Nektarnik sawannowy (Cinnyris moreaui) – gatunek małego ptaka z rodziny nektarników (Nectariniidae). Występuje endemicznie w Tanzanii. Nie jest zagrożony wyginięciem.
Taksonomia Po raz pierwszy gatunek opisał William Lutley Sclater w 1933 na łamach „The Ibis”. Uznał go za podgatunek nektarnika dwuwstęgiego (Cinnyris mediocris) i nadał mu nazwę Cinnyris mediocris moreaui. Holotyp, dorosły samiec, pochodził z Maskati w paśmie Nguru, odłowiony został 14 września 1931 na wysokości 1800 m n.p.m. (6000 stóp). Obecnie (2025) Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny uznaje nazwę Cinnyris moreaui i uznaje nektarnika sawannowego za gatunek monotypowy. Niegdyś sądzono, że nektarniki sawannowe mogą być hybrydami pomiędzy nektarnikami: dwuwstęgim (C. mediocris) i masajskim (C. loveridgei), jednak badania DNA wskazują na odrębność C. moreaui jako gatunku.
Zasięg występowania Nektarnik sawannowy jest endemitem Tanzanii, występuje w górach wschodniej części kraju. Zwykle spotykany w przedziale wysokości 1300–1850 m n.p.m., w górach Udzungwa do 2500 m n.p.m.
Morfologia Długość ciała wynosi 11–12 cm, masa ciała 5,1–10,4 g. U holotypu długość skrzydła wyniosła 55 mm, ogona – 37 mm, dzioba 20 mm.
Występuje dymorfizm płciowy w upierzeniu. U samca wierzch ciała, łącznie z barkówkami, mniejszymi i średnimi pokrywami skrzydłowymi, oraz broda są brązowozielone, opalizujące. Kuper porastają pióra oliwkowozielone, niepołyskujące. Pokrywy nadogonowe zielone, metaliczne, na końcu fioletowe. Sterówki brązowe, bardzo ciemne, zewnętrzna para jaśniejsza; ogon nieco stopniowany. Pierś zielona, poniżej zielonego obszaru położony jest wąski (2 mm) niebieski pasek, fioletowo opalizujący. Poniżej niego leży szeroki na 10–15 mm pasek lub plama barwy od czerwonej po pomarańczową, na bokach piersi żółto obrzeżony. Pióra na brzuchu jaskrawooliwkowe albo żółtooliwkowe. Pęczki piór po bokach piersi są słabo zarysowane, żółte. Skrzydła bardzo ciemne, brązowe, oliwkowożółto obrzeżone. Tęczówka ciemnobrązowa lub czarna, dziób i nogi czarne. U samicy wierzch ciała jest oliwkowozielony, pióra górnej części grzbietu i ciemienia mają metalicznie połyskujące szarozielone krawędzie. Sterówki jak u samca. Pierś i brzuch jaskrawe, żółtooliwkowe, broda i gardło bardziej szare. Lotki i pokrywy skrzydłowe większe są ciemnobrązowe, wyróżniają się żółtooliwkowymi krawędziami. Tęczówka ciemnobrązowa, nogi i dziób czarne.
Ekologia i zachowanie Nektarniki sawannowe żyją w lasach albo rosnących wzdłuż dróg zakrzewieniach lub lasach, unikają lasów sosnowych i luźnych zakrzewień. Często widywane w stadach wielogatunkowych. Żerują od 1 do 3 m nad ziemią. Nie jest znany dokładny skład pożywienia, przypuszczalnie żywią się nektarem i owadami. Wodę spijają z porostów rosnących wśród bezlistnych roślin z rodzaju Albizia.
Gniazdo buduje wyłącznie samica. Wyglądem przypomina niewielką, zamkniętą od góry sakwę. Budulec stanowią liście lub suche trawy oraz delikatne włókna z gniazd owadów. Umiejscowione jest do 2 m nad ziemią na krzewie lub do 10 m nad ziemią na drzewie. Jaja mają skorupkę o barwie białawej z szarobrązowymi plamkami. Plamy lęgowe u samic odnotowywano w okresie od sierpnia do grudnia.
Status zagrożenia IUCN od 2025 uznaje nektarnika sawannowego za gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern); wcześniej uznawano go za gatunek bliski zagrożenia (NT, Near Threatened). Liczebność populacji nie została oszacowana, ale ptak ten opisywany jest jako bardzo pospolity. Trend liczebności populacji uznawany jest za prawdopodobnie spadkowy. Głównym zagrożeniem dla gatunku jest wycinka lasów pod tereny rolnicze i w celu pozyskania drewna na opał, a także wywołane przez człowieka pożary.
Przypisy Systematyka i nazwy polskie za:
Linki zewnętrzne
Kategoria:Nektarniki Kategoria:Ptaki Afryki Kategoria:Fauna endemiczna Tanzanii Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1933 roku