Świadome wybory żywieniowe i czytanie etykiet produktów Każdego dnia wybierasz, co jesz: w domu, w szkole, w sklepie. To, co wybierasz, wpływa na to, jak się czujesz, jak rośniesz i jak pracuje twój mózg. Świadomy wybór żywieniowy oznacza, że nie wybierasz produktu tylko dlatego, że ma ładne opakowanie lub jest w reklamie, ale dlatego, że wiesz, co naprawdę zawiera.
Aby podejmować świadome decyzje, trzeba umieć czytać etykiety produktów.
Co to jest etykieta produktu? Etykieta to informacje umieszczone na opakowaniu produktu, najczęściej z tyłu lub z boku.
Na etykiecie znajdziesz m.in.:
nazwę produktu, skład, datę przydatności do spożycia, tabelę wartości odżywczej, informacje o alergenach, czasem sposób przechowywania.
To właśnie z etykiety dowiesz się, co naprawdę jesz.
Skład produktu Skład to lista wszystkich składników użytych do zrobienia produktu.
Ważne zasady:
Składniki podane są od największej ilości do najmniejszej. Jeśli na pierwszym miejscu jest cukier, to znaczy, że jest go w produkcie najwięcej. Im krótszy i prostszy skład, tym zazwyczaj lepiej. Lepiej, gdy widzisz: „mleko, bakterie jogurtowe” niż bardzo długą listę niezrozumiałych nazw. Cukier może mieć różne nazwy, na przykład: cukier, syrop glukozowo-fruktozowy, glukoza, fruktoza, sacharoza.
Przykład:
Jogurt naturalny – skład: mleko, żywe kultury bakterii jogurtowych. Jogurt owocowy – skład może wyglądać tak: mleko, cukier, wsad owocowy, aromaty, barwniki…
Widzisz, że jogurt naturalny ma prostszy skład i zwykle mniej cukru.
Data przydatności do spożycia Na etykiecie zawsze znajdziesz datę, do kiedy można bezpiecznie zjeść produkt.
„Należy spożyć do…” – po tej dacie produkt może być niebezpieczny dla zdrowia (np. jogurt, mięso). „Najlepiej spożyć przed…” – po tej dacie produkt może mieć gorszy smak lub zapach, ale zwykle nie jest od razu szkodliwy (np. makaron, kasza).
Zawsze sprawdzaj datę, zanim coś kupisz lub zjesz.
Wartość odżywcza Tabela wartości odżywczej pokazuje, ile różnych składników odżywczych jest w produkcie. Najczęściej podana jest ilość:
energii (kalorie, kJ/kcal) – to „paliwo” dla twojego ciała, białka – pomaga budować mięśnie i rosnąć, tłuszczu, w tym tłuszczów nasyconych – ich nadmiar nie jest zdrowy, węglowodanów, w tym cukrów – dodają energii, ale zbyt dużo cukru szkodzi, błonnika – wspiera trawienie, soli – jej nadmiar jest niezdrowy dla serca i naczyń krwionośnych.
Warto zwracać uwagę szczególnie na:
ilość cukru – szukaj produktów z mniejszą jego zawartością, ilość soli, ilość tłuszczów nasyconych.
Alergeny Niektóre osoby mają alergię na pewne składniki. Na etykiecie alergeny są zwykle zapisane pogrubioną czcionką.
Do częstych alergenów należą m.in.:
mleko, gluten (zboża), jaja, orzechy, soja.
Osoba z alergią musi zawsze dokładnie czytać etykiety.
Jak wybierać lepsze produkty? Kiedy porównujesz dwa podobne produkty (np. dwa jogurty, dwa płatki śniadaniowe), zwróć uwagę na:
Skład – wybierz ten z krótszą i prostszą listą składników. Cukier – porównaj, gdzie jest go mniej (w tabeli: „w tym cukry”). Sól – w produktach słonych szukaj tych z mniejszą ilością soli. Tłuszcz – lepsze są produkty, które nie mają dużo tłuszczów nasyconych.
Przykłady:
Zamiast słodzonego napoju gazowanego – woda lub niesłodzony kompot. Zamiast jogurtu z dużą ilością cukru – jogurt naturalny z dodanymi przez ciebie owocami.
Na co uważać? Triki na opakowaniu Producenci chcą, żebyś kupił właśnie ich produkt. Używają więc:
kolorowych obrazków owoców, napisów typu „fit”, „light”, „bez dodatku cukru”, postaci z bajek.
To wszystko przyciąga uwagę, ale nie mówi prawdy o tym, co jest w środku. Dlatego zawsze patrz na skład i tabelę wartości odżywczej, a nie tylko na przód opakowania.
Proste zasady świadomego wybierania Czytaj etykiety, zanim włożysz produkt do koszyka. Wybieraj krótsze składy i produkty mniej przetworzone. Zwracaj uwagę na cukier, sól i tłuszcz – im mniej, tym zazwyczaj lepiej. Nie daj się zwieść reklamie i ładnemu opakowaniu. Jeśli czegoś nie rozumiesz – zapytaj dorosłego (rodzica, nauczyciela).
Umiejętność czytania etykiet pomoże ci dbać o własne zdrowie i podejmować mądre wybory każdego dnia.