Jest to zespół opisujący układ otwarty, w którym jest wymiana cząstek (masy) i energii między układem a otoczeniem.
Rozkład, średnia energia i liczba cząstek w układzie Wielkim zespołem kanonicznym nazywamy rozkład wyrażony wzorem , gdzie potencjał chemiczny jest w ogólności różny od zera, ale przeciwnie do zespołu kanonicznego liczba cząstek jest już nie stała w układzie, a pozostałe parametry co w zespole kanonicznym są stałe, czyli jest to zespół , zatem czynnik włączamy pod stałą w tym rozkładzie. W wielkim zespole kanonicznym sumę statystyczną nazwijmy wielką sumę statystyczną i będziemy je oznaczać przez , zamiast . Stosując przybliżenie klasyczne, gdzie pędy i położenia są ciągłe, zatem po zastąpieniu prawdopodobieństwa gęstością prawdopodobieństwa, że dany układ będzie miał energię o liczbie czastek , wtedy sumowanie w wielkiej sumie statystycznej należy zastąpić całką z uwzględnieniem poprawnego boltzmannowskiego zliczania po pędach i położeniach i zwykłym sumowaniem po wszystkich liczbach czastek jakie może posiadać układ, pamiętając przy tym, że w przypadku ciągłym nie ma degeneracji stanu, zatem wielka suma statystyczna wygląda:
A sam rozkład gęstości prawdopodobieństwa w wielkim zespole kanonicznym wygląda:
Ogólnie prawdopodobieństwo w wielkim zespole kanonicznym w rozkładzie skwantowanym jako odpowiednik zespołu ciągłego opisywanych przez równanie przy definicji wielkiej sumy statysycznej jest napisane wraz z definicją wielkiej sumy statystycznej w tymże rozkładzie dyskretnym w postaci:
Dla ogólności wykładu przyjmiemy rozkład dyskretny , a wnioski dla rozkładu ciągłego z oczywistych z względów wyjdą takie same. Średnią energię układu liczymy z definicji wartości średniej tejże wielkości statystycznej, na podstawie wzoru na prawdopodobieństwo, że uzyskamy parametry E, N wedle wzoru piszemy według:
A średnia liczba cząstek znajdujących się w układzie liczymy z definicji średniej tejże wielkości statystycznej, którą liczymy ją na podstawie wzoru na prawdopodobieństwo uzyskania wielkości E, N piszemy według:
Widzimy, czy to średnia energia układu, czy to średnia liczba cząstek w układzie, powinny one zależeć tylko od temperatury () oraz od potencjału chemicznego (), jeśli jest różna od zera. Prawdopodobieństwo, że układ będzie miał energię o liczbie cząstek innym sposobem niż , ale równoważnej, jest wyrażone:
Średnia liczba cząstek wyrażona innym sposobem niż według wzoru , na podstawie rozkładu prawdopodobieństwa , jest napisana:
gdzie potencjałem termodynamicznym nazywamy wyrażenie:
Średnia liczba cząstek w układzie w wielkim zespole kanonicznym liczona czy to sposobem , lub czy , w każdym bądź razie w obu tych sposobach powinien wyjść ten sam wynik.
Wyprowadzenie w oparciu o statystyczną interpretację rozkładu w układach otwartych Aby wyprowadzić wielki rozkład statystyczny dla całego ciągłego rozkładu, czyli zależnego od ciągłych pędów i położeń, w oparciu o zwykły zespół kanoniczny należy podzielić nasz układ na dwie części, w którym gęstość prawdopodobieństwo w każdym punkcie danego podukładu jest równa:
Dla całego układu (dwóch części razem) mamy:
Niech mamy układy jako całość, w których znajduje się N cząstek, podzielmy na dwa podukłady we wszystkich możliwych możliwościach, tych możliwości jest , i liczba cząstek znajdująca się w jednym podukładzie z dwóch zmienia się od zera do maksymalnej liczby cząstek znajdujących się w całym układzie, podobnie jest dla drugiego podukładu. Zatem suma statystyczna dwóch układów jako całości po podzieleniu na dwa układy cząstkowe jest równa:
Po wykorzystaniu definicji symbolu Newtona we wzorze i po pewnych skróceniach, wtedy otrzymujemy wzór na wielką sumę statystyczną całego układu w zależności od całek charakteryzujący dwa wybrane podukłady, gdy liczba cząstek wspomnianym wcześniej równaniu zmienia się od N=0 do N=N, czyli zmienia się od zera do maksymalnej liczby cząstek, wtedy:
Z równości wynika wzór na wielką sumę statystyczną całego układu w zależności od sum statystycznych dwóch wybranych wcześniej podukładów po wszystkich możliwych liczbach cząstek, jeśli liczba cząstek jako ogółu jest N:
Podzielmy równanie przez wielką sumę statystyczną charakteryzujący cały układu statystyczny: , otrzymujemy:
Dla całości, dla dwóch układów energia swobodna jest przedstawiana według wzoru , bo ten cały układ nie wymienia między układem a otoczeniem żadnych cząstek i tą energię piszemy w postaci:
Po wyznaczeniu wielkości statystycznej wielkiej sumy statystycznej całego układu z równania na energię swobodną , wtedy suma statystyczna w zależności od jego energii swobodnej jest napisana:
Dla drugiego układu, podobnie jak u piszemy jak wyraża się suma statystyczna podukładu numer dwa w zależności od jego energii swobodnej:
Z równań na sumy statystyczne (układu wielkiego całego) i (podukładu numer dwa) napiszmy wyrażenie będące ilorazem sumy statystycznej układu drugiego przez sumę statystyczną układu całego w zależności od ich energii swobodnych panujący w układzie wielkim i małym:
Ponieważ objętość i liczba cząstek są wielkościami addytywnymi jak zakładamy, zatem według równości iloraz wielkiej sumy statystycznej podukładu przez wielką sumę statystyczną układu jako całości jest napisana:
Można wyrażenie , które możemy rozłożyć w szereg Taylora i stosując jednocześnie wzór (w tym wzorze liczymy ciśnienie panujące w układzie znając jego sumę statystyczną) oraz (w tym wzorze liczymy potencjał chemiczny znają energię swobodną układu), to energia swobodna podukładu drugiego jest:
Stosując równanie na różnicę energii swobodnych układu drugiego i układu jako całości , wtedy równanie na iloraz pewnych sum statystycznych można zapisać względem objętości i liczby cząstek podukładu pierwszego:
Po podstawieniu tożsamości do równania , wtedy:
Korzystając ze wzoru , mamy wzór na gęstość prawdopodobieństwa, że pierwszy układ ogólnie będzie posiadał pewną energię i liczbę cząstek, która spełnia wszystkie własności by być nią:
Ponieważ p i V są wielkościami stałymi w przy normowaniu powyższego wzoru do jedynki, to wielka suma statystyczna:
Równanie , który jest gęstością prawdopodobieństwa uzyskania przez układ energii E i liczby cząstek N, i do którego zastosujemy wzór , jest zapisane:
Również z tożsamości wykorzystują definicję parametru β, która zależy od temperatury bezwzględnej T, wynika:
Równanie jest spełnione dla rozkładu ciągłego, udowodnimy później, że ono jest spełniona również dla energii typu dyskretnego.
Normujemy funkcję do jedynki, wtedy dostajemy:
Jest to wzór na wielką sumę statystyczną układu opisywanego przez wielki zespół kanoniczny, ale przy ciągłości pędu i położeń (przybliżenie klasyczne).
Związek między energią swobodną, a sumą statystyczną Z korzystamy z równania na prawdopodobieństwo dyskretne, że układ będzie posiadał energię i liczbę cząstek , wtedy równanie na entropię układu wyrażamy w zależności od tego prawdopodobieństwa statystycznego w badanym układzie, przy czym wyrażając w sumowanie po właściwościach i degeneracjach układu (wtedy znika g):
W obliczeniach wykorzystamy wzór na średnią liczbę cząstek i średnią energię układu , wtedy równanie na entropie można zapisać w postaci zwartej:
korzystając z definicji parametru i parametru , i mnożąc obustronnie przez temperaturę bezwzględną T, wtedy mamy:
Korzystając z definicji energii swobodnej , wtedy otrzymujemy tą wielkość, korzystając ze wzoru na energię związaną :
Ostatecznie z wyrażenia na energię swobodną , którą przepiszmy na przejrzystości, jest ona zależna jak się przekonaliśmy od średniej liczby cząstek, temperatury bezwzględnej i wielkiej sumy statystycznej charakteryzującej cały badany układ statystyczny.
Potencjał termodynamiczny Korzystamy z równania na energię swobodną układu według wzoru , które wyprowadziliśmy dla wielkiego zespołu statystycznego w badanym układzie statystycznym, wtedy po przenoszeniu wyrazu związanego z energią swobodną na jej przeciwną stronę, wtedy otrzymujemy:
Do wzoru możemy podstawić wzór na energię swobodną .
Z definicji etalpi swobodnej G (zależność entalpii i energii związanej) i podstawiając w nim wzór na zwykłą etalpię H (zależność energii wewnętrznej i iloczynu ciśnienia panującego w gazie przez jego objętość), to:
Mając wzór na podstawie napisanej tożsamości możemy napisać formułę:
A ponieważ w wielkim rozkładzie termodynamicznym mamy stałą objętość i temperaturę, to korzystając z udowodnionej wcześniej równości na potencjał Gibbsa w zależności od średniej ilości cząstek jakie posiada układ do , wtedy dostajemy inny wynikowy wzór:
Z równania wynika związek iloczynu ciśnienia panującego w gazie przez jego własną objętość, która jest równa wyrażeniu zależnego liniowo od temperatury bezwzględnej T i logarytmu naturalnego wielkiej sumy statystycznej obowiązujących w wielkim zespole kanonicznym.
W ten sposób wzór udowodniliśmy, że jest słuszny też w przypadku dyskretnym, nie tylko dla przypadku ciągłego, co udowodniliśmy pisząc formułę .
Gaz doskonały według mechaniki klasycznej Energię kinetyczną gazu (całkowitą bo gaz doskonały nie posiada energii potencjalnej) jest wyrażona przez równanie . Zatem możemy policzyć wielką sumę statystyczną według ogólnego wzoru obowiązującego dla wielkiego zespołu kanonicznego , a więc do dzieła:
Średnia energia gazu klasycznego znając już jego wielką sumę statystyczną możemy policzyć ze wzoru :
Policzmy teraz średnią liczbę cząstek jakie może posiadać układ wedle wyprowadzonego wzoru znając wielką sumę statystyczną już policzoną , przejdźmy do liczenia:
Powracając jeszcze raz do średniej energii, korzystając ze wzoru na średnią liczbę cząstek jakie są w układzie odwartym , wtedy wzór na średnią energię układu w zależności od średniej liczby cząstek i temperatury ukłądu zapisujemy wedle , która przyjmuje równoważną do poprzedniego postać:
Wzór w wielkim zespole kanonicznym jest bardzo podobny do wzoru . Tym one się różnią, że w pierwszym wzorze jest średnia ilość cząstek, a w drugim dokładna ilość cząstek. Policzmy teraz energię swobodną wynikającego ze wzoru :
Policzmy teraz ciśnienie znając energię swobodną F :
Korzystając z obliczonej średniej liczby cząstek ponownie z . otrzymujemy równanie stanu, które jest zależne od średniej liczby cząstek znajdujące się w układzie:
Równanie jest równaniem stanu gazu doskonałego wedle .
Przypadek gazu fotonowego w fizyce klasycznej Całkowita energia układu jest wyrażone przez równanie , wtedy możemy policzyć wielką sumę statystyczną w wielkim zespole kanonicznym dla tego rozważanego przypadku:
We wzorze wykorzystajmy tożsamość policzoną w punkcie , wtedy możemy dokończyć liczenie wielkiej sumy statystycznej:
A także policzmy średnią ilość cząstek znajdujących się w objętości V, korzystając ze wzoru na średnią liczbę cząstek słuszne dla wielkiego zespołu kanonicznego znając wielką sumę statystyczną policzoną :
Policzmy teraz energię średnią układu słuszne dla wielkiego zespołu kanonicznego, korzystając z znając dla tego rozważanego przypadku wielką sumę statystyczną :
Biorąc za średnią liczbę cząstek znajdującą się w układzie pisaną według wzoru we wzorze na średnią energię układu , wtedy otrzymujemy tą samą energię, ale wyrażoną w zależności od średniej liczby cząstek:
Wzór jest wzorem bardzo podobny do wzoru , tylko jest taka różnica, że w pierwszym występuje średnia ilość cząstek, a w drugim dokładna ilość cząstek. Weźmy teraz energię swobodną napisanej wedle wzoru , wtedy ciśnienie możemy policzyć ze wzoru , zatem przejdźmy do dzieła:
Korzystając z definicji średniej liczby cząstek panującą w układzie , wtedy równanie przyjmuje postać według poniższego równania:
Równanie jest równaniem stanu gazu doskonałego.