Choroby przewlekłe – funkcjonowanie na co dzień i wsparcie chorych Co to jest choroba przewlekła? Choroba przewlekła to taka choroba, która trwa długo – miesiące, a nawet lata. Nie mija po kilku dniach, jak przeziębienie, tylko wymaga stałej opieki lekarskiej i dbania o zdrowie na co dzień.
Przykłady chorób przewlekłych u dzieci i młodzieży:
astma, cukrzyca typu 1, alergie, padaczka (epilepsja), celiakia (nietolerancja glutenu), przewlekłe choroby serca, nerek, stawów.
Wiele z tych chorób nie jest zaraźliwych, więc nie można się nimi „zarazić” od kolegi czy koleżanki.
Życie na co dzień z chorobą przewlekłą Leczenie i codzienne nawyki Osoba z chorobą przewlekłą zwykle:
przyjmuje regularnie leki, chodzi na kontrole do lekarza, musi zwracać większą uwagę na to, co je, ile śpi i jak się rusza, czasem korzysta ze specjalistycznego sprzętu (np. glukometr, inhalator).
To bywa męczące, ale dzięki temu choroba jest pod kontrolą, a chory może chodzić do szkoły, uprawiać sport (zgodnie z zaleceniami lekarza) i bawić się z rówieśnikami.
W szkole Uczeń z chorobą przewlekłą:
może potrzebować przerw w pracy, żeby np. zmierzyć poziom cukru, zrobić inhalację czy odpocząć, czasem ma dostosowane wymagania (np. zwolnienie z części ćwiczeń na wf, więcej czasu na sprawdzian), może opuszczać lekcje z powodu wizyt u lekarza lub pobytu w szpitalu i potrzebuje potem pomocy w nadrobieniu materiału.
Ważne, aby:
nauczyciele wiedzieli o chorobie (za zgodą rodziców), w szkole była przygotowana prosta instrukcja, co robić w razie nagłego pogorszenia samopoczucia ucznia.
Emocje osoby przewlekle chorej Życie z chorobą przewlekłą to nie tylko sprawy medyczne. Pojawiają się też uczucia:
złość, wstyd, smutek lub lęk, czasem zazdrość wobec zdrowych rówieśników.
Dlatego tak ważne jest:
możliwość porozmawiania z rodzicami, nauczycielem, pedagogiem, psychologiem, akceptacja ze strony kolegów i koleżanek, poczucie, że mimo choroby nadal jest się częścią klasy i grupy.
Jak wspierać osoby chore przewlekle? Wsparcie kolegów i koleżanek Koledzy z klasy mogą bardzo pomóc. Jak?
Nie wyśmiewaj i nie komentuj złośliwie wyglądu, leków, sprzętu medycznego. Nie odtrącaj: zapraszaj chorego do wspólnych zabaw i pracy w grupach. Pomagaj w nauce: udostępnij zeszyt, wytłumacz zadanie, wyślij notatki. Słuchaj: jeśli ktoś chce opowiedzieć o swojej chorobie – wysłuchaj go bez oceniania. Nie traktuj chorego jak „słabszego” – wspieraj, ale nie wyręczaj we wszystkim.
Ważne: jeśli nie wiesz, jak się zachować, po prostu zapytaj spokojnie, czy i jak możesz pomóc.
Wsparcie rodziny Rodzina osoby przewlekle chorej:
pilnuje wizyt lekarskich i leków, dba o odpowiednią dietę, ruch i odpoczynek, pomaga radzić sobie z emocjami, stara się, aby dziecko mimo choroby miało swoje pasje i rozwijało zainteresowania.
Dobrze, gdy w rodzinie:
normalnie się rozmawia o chorobie – nie udaje się, że jej nie ma, ale też nie mówi się o niej bez przerwy, docenia się wysiłek dziecka w dbaniu o zdrowie.
Rola szkoły Szkoła może:
zapewnić dostęp do pomocy psychologiczno‑pedagogicznej, dostosować wymagania i formę sprawdzianów (zgodnie z opinią lekarza i poradni), szkolić nauczycieli z pierwszej pomocy w najczęstszych sytuacjach (np. napad astmy, omdlenie, atak padaczki), dbać o życzliwą atmosferę w klasie, przeciwdziałać wykluczaniu i wyśmiewaniu.
Trudniejsze sytuacje Nagłe pogorszenie samopoczucia Czasem stan osoby przewlekle chorej może się nagle pogorszyć. Co wtedy powinni zrobić rówieśnicy?
Zostać przy chorej osobie, nie zostawiać jej samej. Zawołać dorosłego: nauczyciela, wychowawcę, pracownika szkoły. Jeśli jest to potrzebne – wezwać pomoc (np. pogotowie), zgodnie z tym, co ustalono w szkole. Nie panikować, nie robić zdjęć, nie nagrywać filmów.
Dobre przygotowanie daje większe poczucie bezpieczeństwa całej klasie.
Pobyt w szpitalu lub dłuższa nieobecność Kiedy kolega lub koleżanka jest dłużej w szpitalu:
można utrzymywać kontakt (np. przez wiadomości, kartki, rysunki), wysyłać notatki z lekcji, po powrocie do szkoły – pomóc w nadrobieniu zaległości, nie zasypywać od razu trudnymi pytaniami o chorobę, jeśli ktoś nie ma ochoty o tym mówić.
To pomaga choremu czuć, że wciąż jest ważną częścią klasy.
Podsumowanie Choroba przewlekła trwa długo i wymaga codziennej troski o zdrowie. Z odpowiednim leczeniem i wsparciem większość osób przewlekle chorych może normalnie chodzić do szkoły, uczyć się, mieć hobby i przyjaciół. Ogromne znaczenie mają: zrozumienie, akceptacja, pomoc w nauce i życzliwe zachowanie rówieśników. Każdy z nas może być wsparciem: wystarczy szacunek, empatia i gotowość do pomocy, gdy jest ona potrzebna.