mały|Grób Witolda Bayera na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Witold Bayer (ur. 9 października 1906 w Warszawie, zm. 31 maja 1992 tamże) – polski prawnik, adwokat, narodowiec (MW, OWP, ONR), żołnierz Związku Jaszczurczego.

Rodzina i wykształcenie Był synem handlowców, Edgara i Adeli z domu BoberE. Mazur, Szpalty pamięci: Witold Bayer (1906-1992), „Palestra”, 37, 1993, 3-4 (423-424), s. 116.. Uczęszczał do Gimnazjum im. Mikołaja Reja, a następnie rozpoczął studia na Wydziale Prawa Uniwersytetu Warszawskiego, które ukończył w 1929 roku. Brał udział w kursach: Instytutu Nauk Organizacji Pracy oraz Biura Studiów Międzynarodowych w GenewieK. Pędowski, Szpalty pamięci: Witold Bayer (1906-1992), „Palestra”, 36, 1992, 5-6 (413-414), s. 142..

Aktywność społeczno-polityczna Był działaczem, a następnie prezesem Koła Prawników (ta aktywność spotkała się w 1928 roku z uznaniem dziekana Wydziału Prawa). Współuczestniczył w powołaniu do życia Międzynarodowej Konfederacji Studentów i Międzynarodowego Komitetu Studentów Prawa (w tej ostatniej organizacji pełnił funkcję prezesa). Był redaktorem naczelnym pisma „Prawo”, organu Koła PrawnikówM. Wojtacki, Idea prawa narodowego na łamach „Prawa” (1928-1939) i „Współczesnej Myśli Prawniczej” (1935-1939), „Historia i Polityka”, 2011, nr 6 (13), s. 55..

Przejawiał również aktywność polityczną – działał w Młodzieży Wszechpolskiej, Obozie Wielkiej Polski i wreszcie w Obozie Narodowo-Radykalnym i Organizacji Polskiej. Z ramienia tej ostatniej struktury pełnił po Julianie Sędku funkcję komisarza na tzw. Terenie Prawniczym, by przejąć kontrolę w organizacjach prawniczych i tam realizować cele polityczne.

Był członkiem Komitetu Organizacyjnego Pielgrzymki Jasnogórskiej, powołanego w lutym 1934. Włączył się w działalność Politycznego Klubu Dyskusyjnego im. J.L. Popławskiego (1939), którego celem było szukanie wpływów wśród środowisk robotniczych i rywalizacja z PPS.

Praca zawodowa Po zakończeniu studiów był aplikantem adwokackim u Stanisława Szurleja. W 1935 zorganizował Kongres Naukowy Młodzieży Akademickiej. W 1936 zdał egzamin adwokacki. W 1937 Koło Prawników Studentów UW zaprosiło go na uniwersytet, by wygłosił referat „O przyszłości młodzieży prawniczej”. Brał także udział w dyskusji nt. „Akademicki ruch naukowy w Polsce i nowe drogi jego rozwoju”P. Pluta, W 20. rocznicę śmierci adw. Witolda Bayera, www.adwokatura.pl [dostęp: 13 VIII 2017 r.].

II wojna światowa Pomimo niezdolności do służby wojskowej (wada wzroku) zgłosił się do wojska we wrześniu 1939 jako ochotnik. Od samego początku okupacji należał do ścisłego grona tworzącego konspiracyjną Organizację Polską. W grudniu 1939 reprezentował konspiracyjne środowisko narodowo-radykalne w rozmowach ze Służbą Zwycięstwu Polski, którą reprezentował Henryk Józewski. Nie znając jego tożsamości – Bayer skrytykował sanację, wymieniając właśnie nazwisko Józewskiego.

Kontynuacją przedwojennego tzw. Terenu Prawnego (Adwokackiego) ONR był Związek Odbudowy Prawa, skupiający prawników, którego Kierownikiem był Bayer. W ramach struktury były wydawane fachowe periodyki: „Biuletyn Prawniczy” i „Polska Myśl Prawnicza”. Natomiast w ramach Służby Cywilnej Narodu w ramach Wydziału Administracyjno-Prawnego przewodził Sekcji Prawniczej, gdzie przygotowywano kadry osobowe i reformę administracyjną. Jednocześnie z drugiej strony włączył się w tworzenie konspiracyjnych struktur prawników (wchodził w skład Warszawskiej Rady Adwokackiej). . Zorganizował konspiracyjne Wydawnictwo Prawnicze. Na początku powstania warszawskiego kierował obroną przeciwlotniczą na ul. WspólnejK. Pędowski, Szpalty pamięci: Witold Bayer (1906-1992), „Palestra”, 36, 1992, 5-6 (413-414), s. 143.. . Okres po II wojnie światowej Już w 1945 wrócił do pracy adwokackiej, ale w listopadzie 1946 został aresztowany. W 1947 skazany na 3 lata więzienia, został skreślony z listy adwokatów. Po wyjściu na wolność był radcą prawnym („Veritas”, Akademia Sztuk Pięknych w Warszawie, różne spółdzielnie). Wnioskował o przywrócenie na listę adwokatów, co uczyniono (1956). W 1961 został zrehabilitowanyP. Pluta, W 20. rocznicę śmierci adw. Witolda Bayera, www.adwokatura.pl [dostęp: 13 VIII 2017].

Był członkiem: Warszawskiej Rady Adwokackiej, Naczelnej Rady Adwokackiej i Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej. Zainicjował lub współinicjował powstanie: Ośrodka Badawczego Adwokatury (obecnie im. Witolda Bayera), Muzeum Adwokatury Polskiej, Słownika Biograficznego Adwokatów Polskich.

Zorganizował sesje naukowe: „Adwokatura w latach 1939–1945” (26–28 listopada 1982) i „Adwokatura w służbie nauki prawa” (7–9 listopada 1986)W. Bayer, Adwokatura polska w służbie nauki prawa: sesja naukowa zorganizowana przez Ośrodek Badawczy Adwokatury przy NRA w dniach 7-9 listopada 1986 r.: przedmowa, „Palestra”, 31, 1987, 10 i 11 (358 i 359), s. 3–5..

Spoczywa na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kwatera 199, rząd 2, grób 1).

Odznaczenia Złota Odznaka Adwokatury Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Odznaka Zasłużony Działacz Kultury Złota Odznaka za Opiekę nad Zabytkami

Publikacje wspomnieniowe Samorząd adwokacki w dobie walki z okupacją hitlerowską (przyczynki do dziejów adwokatury polskiej w okresie 1939-1945), „Palestra”, 12, 1968, 11 (131), s. 35-57. Polskie Wydawnictwo Prawnicze" w latach okupacji hitlerowskiej (wspomnienia), „Palestra”, 13, 1969, 4 (136), s. 23-30. Samorząd adwokacki w dobie walki z okupacji hitlerowskiej: przyczynki do dziejów adwokatury polskiej w okresie 1939-1945 – ciąg dalszy, „Palestra”, 14, 1970, 5 (149), s. 3-9. Konspiracyjna organizacja i działalność adwokatury polskiej w okresie okupacji hitlerowskiej : fragmenty, „Palestra”, 27, 1983, 8 (308), s. 19-24. Adwokatura polska podczas okupacji hitlerowskiej 1939-1945, „Palestra”, 32, 1988, 11-12 (371-372), s. 75-87.

Przypisy

Bibliografia E. Mazur, Szpalty pamięci: Witold Bayer (1906-1992), „Palestra”, 37, 1993, 3-4 (423-424), s. 116-119. W.J. Muszyński, Duch młodych. Organizacja Polska i Obóz Narodowo-Radykalny w latach 1934-1944. Od studenckiej rewolty do konspiracji niepodległościowej, IPN, Warszawa 2011, s. 54 (biogram). K. Pędowski, Szpalty pamięci: Witold Bayer (1906-1992), „Palestra”, 36, 1992, 5-6 (413-414), s. 142-144. J. Żaryn, „Taniec na linie nad przepaścią”. Organizacja Polska na wychodźstwie i jej łączność z krajem w latach 1945-1955, IPN, Warszawa 2011, s. 20 (biogram).

Linki zewnętrzne P. Pluta, W 20. rocznicę śmierci adw. Witolda Bayera, www.adwokatura.pl [dostęp 13 VIII 2017] Adwokat Witold Bayer 9 X 1906 – 31 V 1992, www.palestra.pl [dostęp 13 VIII 2017]

Kategoria:Członkowie Obozu Narodowo-Radykalnego Kategoria:Ludzie urodzeni we Władywostoku Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski Kategoria:Odznaczeni odznaką „Zasłużony Działacz Kultury” Kategoria:Odznaczeni Złotą odznaką „Za opiekę nad zabytkami” Kategoria:Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Kategoria:Polscy adwokaci pozbawieni prawa wykonywania zawodu w Polsce Ludowej Kategoria:Urodzeni w 1906 Kategoria:Więźniowie polityczni w Polsce Ludowej 1944–1956 Kategoria:Zmarli w 1992