Wpływ stresu na zachowanie i podejmowanie decyzji Stres pojawia się wtedy, gdy coś jest dla nas trudne, nowe albo bardzo ważne. Możemy przeżywać stres przed sprawdzianem, zawodami sportowymi, występem na scenie albo w czasie kłótni. Trochę stresu jest potrzebne, bo mobilizuje do wysiłku. Zbyt silny lub długotrwały stres może jednak utrudniać nam zachowanie i podejmowanie rozsądnych decyzji.

Jak stres wpływa na nasze zachowanie? Gdy jesteśmy zestresowani, nasze ciało i mózg pracują inaczej niż zwykle. Może to zmieniać sposób, w jaki się zachowujemy.

Możliwe reakcje na stres: stajemy się bardziej nerwowi i łatwo się złościmy (krzyczymy, obrażamy się, trzaskamy drzwiami), mamy kłopot ze skupieniem uwagi (trudniej odrobić lekcje, wysłuchać innych, zapamiętać materiał), zaczynamy unikać trudnych sytuacji (nie chcemy iść do szkoły, odkładamy zadania na później), wycofujemy się z kontaktów z innymi (wolimy być sami, mniej rozmawiamy z rodziną i kolegami), pojawia się płaczliwość, napięcie, poczucie bezradności, niektórzy mogą reagować śmiechem w nieodpowiednich momentach, żeby ukryć zdenerwowanie.

Te zachowania często nie są świadomie zaplanowane. Są to automatyczne reakcje organizmu, który próbuje poradzić sobie z silnymi emocjami.

Jak stres wpływa na podejmowanie decyzji? Podejmowanie decyzji wymaga spokojnego myślenia, przewidywania i porównywania różnych możliwości. Silny stres to utrudnia.

W stresie: myślimy bardziej emocjami niż rozumem – ważniejsze staje się to, co czujemy w tej chwili, niż długoterminowe skutki, możemy podejmować decyzje zbyt szybko i pochopnie (na przykład zgodzić się na coś, żeby tylko mieć spokój), częściej wybieramy to, co jest łatwe tu i teraz, zamiast tego, co naprawdę dla nas dobre, gorzej oceniamy ryzyko – albo je przeceniamy (boimy się spróbować), albo lekceważymy (robimy coś niebezpiecznego), możemy „zawiesić się” i w ogóle nie podejmować decyzji, odkładając ją w nieskończoność, pamięć działa słabiej – trudniej przypomnieć sobie ważne informacje potrzebne do wyboru.

Niewielki stres bywa jednak pomocny. Gdy sprawa jest dla nas ważna, lekki stres może sprawić, że bardziej się przykładamy, dokładniej analizujemy i przygotowujemy się do podjęcia decyzji.

Jak podejmować lepsze decyzje w stresie? Stresu nie da się całkowicie uniknąć, ale można nauczyć się działać mądrzej, gdy go odczuwamy.

Pomocne mogą być: zrobienie przerwy – kilka głębokich oddechów, krótki spacer, zmiana zajęcia na chwilę, rozmowa z zaufaną osobą (rodzicem, nauczycielem, kolegą), która spojrzy na sprawę spokojniej, zapisanie na kartce plusów i minusów każdej możliwości, zadanie sobie pytań: „Co się stanie za tydzień, miesiąc, rok, jeśli tak zrobię?”, „Czy ta decyzja jest zgodna z tym, co uważam za słuszne?”, odłożenie ważnej decyzji, jeśli jesteśmy bardzo wzburzeni (na przykład tuż po kłótni).

Świadomość, że stres wpływa na nasze zachowanie i wybory, pomaga bardziej uważać na to, co robimy i co postanawiamy, zwłaszcza w trudnych sytuacjach. Dzięki temu łatwiej podejmować decyzje, których później nie będziemy żałować.