mały | prawoTeatr japoński rozwijał się początkowo pod wpływem miejscowej kultury oraz wzorców czerpanych z kontynentu (gł. z Chin). Wraz z otwarciem się Japonii na świat zachodni w połowie XIX wieku mamy do czynienia z powstaniem teatru nowożytnego, tworzonego również w oparciu o tradycję teatralną Europy. W okresie poprzedzającym teatr nowożytny, w klasycznym teatrze japońskim dostrzec można kilka etapów wiążących się z wykształceniem nowych form teatralnych. Każdorazowo ich powstanie łączyło się ze zmianami ekonomiczno-społecznymi, zmieniając charakter, jak i kategorie twórców i odbiorców teatru.

Do form klasycznych teatru japońskiego należy zaliczyć: wykształcone w okresie panowania w Japonii kultury dworskiej (VI/VII–XII w.), a wywodzące się z ceremonialnych i obrzędowych tańców: bugaku, gigaku, dengaku, sarugaku, kagura; powstałe w okresie rozkwitu kultury samurajskiej (XII–XVII w.) na bazie poprzednich: nō, kyōgen; wreszcie pochodzące z okresu dominacji kultury mieszczańskiej (XVII–poł. XIX w.): kabuki, bunraku.

Cechy wspólne większości form klasycznego teatru japońskiego to: swoboda w traktowaniu czasu i przestrzeni; efektowna widowiskowość; skupienie się na osobie aktora, a co za tym idzie kodyfikacja gry aktorskiej w szereg ustalonych figur i kanonów; powszechność występowania istot ponadnaturalnych; w miarę zaniku konfliktów między postaciami, rozwój konfliktu wewnątrz postaci; zakaz występowania kobiet na scenie (podobnie jak w starożytnej Grecji).

Wraz z rewolucją Meiji, szybką industrializacją i zmianami w obliczu tradycyjnego społeczeństwa japońskiego, początkowo od końca XIX wieku odchodzono od klasycznego teatru japońskiego na rzecz wzorców świadomie kopiowanych z teatru europejskiego (shingeki). Dopiero od przełomu lat 50. i 60. wraz z rozwojem nurtu post-shingeki można mówić o wpływie i powrocie do źródeł rodzimej sztuki teatralnej, przy równoczesnym zachowaniu kanonów europejskich.

Wpływ tradycyjnego teatru japońskiego polega przede wszystkim na: powrocie do tradycyjnych wątków tematycznych; korzystaniu z dorobku tradycyjnej techniki aktorskiej; kształtowanie kompozycji utworów w oparciu o schematy pochodzące z nō i kabuki; zakazana jeszcze do niedawna gra aktorów tradycyjnych form w filmie, sztukach współczesnych rodzimych i zachodnich dramaturgów.

Ta asymilacja pozwoliła klasycznemu teatrowi japońskiemu na przetrwanie i rozwój w obrębie kulturowej ciągłości. Obecnie bowiem większość historycznych form tego teatru wiąż funkcjonuje (główne ośrodki w Tokio, Osace i Kioto), stanowiąc swoisty skarb dziedzictwa narodowego Japończyków i tak też jest przezeń traktowany. Teatr klasyczny pozostaje źródłem inspiracji zarówno dla twórców miejscowych jak i z kręgów cywilizacji europejskiej.

Zobacz też Takarazuka Revue Motokiyo Zeami Monzaemon Chikamatsu Kan’ami

Linki zewnętrzne Strona oficjalna Nowego Teatru Narodowego (New National Theatre Tokyo / NNTT; 新国立劇場 Shin Kokuritsu Gekijō)

!