John Howard Griffin (ur. 16 czerwca 1920 w Dallas w Teksasie, zm. 9 września 1980 w Fort Worth) – amerykański pisarz, fotograf, reporter i działacz na rzecz zniesienia segregacji rasowej.
Życiorys Urodzony w rodzinie muzyków, w szkole odnosił sukcesy w naukach ścisłych. Uważał jednak, że amerykańskie szkolnictwo nie zapewnia odpowiedniego poziomu nauczania i w wieku 15 lat udał się do szkoły we Francji. Po ukończeniu Lycée Descartes w Tours podjął studia na tamtejszej Akademii Medycznej. Dodatkowo uczęszczał na wykłady z literatury na uniwersytecie w Tours.
Po ataku Niemiec na Francję, Griffin, pracujący w szpitalu dla umysłowo chorych (prowadził eksperymenty w stosowaniu muzykoterapii w leczeniu kryminalistów), zaczął współpracować z francuskim ruchem oporu. W szpitalu leczeni byli ranni partyzanci, a Griffin brał udział w przerzucaniu rodzin żydowskich z Niemiec, Belgii i Francji do Wielkiej Brytanii. Gdy znalazł się na liście wrogów Rzeszy, został ewakuowany przez Anglię i Irlandię do Stanów Zjednoczonych.
W 1941 wstąpił do amerykańskiego lotnictwa. W 1942, jako wykazującego duże zdolności językowe, skierowano go na Wyspy Salomona, gdzie przez kolejny rok mieszkał w jednej z wiosek, ucząc się miejscowego języka, zbierając informacje dla wojska oraz studiując tamtejszą kulturę.
W 1945 został telegrafistą w bazie lotniczej na wyspie Morotai, gdzie wskutek bliskiego wybuchu japońskiej bomby uległ kontuzji i zaczął tracić wzrok.
W lecie 1946 znów pojechał do Francji, gdzie studiował kompozycję, ale porzucił studia. Przebywając w opactwie w Solesmes (gdzie studiował chorał gregoriański), został gorliwym katolikiem. Wiosną 1947 zupełnie utracił wzrok.
Wróciwszy do USA zamieszkał na farmie rodziców i zajął się hodowlą zwierząt, aby wykazać, że niewidomi mogą pracować i utrzymywać się samodzielnie. Doświadczenia z tego okresu zawarł w książce Handbook for Darkness, przeznaczonej dla osób widzących i omawiającej relacje z niewidomymi. Książkę wydano w 1949. Również w 1949 Griffin napisał (w ciągu 7 tygodni) sześćsetstronicową powieść. W 1957 niespodziewanie zaczął odzyskiwać wzrok.
Jesienią 1959, chcąc poznać problemy czarnoskórych Amerykanów na Południu Stanów Zjednoczonych zmienił kolor skóry na czarny (przyjmując leki zwiększające pigmentację, naświetlając się ultrafioletem i używając farby). Przez kilka tygodni żył w czarnej społeczności, poznając życie Murzynów i ich kłopoty w kontaktach z Białymi. Przeżycia te opisał początkowo w miesięczniku „Sepia”.
Publikacja spotkała się z dużym oddźwiękiem, ale spowodowała też, że Griffinowi zaczęto grozić. W obawie przed Ku Klux Klanem i zwolennikami rasizmu cała rodzina wyprowadziła się do Meksyku. Podczas pobytu w Meksyku napisał książkę Czarny jak ja, w której ponownie opisał swoje przeżycia jako czarnoskórego.
Już artykuły w „Sepii” zapewniły mu rozgłos, czego dopełniła książka. Griffin występował w programach telewizyjnych, mocno krytykując system segregacji rasowej i rasizm. Książka była dobrze, a nawet entuzjastycznie przyjęta na Wschodzie i Zachodzie Stanów Zjednoczonych, ale zignorowana na Południu (z wyjątkiem Atlanty). Dla zwolenników segregacji stał się jednym z głównych „wrogów rasy”. Dla zwolenników integracji zaś został znawcą tematu. Wygłosił ponad tysiąc dwieście wykładów, głównie dla białych studentów. Wykazywał w nich, jak niewiele biali mieszkańcy USA wiedzą o życiu czarnych, ich problemach i odczuciach związanych z rasizmem. Twierdził, że jedną z przeszkód w zlikwidowaniu segregacji jest brak owej wiedzy, bowiem wielu białych, nawet postępowych i uważających się za antyrasistów, zwolenników równości, nie wiedziało zupełnie w czym tkwią największe trudności i jak je przezwyciężać.
W latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych Griffin był mocno zaangażowany w ruchu na rzecz powszechnych praw obywatelskich i równouprawnienie. W czasach zamieszek na tle rasowym bywał wzywany jako doradca władz lub negocjator. Otrzymał wiele nagród i wyróżnień, w tym Nagrodę Pacem in Terris (wspólnie z Johnem F. Kennedym) i dwa honorowe doktoraty.
Twórczość Griffin był autorem następujących książek: Handbook for Darkness (1949) The Devil Rides Outside (1952) Nuni (1956) Land of the High Sky (1959) Czarny jak ja (Black like me) (1961) The Church and the Black Man (1969) A Time to Be Human (1977) Książki poświęcone Thomasowi Mertonowi: A Hidden Wholeness (1970), The Hermitage Journals (1981), Follow the Ecstasy: Thomas Merton, the Hermitage Years, 1965–1968 (1983). Od roku 1950 do śmierci Griffin prowadził dziennik obejmujący 20 woluminów.
Rodzina Podczas II wojny światowej Griffin ożenił się z mieszkanką Wysp Salomona. W 1953 uzyskał od Stolicy Apostolskiej pozwolenie na zawarcie małżeństwa z Elizabeth Ann Holland, z którą żył do śmierci. Mieli czworo dzieci: Susan, Johna, Gregory’ego i Amandę. Wnuk Johna – Barry, pracował przy nakręceniu filmu o dziadku.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Amerykańscy pisarze Kategoria:Amerykańscy publicyści Kategoria:Działacze na rzecz praw obywatelskich Afroamerykanów Kategoria:Urodzeni w 1920 Kategoria:Zmarli w 1980 Kategoria:Ludzie urodzeni w Dallas