Monika Maron (ur. 3 czerwca 1941 w Berlinie) – niemiecka pisarka, która w latach 1951–1988 mieszkała w NRDPisarze niemieckojęzyczni XX wieku. Leksykon encyklopedyczny PWN pod red. Marka Zybury. Warszawa – Wrocław: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1996, s. 216. ISBN 83-01-11995-0 (autorka biogramu: Elżbieta Dzikowska)..
Życiorys i twórczość Monika Eva Maron (nazwisko rodowe: Iglarz) urodziła się 3 czerwca 1941 w Berlinie. Wychowywana była przez matkę Helenę. Dziadek Paweł Iglarz był konwertowanym Żydem, który został deportowany i zamordowany w 1942 roku w bełchatowskim getcie (w ówczesnym Warthegau). Maron poświęca dziadkowi wspomnienia Pawels Briefe (Listy Pawła). Jej ojciec Walter nie mógł poślubić matki Maron, która była w połowie Żydówką, z powodu zakazów ustanowionych w norymberskich ustawach rasowych.
Jej matka Helene Iglarz rozstała się z biologicznym ojcem Moniki i wyszła za mąż w 1955 roku za urzędnika SED i późniejszego Ministra Spraw Wewnętrznych NRD Karla Marona. Rodzina przeniosła się do Berlina Wschodniego, a Monika przyjęła nazwisko ojczyma. Po maturze Monika Maron przez rok pracowała w fabryce samolotów w Dreźnie. Później studiowała teatrologię i pracowała jako aspirantka naukowa w Szkole Teatralnej w Berlinie. Przez dwa lata próbowała swoich sił jako asystentka reżysera w telewizji. Monika Maron sprawdziła się również jako dziennikarka dwóch kobiecych czasopism Für Dich i die Wochenpost.
Od 1976 pracowała jako niezależna pisarka w Berlinie Wschodnim.
Od października 1976 roku Maron spotkała się wielokrotnie z pracownikami Stasi (Ministerstwa Bezpieczeństwa Państwowego NRD), jednak nigdy nie zobowiązała się do konspiracyjnej współpracy. W 1977 Maron mogła podróżować jako osoba kontaktowa Głównego Zarządu Wywiadu do Berlina Zachodniego. Napisała dla pracowników Stasi dwa raporty: o podróży do Berlina Zachodniego i stałej misji w Berlinie Wschodnim. Współpraca Maron ze Stasi trwała prawie dwa lata. W dokumentach Federalnego Urzędu ds. Akt Stasi (pot. Instytut Gaucka) znajduje się 50 stron dokumentów potwierdzających, że Maron podjęła współpracę w latach 1976–1978 ze Stasi i dla niej donosiła o obywatelach Niemiec Zachodnich, dyplomatach i dziennikarzach. Otrzymała pseudonim „Mitsu”.
Stasi zerwało z nią kontrakt i nakazało monitorowanie i śledzenie Maron. Do jej wyjazdu w 1988 roku była pod ciągłym nadzorem.
W 1981 roku opublikowała swoją pierwszą powieść Flugasche, w której opisuje m.in. swoje doświadczenia jako reporterki przemysłowej w komendzie chemicznej w NRD. Flugasche była pierwszą książką o środowisku w NRD, w której otwarcie zostali napiętnowani sprawcy zanieczyszczeń. Ze względu na krytykujące treści książka Maron nie mogła ukazać się w NRD. Powieść nie mogła się ukazać w tamtym czasie, dlatego została opublikowana w RFN w 1981 roku przez wydawnictwo S. Fischer. Od tamtej pory Maron napisała kilkanaście powieści oraz innych tekstów, takich jak eseje i opowiadania. Szczególne zainteresowanie zdobyła powieść Animal triste z 1996 roku.
Po rosnącej alienacji w 1988 roku wyjechała wraz z mężem, naukowcem Wilhelmem Tappe i ich synem Jonasem po otrzymaniu trzyletniej wizy do RFN. Do 1992 roku mieszkała w Hamburgu, a następnie przeniosła się z powrotem do Berlina.
Od 2012 roku Maron napisała wiele artykułów krytykujących islam. W jednym podkreśla „Politycy muszą pokazać granice muzułmanom”. Zwróciła uwagę na to, że świecka konstytucja wymaga równego traktowania wszystkich wspólnot religijnych, także skupienie się tylko na islamie jako na „wyczerpującej” i „w rezultacie ubogiej”, nie zostało uzasadnione na Islamskiej Konferencji. To właśnie ta krytyka na Konferencji Islam 2014 sprowokowała aktora Murata Topala do sprzeciwu, który odpowiedział na artykuł Maron: „Oto najlepszy przykład na to, jak kiczowata i krzykliwa jest tak zwana debata na temat Islamu w Niemczech, której nie jest się w stanie obecnie ocenić”.
Wraz z kolegą pisarzem Peterem Schneiderem, z którym odwiedziła Drezno w poniedziałek przed Bożym Narodzeniem w 2014 roku, aby przedstawić własne zdanie na temat demonstracji PEGIDA. Następnie nakreśla w artykułach, że „PEGIDA nie jest chorobą, PEGIDA jest objawem” oraz stwierdziła, że „chwalimy otwarte społeczeństwo i odmawiamy otwartej dyskusji”.
Teksty literackie Powieści Popiół lotny (Flugasche), 1981 Die Überläuferin, 1986 Stille Zeile Sechs, 1991 Animal triste, 1996 Pawels Briefe. Eine Familiengeschichte, 1999 (polskie wydanie Listy Pawła. Historia pewnej rodziny, 2011) Endmoränen, 2002 Ach Glück, 2007 Zwischenspiel, 2013 Munin oder Chaos im Kopf, 2018,
Opowiadania Das Missverständnis, 1982
Dzieła teatralne Ada und Evald, 1983
Eseje i artykuły „Nach Maßgabe meiner Begreifungskraft”, 1993 „quer über die Gleise. Essays, Artikel, Zwischenrufe”, 2000 „Geburtsort Berlin”, 2003 „Wie ich ein Buch nicht schreiben kann und es trotzdem versuche”, 2005 „Bitterfelder Bogen. Ein Bericht”, 2009 „Zwei Brüder. Gedanken zur Einheit 1989 bis 2009”, 2010
Teksty Moniki Maron zostały przetłumaczone na język angielski, francuski, włoski, japoński, koreański, chorwacki, holenderski, polski, rosyjski, hiszpański i portugalski.
Nagrody i wyróżnienia Nagroda literacka Irmgardy Heilmann (Irmgard-Heilmann-Literaturpreis) 1990 Nagroda Braci Grimm (Brüder-Grimm-Preis der Stadt Hanau) Hanau 1991 Nagroda Kleista (Kleist-Preis) 1992 Nagroda literacka Solothurner (Solothurner Literaturpreis) 1994 Medal Pamięci Roswithy (Roswitha-Preis) Bad Gandersheim 1994 Nagroda literacka Niemieckiego Stowarzyszenia Bibliotek Ewangelickich (Evangelischer Buchpreis) 1995 Nagroda Friedricha Hölderlina (Friedrich-Hölderlin-Preis) Bad Homburg 2003 Medal Carla Zuckmayera (Carl-Zuckmayer-Medaille) Rheinland Pfalz 2003 Wykłady poetyckie na Uniwersytecie we Frankfurcie nad Menem (Frankfurter Poetik-Vorlesungen) 2005 Pisarka Miejska miasta Mainz (Mainzer Stadtschreiber) 2009 Niemiecka Nagroda Narodowa (Deutscher Nationalpreis) 2009 Nagroda Humanistyczna (Humanismus-Preis des Deutschen Altphilologenverbandes) 2010 Nagroda Lessinga (Lessing-Preis des Freistaates Sachsen) 2011
Eseje w wersji niemieckojęzycznej (online) Warum der Islam nicht zu Deutschland gehört, welt.de, 23.04.2012 https://www.welt.de/debatte/kommentare/article106216946/Warum-der-Islam-nicht-zu-Deutschland-gehoert.html Das Licht des Wissens. Was von Lessing und Moses Mendelssohn über den Umgang mit dem Islam zu lernen ist. Mowa z okazji otrzymania Nagrody Lessinga 2011. Der Spiegel 4/2011 z 24.01. 2011 http://www.spiegel.de/spiegel/print/d-76551170.html Bin ich vielleicht verrückt geworden? Der Spiegel 34/2013 z 19.08.2013 http://www.spiegel.de/spiegel/print/d-107728933.html
Przypisy
Linki zewnętrzne Monika Maron wird 80 - "Eine prototypische Intellektuelle aus dem deutschen Osten" (deutschlandfunkkultur.de)
Kategoria:Prozaicy niemieckojęzyczni Kategoria:Niemieccy publicyści Kategoria:Niemieccy dziennikarze Kategoria:Wschodnioniemieccy pisarze Kategoria:Niemieccy prozaicy XX wieku Kategoria:Niemieccy prozaicy XXI wieku Kategoria:Niemieccy dramaturdzy XX wieku Kategoria:Dramaturdzy niemieckojęzyczni Kategoria:Eseiści niemieckojęzyczni Kategoria:Eseiści XX wieku Kategoria:Eseiści XXI wieku Kategoria:Pisarze związani z Berlinem Kategoria:Niemieccy Żydzi Kategoria:Ludzie urodzeni w Berlinie Kategoria:Urodzeni w 1941