Lex Atinia – nazwa dwóch niepowiązanych ze sobą aktów prawnych obowiązujących w starożytnym Rzymie, nazwanych imieniem któregoś z przedstawicieli rodu Atyniuszy.
Lex Atinia (197 p.n.e.) Lex Atinia de usucapione (dosłownie: prawo Atyniusza o zasiedzeniu) wprowadził w 197 roku przed naszą erą Gajusz Atyniusz Labeo, pretor roku 195. Prawo przyjęte w formie plebiscytu regulowało instytucję zasiedzenia, a więc nabycia tytułu prawnego lub prawa własności za sprawą nieprzerwanego i niekwestionowanego posiadania tejże przez oznaczony czas. Zgodnie z legis Atiniae zasiedzenie nie mogło następować w stosunku dóbr pochodzących z kradzieży ( lub res subreptæ), nawet jeśli ich użytkowanie następowało w dobrej wierze. Lex Julia et Plautia dodatkowo rozszerzyło to obostrzenie na dobra odebrane przemocą.
Lex Atinia (II wiek p.n.e.) Lex Atinia de tribunis plebis in senatum legendis (dosłownie: prawo Atyniusza o umieszczeniu trybunów plebejskich w senacie) wprowadzała trybunów ludowych do senatu rzymskiego. Nie jest znana dokładna data wejścia w życie tej ustawy (niektóre źródła podają 102 rok p.n.e., inne sugerują raczej 131, 149, po 123, 119 lub pod koniec II wieku p.n.e.), ani żadne bliższe szczegóły dotyczące konkretnych przepisów, bowiem prawo znane jest we współczesności jedynie ze wzmianek u autorów starożytnych.
Niektórzy współcześni autorzy uznają, że lex Atinia przyznawała trybunom ludowym rangę senatorską na czas sprawowania przez nich urzędu, a po ustąpieniu przyznawało im prawo głosu w senacie (ius sententiae dicendae) do czasu kolejnej rewizji listy senatorów (lectio senatus). Z kolei Friedrich Hoffman uznawał to za niemożliwe wskazując, że ze źródeł starożytnych wynika, że urzędnicy sprawujący wcześniej godność senatora w praktyce tracili najważniejsze senackie przywileje (prawo głosu i prawo do wyrażania opinii) na czas sprawowania urzędów. Nie zgadzał się z nim Pierre Willems, który uważał, że przed reformami Sulli wszyscy trybuni i tak przed objęciem urzędu sprawowali byli urząd kwestora, więc z definicji mieli prawo zasiadania w senacie. Sugerował on zatem, że lex Atinia w praktyce przyznawała im prawo wydawania wyroku na czas pomiędzy ustąpieniem z urzędu a rewizją listy senatorów. Z kolei Robert Develin uważał, że prawo to znosiło, niepoświadczony w tekstach starożytnych, zakaz sprawowania urzędu trybuna przez osoby sprawujące godność senatorską, pogląd ten spotkał się jednak z krytyką. Na podstawie własnych badań źródłowych Rachel Vishnia uznała, że w rzeczywistości Lex Atinia przyznawało byłym trybunom prawo głosu w senacie, bez konieczności oczekiwania na kolejną rewizję listy, i jest to pogląd zgodny z tezami Hoffmana.
Zobacz też Prawo rzymskie
Przypisy
Kategoria:Prawo rzymskie