Granica funkcji

Jeżeli funkcja ma granicę w punkcie , piszemy: .

Najczęściej używane są dwie formalne definicje granicy funkcji, definicja Heinego i definicja Cauchy'ego. Są one równoważne.

Jeżeli , mówimy, że w punkcie funkcja ma granicę niewłaściwą.

Granice jednostronne funkcji Granicę nazywamy również granicą obustronną funkcji. Niekiedy będziemy rozpatrywać również granice jednostronne funkcji.

Przyjrzyjmy się granicy funkcji w punkcie . Posługując się definicją Heinego, znajdziemy ciąg zbieżny do . Najprostszym takim ciągiem będzie . Zauważmy, że:

Posłużmy się jednak teraz ciągiem , również zbieżnym do :

Widzimy, że wyznaczone granice różnią się. Oznacza to, że granica obustronna funkcji nie istnieje. W takich przypadkach będziemy wyznaczać granicę lewostronną oraz granicę prawostronną funkcji.

Granicę lewostronną funkcji w punkcie zapisujemy , granicę prawostronną zaś zapisujemy .

Przyjrzenie się wykresowi funkcji może pomóc w zrozumieniu pojęcia granicy jednostronnej.

Im bardziej zbliżamy się do zera z lewej strony na osi poziomej, tym bardziej funkcja maleje, dlatego granicą lewostronną funkcji będzie . Jeżeli będziemy natomiast zbliżać się do zera z prawej strony, funkcja będzie nieskończenie rosnąć, widzimy więc, że granicą prawostronną będzie .

Zależności między granicami funkcji Dla granic funkcji zachodzą podobne zależności, co dla granic ciągu.

Rozpatrzmy dla przykładu granicę funkcji w 1:

.

Twierdzenie o trzech funkcjach Spróbujmy znaleźć granicę . Kuszące mogłoby się wydawać zastosowanie zależności:

.

Jednak granica nie istnieje. Czy wobec tego granicy również nie możemy wyznaczyć?

Znane jest nam już twierdzenie o trzech ciągach. Istnieje analogiczne twierdzenie o trzech funkcjach, którym możemy się tu posłużyć.

Zastanówmy się nad zadaniem jeszcze raz. Wiemy, że największą wartością funkcji będzie 1, a najmniejszą będzie −1; inaczej mówiąc, . Podstawiając owe wartości za , otrzymujemy dwie granice: oraz .

Ponieważ granice obu funkcji równe są 0, możemy wnioskować, że: .