Radzenie sobie z trudnymi zmianami w rodzinie i szukanie wsparcia Zmiany w rodzinie zdarzają się w życiu każdego człowieka. Czasem są przyjemne, a czasem bardzo trudne. Ważne jest, żebyś wiedział, że nie musisz radzić sobie z nimi samodzielnie – masz prawo szukać pomocy.
Co to są trudne zmiany w rodzinie? Trudne zmiany to takie sytuacje, które mocno zmieniają twoje codzienne życie i uczucia. Na przykład:
przeprowadzka do innego miasta lub mieszkania, rozwód lub rozstanie rodziców, pojawienie się nowego partnera mamy lub taty, narodziny rodzeństwa, które zmienia układ w domu, poważna choroba kogoś bliskiego, śmierć członka rodziny, wyjazd jednego z rodziców za granicę na dłużej.
Niektóre z tych rzeczy mogą się wydarzyć niespodziewanie. Możesz wtedy czuć się zagubiony i nie wiedzieć, co robić.
Jak możesz się czuć? Każdy reaguje inaczej. Wszystkie uczucia są ważne i normalne. Możesz czuć na przykład:
smutek – chce ci się płakać, nic cię nie cieszy, złość – łatwo się denerwujesz, krzyczysz, masz ochotę coś rozwalić, lęk – martwisz się o przyszłość, boisz się, co będzie dalej, wstyd – nie chcesz, żeby inni wiedzieli, co się dzieje w domu, zazdrość – np. o młodsze rodzeństwo, które dostaje dużo uwagi, ulgę – gdy w domu było wcześniej dużo kłótni i napięcia.
Możesz też odczuwać kilka tych rzeczy naraz. To nie znaczy, że jest z tobą coś „nie tak”. To jest naturalna reakcja na zmianę.
Jak możesz sobie pomagać na co dzień? Nazywaj swoje uczucia Spróbuj powiedzieć sobie: „Jest mi smutno”, „Jestem wściekły”, „Boję się”. Możesz:
zapisać to w zeszycie lub pamiętniku,
narysować, jak się czujesz, powiedzieć o tym komuś zaufanemu.
Kiedy nazywasz uczucia, łatwiej je zrozumieć i o nich rozmawiać.
Rozmawiaj o tym, co się dzieje Jeśli coś jest dla ciebie niejasne, masz prawo pytać. Możesz powiedzieć na przykład:
„Nie rozumiem, dlaczego się przeprowadzamy. Możesz mi to wytłumaczyć?” „Boję się tej zmiany. Co się teraz zmieni w moim życiu?” „Czuję się samotny, kiedy tata/mama jest daleko”.
Rodzicom czasem trudno mówić o trudnych sprawach, ale często chcą ci pomóc – tylko nie zawsze wiedzą, co czujesz, jeśli im tego nie powiesz.
Dbaj o codzienne drobiazgi Przy trudnych zmianach pomaga, gdy w życiu zostaje trochę stałych rzeczy. Staraj się:
zachować swoje małe rytuały (czytanie przed snem, spacer z psem, hobby), wysypiać się, ruszać się (sport, taniec, choćby krótki spacer), jeść regularne posiłki.
To może brzmieć prosto, ale bardzo pomaga twojemu ciału i psychice poradzić sobie ze stresem.
Rób rzeczy, które sprawiają ci radość Nawet w trudnym czasie masz prawo do zabawy i odpoczynku. To nie jest oznaka braku szacunku do tego, co się stało. To sposób, by nabrać sił.
Może to być:
granie w gry planszowe lub komputerowe z umiarem, rysowanie, muzyka, taniec, spotkanie z kolegą lub koleżanką, sport, hulajnoga, rower.
Z kim możesz porozmawiać i gdzie szukać wsparcia? Nie musisz być z tym sam. Wsparcie możesz znaleźć u różnych osób.
W rodzinie rodzice lub opiekunowie, starsze rodzeństwo, dziadkowie, ciocia, wujek lub inna bliska osoba dorosła.
Możesz powiedzieć na przykład: „Chciałbym/chciałabym z tobą porozmawiać o tym, co się ostatnio dzieje. Czy masz chwilę?”
W szkole wychowawca lub inny nauczyciel, któremu ufasz, pedagog lub psycholog szkolny, pielęgniarka szkolna.
To są osoby, które mają doświadczenie w pomaganiu uczniom w trudnych sytuacjach. Ich zadaniem jest cię wspierać, a nie oceniać.
Wśród rówieśników przyjaciel lub dobra koleżanka/kolega, czasem grupa rówieśnicza (np. koło zainteresowań).
Przyjaciele nie zastąpią dorosłych, ale mogą:
wysłuchać, być z tobą, gdy jest ci trudno, przypomnieć ci, że nie jesteś sam.
Specjalistyczna pomoc Czasem potrzebne jest wsparcie specjalisty:
psychologa lub psychoterapeuty dziecięcego, lekarza psychiatry dziecięcego (gdy problemy są bardzo poważne).
Może ci w tym pomóc rodzic, wychowawca lub pedagog szkolny. Rozmowa z takim specjalistą to nic wstydliwego – to oznaka troski o siebie. W Polsce istnieją też telefony zaufania dla dzieci i młodzieży (np. bezpłatny numer 116 111). Możesz tam anonimowo porozmawiać o swoich problemach.
Kiedy koniecznie poprosić o pomoc? Koniecznie powiedz dorosłemu, któremu ufasz, jeśli:
bardzo długo jest ci smutno i nic cię nie cieszy, masz problemy ze snem lub jedzeniem przez stres, często boli cię brzuch lub głowa, a lekarz nie widzi przyczyny, boisz się wracać do domu, w domu jest przemoc – ktoś cię bije, wyzywa, grozi, poniża, masz myśli, że nie chcesz żyć albo chcesz sobie zrobić krzywdę.
Wtedy natychmiast porozmawiaj z:
rodzicem lub innym dorosłym z rodziny, wychowawcą, pedagogiem lub psychologiem szkolnym, szkolną pielęgniarką, zadzwoń na telefon zaufania dla dzieci i młodzieży.
Twoje bezpieczeństwo i zdrowie są najważniejsze. Zawsze masz prawo prosić o pomoc.
Podsumowanie Trudne zmiany w rodzinie zdarzają się wielu dzieciom. Masz prawo czuć różne emocje – wszystkie są ważne i normalne. Warto o tym mówić, a nie zostawać z tym samemu. Pomoc możesz znaleźć w rodzinie, w szkole, wśród przyjaciół i u specjalistów. Prośba o wsparcie nie jest oznaką słabości, ale odwagi i dbania o siebie.