warszawskich, G. Sennewald, oba str. 16., co udowodnił już wcześniej w Wiedniu. W czasie swojej 5-letniej pracy w Teatrze Wielkim dbał o kształcenie tancerzy i poziom artystyczny baletu warszawskiego. Czasami też występował, m.in. w swoim balecie Tancerze europejscy w Chinach jako jeden z błaznów dworskich (7 maja 1870). Jego najwybitniejszym osiągnięciem choreograficznym w Warszawie był balet Pan Twardowski z muzyką Adolfa Sonnenfelda, który osiągnął wielkie powodzenie wśród publiczności i prezentowany był na scenie Teatru Wielkiego przez długie lata. Na początku września 1874 Calori zachorował i zmarł jeszcze w tym roku podczas swojej podróży do Wiednia.

Pozostawił po sobie w Polsce trwałe, choć nieczytelne już dziś niestety wspomnienie w słowach popularnej dziecięcej piosenki:

Ojciec Wirgiliusz uczył dzieci swoje,A miał ich wszystkich sto dwadzieścia troje.Hejże, dzieci! Hejże-ha!Róbcie wszystko to, co ja.

Mało kto wie, że ów "ojciec Wirgiliusz" to właśnie baletmistrz Virgilio Calori, a tajemnicza liczba 123 to łączna ilość tancerzy ówczesnego zespołu baletowego i uczniów szkoły baletowej Teatru Wielkiego, którymi kierował on w latach 1869-1874Janina Pudełek, "Ojciec Wirgiliusz" Calori, twórca baletu "Pan Twardowski" [w:] Pan Twardowski, program premiery Teatru Wielkiego - Opery Narodowej z 27 kwietnia 2008, pod red. Pawła Chynowskiego, s. 11-18..

Prace choreograficzne w Warszawie 04.11.1869: Flick i Flock, balet fantastyczno-komiczny w 3 aktach według Paolo Taglioniego, 6 obrazach, muzyka Peter Ludwig HertelJanina Pudełek, Warszawski balet w latach 1867-1915, Polskie Wydawnictwo Muzyczne, Kraków, 1981, s. 191-192. 16.01.1870: Córka źle strzeżona, balet komiczny w 2 aktach, 3 obrazach, muzyka różnych kompozytorówJanina Pudełek Warszawski balet w latach 1867-1915, Polskie Wydawnictwo Muzyczne, Kraków, 1981, s. 187. 13.02.1870: Kadryle włoskie, balet-divertissement w 1 akcie muzyka N.NJanina Pudełek Warszawski balet w latach 1867-1915, Polskie Wydawnictwo Muzyczne, Kraków, 1981, s. 194.. 07.05.1870: Tancerze europejscy w Chinach, balet w 2 aktach, 3 obrazach, muzyka Adam Münchheimer, Daniel Auber i Paolo GiorzaJanina Pudełek Warszawski balet w latach 1867-1915, Polskie Wydawnictwo Muzyczne, Kraków, 1981, s. 203. 01.12.1870: Figle szatana, balet fantastyczno-czarodziejski w 4 aktach, 6 obrazach, muzyka Adam Münchheimer i Stanisław MoniuszkoJanina Pudełek, Warszawski balet w latach 1867-1915, Polskie Wydawnictwo Muzyczne, Kraków, 1981, s. 191. 11.06.1871: Libella, czyli Zemsta owadu, balet mimiczno-czarodziejski w 2 aktach, 3 obrazach, muzyka Friedrich von Flotow, Stanisław Moniuszko i inniJanina Pudełek, Warszawski balet w latach 1867-1915, Polskie Wydawnictwo Muzyczne, Kraków, 1981, s. 195.. 28.01.1872: Almea, uczennica Amora, balet-divertissement w 1 kaci, muzyka różnych kompozytorówJanina Pudełek, Warszawski balet w latach 1867-1915, Polskie Wydawnictwo Muzyczne, Kraków, 1981, s. 185. 20.04.1873: Meluzyna, balet fantastyczno-czarodziejski w 4 aktach, 9 obrazach, muzyka Adolf SonnenfeldJanina Pudełek, Warszawski balet w latach 1867-1915, Polskie Wydawnictwo Muzyczne, Kraków, 1981, s. 196. 06.07.1874: Pan Twardowski, balet czarodziejsko romantyczny w 4 aktach, 12 obrazach, muzyka Adolf SonnenfeldJanina Pudełek Warszawski balet w latach 1867-1915, Polskie Wydawnictwo Muzyczne, Kraków, 1981, s. 198-199.

Przypisy

Bibliografia Słownik biograficzny teatru polskiego 1765-1965, Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1973, s. 77. Irena Turska, Przewodnik baletowy, Polskie Wydawnictwo Muzyczne, Kraków 1973. Janina Pudełek, Warszawski balet w latach 1867-1915, Polskie Wydawnictwo Muzyczne, Kraków 1981. Janina Pudełek, "Ojciec Wirgiliusz" Calori, twórca baletu "Pan Twardowski" [w:] Pan Twardowski, program premiery Teatru Wielkiego - Opery Narodowej z 27 kwietnia 2008, pod red. Pawła Chynowskiego, s. 11-18. Stanisław Goślicki, Pamiętnik Teatrów Warszawskich za rok 1870, Dyrekcja Rządowa Teatrów Warszawskich, G. Sennewald, Warszawa 1871, s. 16. Stanisław Goślicki, Pamiętnik Teatrów Warszawskich za rok 1871, Dyrekcja Rządowa Teatrów Warszawskich, G. Sennewald 1872, s. 16, egzemplarze obydwu w Repozytorium Cyfrowym Instytutów Naukowych. Mieczysław Rulikowski, Teatr warszawski od czasów Osińskiego, 1825-1915, Państwowe Wydawnictwo Książek Szkolnych, Lwów 1938. Antoni Sygietyński, Balet warszawski na przełomie XIX i XX wieku, Polskie Wydawnictwo Muzyczne, Kraków 1971. "Kurier Warszawski", 1874 nr 256; "Tygodnik Ilustrowany", 1874 nr 225, w tym numerze podobizna. Michał Chomiński, Wspomnienia, notatki, w zbiorze Rulikowskiego w Dziale Dokumentacji Zakładu Historii i Teorii Teatru Instytutu Sztuki Polskiej Akademii Nauk. Jan Seweryn Jasiński, Wspomnienia, notatki, w zbiorze Rulikowskiego w Dziale Dokumentacji Zakładu Historii i Teorii Teatru Instytutu Sztuki Polskiej Akademii Nauk. Baza danych o publikacjach UJ na podstawie Bibliografii Polskiej Estreichera

Fotografie Virgilio Caloriego posiada w swoich zbiorach Muzeum Teatralne w Warszawie.

Kategoria:Ludzie związani z Warszawą (Królestwo Kongresowe) Kategoria:Polscy choreografowie Kategoria:Włoscy choreografowie Kategoria:Włoscy tancerze baletowi Kategoria:Urodzeni w 1832 Kategoria:Zmarli w 1874 Kategoria:Dyrektorzy Teatru Wielkiego w Warszawie