thumb Komisariat Straży Granicznej „Czarny Dunajec” – jednostka organizacyjna Straży Granicznej pełniąca służbę ochronną na granicy polsko-czechosłowackiej w latach 1928–1939.
Geneza Na wniosek Ministerstwa Skarbu, uchwałą z 10 marca 1920 roku, powołano do życia Straż Celną. Proces tworzenia Straży Celnej trwał do końca 1922 roku. Komisariat Straży Celnej „Witów”, wraz ze swoimi placówkami granicznymi, wszedł w podporządkowanie Inspektoratu Granicznego Straży Celnej „Żywiec”.
W drugiej połowie 1927 roku przystąpiono do gruntownej reorganizacji Straży Celnej. W praktyce skutkowało to rozwiązaniem tej formacji granicznej. Rozkazem nr 5 z 16 maja 1928 roku w sprawie organizacji Małopolskiego Inspektoratu Okręgowego dowódca Straży Granicznej gen. bryg. Stefan Pasławski powołał komisariat Straży Granicznej „Czarny Dunajec”, który przejął ochronę granicy od rozwiązywanego komisariatu Straży Celnej.
Formowanie i zmiany organizacyjne Rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Ignacego Mościckiego z 22 marca 1928 roku, do ochrony północnej, zachodniej i południowej granicy państwa, a w szczególności do ich ochrony celnej, powoływano z dniem 2 kwietnia 1928 roku Straż Graniczną. Rozkazem nr 5 z 16 maja 1928 roku w sprawie organizacji Małopolskiego Inspektoratu Okręgowego dowódca Straży Granicznej gen. bryg. Stefan Pasławski przydzielił komisariat „Czarny Dunajec” do Inspektoratu Granicznego nr 18 „Nowy Targ” i określił jego strukturę organizacyjną. Już 8 września 1828 dowódca Straży Granicznej rozkazem nr 6 w sprawie organizacji Małopolskiego Inspektoratu Okręgowego podpisanym w zastępstwie przez mjr. Wacława Szpilczyńskiego zmieniał organizację komisariatu i ustalał jego granice. Rozkazem nr 7 z 25 września 1929 roku w sprawie reorganizacji i zmian dyslokacji Małopolskiego Inspektoratu Okręgowego komendant Straży Granicznej płk Jan Jur-Gorzechowski określił nową strukturę komisariatu. Rozkazem nr 4 z 11 października 1932 roku w sprawach organizacji Małopolskiego Inspektoratu Okręgowego i niektórych inspektoratów granicznych''', komendant Straży Granicznej płk Jan Jur-Gorzechowski przeniósł placówkę II linii „Kościelisko” ze składu komisariatu „Czarny Dunajec” do komisariatu „Zakopane”. Rozkazem nr 2 z 24 sierpnia 1933 roku w sprawach zmian etatowych, przydziałów oraz utworzenia placówek, komendant Straży Granicznej płk Jan Jur-Gorzechowski nakazał wyłączyć placówkę I linii „Dolina Chochołowska” ze składu komisariatu „Zakopane” i włączyć w skład komisariatu „Czarny Dunajec”. Rozkazem nr 1 z 27 marca 1936 roku w sprawach [...] zmian w niektórych inspektoratach okręgowych, komendant Straży Granicznej płk Jan Jur-Gorzechowski zniósł placówkę Straży Granicznej I linii „Dolina Chochołowska”. Rozkazem nr 2 z 8 września 1938 roku w sprawie terminologii odnośnie władz i jednostek organizacyjnych formacji, komendant Straży Granicznej płk Jan Gorzechowski zniósł posterunek SG „Chabówka”. Rozkazem nr 3 z 31 grudnia 1938 roku w sprawach reorganizacji jednostek na terenach Śląskiego, Zachodniomałopolskiego i Wschodniomałopolskiego okręgów Straży Granicznej, a także utworzenia nowych komisariatów i placówek, komendant Straży Granicznej płk Jan Gorzechowski zniósł placówki I linii „Podczerwone” i „Chochołów”. Rozkazem nr 5 z 3 marca 1939 roku w sprawie zmian organizacyjnych [...], komendant Straży Granicznej gen. bryg. Walerian Czuma utworzył posterunek SG „Głodówka” w miejscu placówki I linii „Głodówka” i przeniósł ją do m. Sucha Góra.
Służba graniczna Sąsiednie komisariaty''': komisariat Straży Granicznej „Rajcza” ⇔ komisariat Straży Granicznej „Zakopane” − 1928 komisariat Straży Granicznej „Jabłonka” ⇔ komisariat Straży Granicznej „Zakopane” − 1935
Funkcjonariusze komisariatu Kierownicy/komendanci komisariatustopieńimię i nazwiskookres pełnienia służbykolejne stanowiskopodkomisarz Roman Bogdanowicz - 18 II 1938 komisariat „Zakopane”podkomisarz Stanisław Roganowicz18 II 1938 - Zastępcy komendanta komisariatustarszy strażnikBolesław Smolka1 V 1939 –
Struktura organizacyjna thumb|Szkic Obwodu SG „Nowy Targ” Organizacja komisariatu w kwietniu 1928: komenda − Czarny Dunajec placówka Straży Granicznej I linii „Roztoki” placówka Straży Granicznej I linii „Jabłonka” placówka Straży Granicznej I linii „Chochołów” placówka Straży Granicznej I linii „Witów” placówka Straży Granicznej II linii „Czarny Dunajec” Organizacja komisariatu we wrześniu 1928: placówka Straży Granicznej I linii „Lipnica Wielka” (Stara Lipnica) placówka Straży Granicznej I linii „Chyżne” placówka Straży Granicznej I linii „Chochołów” placówka Straży Granicznej II linii „Jabłonka” placówka Straży Granicznej II linii „Czarny Dunajec” Organizacja komisariatu we wrześniu 1929, w 1931: 2/18 komenda − Czarny Dunajec (27 km) placówka Straży Granicznej I linii „Podczerwone” placówka Straży Granicznej I linii „Chochołów” placówka Straży Granicznej I linii „Witów” placówka Straży Granicznej I linii „Kościelisko” placówka Straży Granicznej II linii „Czarny Dunajec” placówka Straży Granicznej II linii „Nowy Targ”
Organizacja komisariatu w 1935: komenda − Czarny Dunajec placówka Straży Granicznej I linii „Podczerwone” → zniesiona w 1938 placówka Straży Granicznej I linii „Chochołów” → zniesiona w 1938 placówka Straży Granicznej I linii „Witów” placówka Straży Granicznej I linii „Dolina Chochołowska” placówka Straży Granicznej II linii „Czarny Dunajec” placówka Straży Granicznej II linii „Nowy Targ”
Organizacja komisariatu w grudniu 1938: komenda − Czarny Dunajec placówka Straży Granicznej I linii „Głodówka” przeniesiona do m. Sucha Góra placówka Straży Granicznej I linii „Witów” placówka Straży Granicznej I linii „Kościelisko” placówka Straży Granicznej II linii „Czarny Dunajec”
Przypisy
Bibliografia
(sygn.187/30 do 187/41.)
Czarny Dunajec Kategoria:Formacje graniczne w Czarnym Dunajcu Kategoria:Komisariaty Straży Granicznej (1928–1939) rozmieszczone na granicy polsko-czechosłowackiej Kategoria:Komisariaty Inspektoratu Granicznego nr 18 „Nowy Targ”