Dziennik bez samogłosek – szkice i zapiski autobiograficzne Aleksandra Wata wydane w Londynie w 1986.
Tytuł Tom został opracowany na podstawie rękopiśmiennych i maszynowych notatek zachowanych w pośmiertnym archiwum Wata. Teksty odcyfrowała i przepisała żona pisarza Ola Watowa. Część tekstów, które powstały w Paryżu i w Berkeley (1963–1964), zapisana została bez samogłosek, stąd tytuł całości. We wstępie wyjaśniała: Przepisując spuściznę pisarską mego męża, znalazłam ponad sto stronic pisanych jakby szyfrem – słowami pozbawionymi samogłosek. (…) I nagle zdałam sobie sprawę, że wszystkie te teksty mogłyby być pisane w ten sposób – słowami bez samogłosek. Samogłoska jest bowiem światłem, oddechem, życiem słowa, jego pulsowaniem. A zatem te strony, które były wypełnione zbitkami spółgłosek, musiały świadczyć o cierpieniu. Chropowate, szorstkie, zmiażdżone słowa były i symbolicznym, i bardzo konkretnym wyrazem jego ówczesnego stanuA. Wat, Dziennik bez samogłosek, Warszawa 1990, s. 5..
Zawartość Tom zawiera teksty powstałe w latach 1953–1967 i składa się z trzech części: Moralia (1953–1957) Dziennik bez samogłosek (1963–1965) Kartki na wietrze (1966–1967)
Do drugiej części zostały włączone fragmenty szkiców, które tematycznie i problemowo łączą się z notatkami opatrzonymi datami: Ewangelia także jako arcydzieło literatury O ciemnych poetach i ciemnych czytelnikach Dlaczego piszę wiersze Fragment o stosunkach pomiędzy czytelnikami i krytykami [bez tytułu].
Materiał wspomnieniowy ukazuje m.in. obraz środowiska literackiego i literatury lat pięćdziesiątych i sześćdziesiątych XX w., przywołuje twórców życia literackiego z okresu dwudziestolecia międzywojennego oraz mówi o tragicznych, wieloletnich zmaganiach pisarza z chorobą. Zawiera refleksje o własnym życiu, meandrach duchowej ewolucji, lekturach, spotkaniach, rozmowach, ludziach, z którymi się zetknął, pejzażach, nastrojach, snach i o samej poezjiM. Wyka, Aleksander Wat – elementy do portretu, [w:] Aleksander Wat, Poezje zebrane, Kraków 1992, s. 7..
Recenzje i omówienia Bieńkowski Zbigniew, Motyka i słońce, „Wokanda” 1991, nr 5, s. 12. Gondowicz Jan, W czterech ścianach bólu, „Nowe Książki” 1991, nr 5, s. 20–21. Kochańczyk Alina, Poeta w piekle XX wieku, „Akcent” 1989, nr 4, s. 16-22. Pietrych Krystyna, Wyznanie dziwiącego się poety („Dziennik bez samogłosek” Aleksandra Wata) , „Powściągliwość i Praca” 1989, nr 9, s. 6. Sosnowska Danuta, Dziennik opętania, „Tygodnik Solidarność” 1991, nr 27, s. 16–17. Stęplewski Artur, Potomek żydowskich mistyków. O "Dzienniku bez samogłosek" Aleksandra Wata, „Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Literacka” 1996, t. 3, s. 173–180. Zagańczyk Marek, Myśleć ciałem, „Po prostu” 1991, nr 2, s. 9.
Przypisy
Bibliografia Krzysztof Rutkowski, Nota redakcyjna, [w:] Aleksander Wat, Dziennik bez samogłosek, Warszawa: Czytelnik, 1990, s. 7–9.
Kategoria:Twórczość Aleksandra Wata Kategoria:Utwory literackie z 1986 Kategoria:Polskie utwory biograficzne