Czas teraźniejszy służy do mówienia o wydarzeniach, które dzieją się w danej chwili. Zarówno jeżeli chodzi o właśnie dziejące się jak i w ogólności trwające. Używa się go do przysłów, powiedzeń i formułowania różnego typu twierdzeń. Zdanie twierdzące Przed każdym czasownikiem musi stać rzeczownik lub zaimek na miejscu podmiotu. W czasie teraźniejszym czasownik przyjmuje końcówkę -as niezależnie od rodzaju, osoby i liczby. mi estas - ja jestem vi estas - wy jesteście/ ty jesteś ĝi estas - ono jest ili estas - oni/one są hundo estas - pies jest oni diras - mówi się oni vidas - widać
Zdanie pytające Zdanie pytające tworzymy na podstawie twierdzącego dodając na początku słowo Ĉu (por. w j. polskim _czy_ ). np.: Ĉu mi estas? - Czy ja jestem? Ĉu hundo estas? - Czy jest pies? Zdanie przeczące Zdanie przeczące tworzymy na podstawie twierdzącego dodając przed czasownikiem słowo ne np.: Mi ne amas ŝin. - Ja nie kocham jej. Li ne estas tubisto. - On nie jest hydraulikiem.