Użycie rodzajnika przy nazwach państw i miast (Artikelgebrauch bei Staaten- und Städtenamen) Większość nazw państw i miast to rzeczowniki rodzaju nijakiego, przy których z reguły rodzajnik nie występuje. Do tej grupy należą również nazwy państw, w których występuje spójnik und: np. (das) Polen, (das) Deutschland, (das) Frankreich, ... np. (das) Trinidad und Tobago, (das) St. Vincent und die Grenadinen ... W Sing. Gen. rzeczowniki te przyjmują końcówkę -s, np. die Hauptstadt Polens. Jeżeli rzeczownikowi temu towarzyszy określający go przymiotnik (lub inny wyszczególniający atrybut), to trzeba użyć rodzajnika, np. das mittelalterliche Frankreichpraca zbiorowa, Wahrig - Richtiges Deutsch leicht gemacht, wissensmedia GmbH, Gütersloh/München, ISBN 978-3-577-07566-4, ebook, das Deutschland der ZukunftSpiegel online, Das doppelte Dorf, 20.08.2007, so ein DeutschlandSpiegel online, Der Zwischenkanzler, 12.10.2005. W Sing. Gen. rzeczownik ten w towarzystwie przymiotnika traci jednak końcówkę -s, np. die Bürger des mittelalterlichen Frankreich.

Przy nazwach państw będących rzeczownikami rodzaju żeńskiego zawsze występuje rodzajnik: np. die Elfenbeinküste, die Mongolei, die Schweiz, die Slowakei, die Türkei, die Ukraine, ...

Nieliczne nazwy państw to rzeczowniki rodzaju męskiego, przy których użycie rodzajnika jest gramatycznie poprawne, ale w pismach oficjalnych używana jest wyłącznie forma bez rodzajnikaAuswärtiges Amt, Verzeichnis der Staatennamen für den amtlichen Gebrauch in der Bundesrepublik Deutschland, 12.06.2023, dostęp 05.11.2023 , np.: der Irak/Irak der Iran/Iran der Libanon/Libanon der Oman/Oman der Senegal/Senegal der Sudan/Sudan der Tschad/Tschad der Vatikan/Vatikan W Sing. Gen. rzeczowniki te mogą przyjmować końcówkę s, np. die Hauptstadt des Irans/des IranDuden online, Staatennamen, 03.10.2018; die Geschichte des Sudan Współcześnie rodzaj męski tych nazw jest w pewnych kontekstach wypierany przez rodzaj nijaki, jeżeli nazwa takiego państwa występuje w towarzystwie słowa określającego, np. „Das zweite Buch“ führt (...) in das moderne Irak des Jahres 2003Lokalnachrichten, Historische Romane von Zabern, dostęp 05.11.2023.

Kongo jest nazwą, która może oznaczać dwa kraje: Republikę Kongo oraz Demokratyczną Republikę Konga. Rzeczownik ten spotyka się zarówno w rodzaju męskim jak i nijakim. Dawniej był wyłącznie rodzaju męskiego, a obecnie jest coraz bardziej wypierany przez rodzaj nijaki. Użyty w rodzaju męskim podlega opisanym wyżej regułom dla nazw państw rodzaju męskiego, a w rodzaju nijakim zasadom dla nazw państw rodzaju nijakiego. W pismach oficjalnych w odniesieniu do Demokratycznej Republiki Konga używa się wyłącznie pełnej oficjalnej nazwy tego państwa.

W przypadku wieloczłonowych nazw państw, składających się z przymiotnika pospolitego i rzeczownika, rodzajnik występuje zawsze, np: das Vereinigte Königreich, die Vereinigten Staaten, ... Ich odmiana odpowiada ogólnym zasadom deklinacji.

Użycie rodzajnika przy imionach i nazwiskach w liczbie pojedynczej (Singular) Imiona i nazwiska występują z reguły bez rodzajnika. Jeżeli imieniu lub nazwisku towarzyszy określający je przymiotnik (lub inny wyszczególniający atrybut), to trzeba użyć rodzajnika, np. die kleine Brigitte. W Sing. Gen. generalnie występuje końcówka deklinacyjna -s, np. das Leben Kafkas, Angela Merkels Politik. Jedynie jeżeli w Sing. Gen. imię lub nazwisko występuje z rodzajnikiem, to traci końcówkę -s, np. die Eltern des kranken Otto. W Sing. Gen. przy wymienianiu imion lub nazwisk jednej osoby końcówka deklinacyjna występuje tylko przy ostatnim członie, np. Wolfgang Amadeus Mozarts Briefe. Imiona i nazwiska zakończone na -s, -ß, -z, -x tworzą Sing. Gen. w piśmie poprzez dodanie apostrofu (np. Marx' Werke), a w mowie najczęściej przez dodanie przyimka von i zmianę przypadku na Dat. (np. das Auto von Max). W połączeniu z tytułami użytymi z rodzajnikiem tylko tytuły ulegają deklinacji, natomiast imiona i nazwiska pozostają nieodmienne (np. die These des Professors Sauerland), ale jeżeli tytuł występuje bez rodzajnika, to w Sing. Gen. końcówka -s jest dodawana do nazwiska, np. der Vortrag Frau Doktor Majewskas.

w liczbie mnogiej (Plural) zob.

Imiona żeńskie

kończące się na -(i)e utrzymują końcówkę -n lub -s, np: die Ingen / Inges, die Sofien / Sofies

Przypisy