Zajmować się będziemy obrotem punktu wokół początku układu współrzędnych, a także obrotem układu współrzędnego płaskiego o ściśle określony kąt, a także obrotem układu współrzędnych w przestrzeni trójwymiarowej o ściśle określone kąty Eulera.
Obrót punktu wokół osi z Spróbujmy napisać transformacje obrotu punktu (x,y) dla przestrzeni dwuwymiarowej przy obrocie odwrotnym niż ruch wskazówek zegara o kąt α do punktu (x',y'), wiedząc że transformacje współrzędnych z układu cylindrycznego na kartezjański można napisać w postaci wzorów x=rcosα i y=rsinα:
Otrzymujemy w ten sposób dwa równania przedstawiające obrót wokół osi z o kąt φ mając stare współrzędne kartezjańskie "x" i "y" w płaskim układzie współrzędnych: Obrót dwuwymiarowy punktu, wokół osi z:
Macierzowo, macierz obrotu punktu w układzie kartezjańskim wokół osi z o kąt φ piszemy na podstawie wzorów i według:
Ogólnie macierzowo związek i piszemy ogólnie przy definicji macierzy obrotu wedle schematu:
Po podstawieniu za M określone wzorem do możemy macierzowo opisać transformacje obrotu punktu (x,y) wokół punktu (0,0) wedle wzoru określonego poniżej.
Obrót układu współrzędnych wokół osi z Z poprzedniego rozdziału wiemy, że macierz transformacji określająca obrót punktu wokół początku układu współrzędnej jest napisana wzorem . Teraz niech punkt pozostaje w spoczynku, a układ współrzędnych porusza się odwrotnie ze wskazówkami współrzędnych, wtedy w macierzy transformacji trzeba zastąpić według podstawienia , stąd:
Zaś sama transformacja wygląda :
Kąty Eulera Kąty Eulera (od nazwiska szwajcarskiego matematyka Leonharda Eulera), to układ trzech kątów, za pomocą których można jednoznacznie określić wzajemną orientację dwu kartezjańskich układów współrzędnych o jednakowej skrętności w trójwymiarowej przestrzeni euklidesowej.
Definicja
Dokonajmy obrotu układu współrzędnych xyz do x'y'z', według opisu: obrotu wokół osi z, takiego aby oś x pokryła się z linią węzłów w obrotu wokół osi x ( = w), takiego aby oś z pokryła się z osią z' obrotu wokół osi z ( = z'), takiego aby oś x pokryła się z osią x' (wówczas również oś y pokryje się z osią y'). Przy czym zakładamy, że obrót wokół np. osi x uważamy za dodatni, gdy odbywa się odwrotnie ze wskazówkami zegara. Obrót układu współrzędnych można opisać przez trójkę kątów: . Określmy: — kąt mierzony od osi x do osi węzłów w w kierunku wyznaczonym osią z jest to kąt obrotu 1. — kąt mierzony od osi węzłów w do osi x' w kierunku wyznaczonym osią z' jest to kąt obrotu 2. — kąt mierzony od osi z do z' w kierunku wyznaczonym osią węzłów w jest to kąt obrotu 3. Macierze obrotu A1, A2 i A3, którego symbolizują obroty układu współrzędnych, z charakteryzowane powyżej wynoszą:
Macierz obrotu (przy pierwszym obrocie) i (przy trzecim obrocie) są w kierunku wyznaczonym przez trzecią oś, a (przy drugim obrocie) jest w kierunku wyznaczonym przez pierwszą oś. Macierz obrotu w trzech kierunkach na podstawie macierzy poszczególnych obrotów , i jest przedstawiona wzorem A=A3A2A1), co po podstawieniu do tej formuły macierze obrotów, otrzymujemy:
Macierz obrotu w przestrzeni trójwymiarowej, określająca obroty ze starego położenia do nowego układu współrzędnych, przedstawiamy:
Natomiast odwrotna macierz obrotu w przestrzeni trójwymiarowej, przekształcająca obroty z nowego położenia układu współrzędnych do starego, jest napisana w sposób następujący:
Odwrotną macierz obrotu można również otrzymać z zamieniając jednocześnie według i , a potem wszystkie kąty zmieniając na przeciwne. Podobnie jak dla wzoru możemy napisać podobny wzory ale dla transformacji Eulera dla każdego kąta z osobna:
Co można napisać łącząc te trzy transformacje w transformacje Eulera wykorzystując, że całkowita macierz obrotu jest iloczynem poszczególnych macierzy obrotów wykorzystywanych w transformacjach , i :
Można udowodnić, że transformacja zachowuje długość w przestrzeni trójwymiarowej euklidesowej, w której mamy układ współrzędnych kartezjańskich (prostokątny), bo:
co dowód tego został ukończony.