Rola rodziny w kształtowaniu postaw zdrowotnych i systemu wartości Wprowadzenie Rodzina to pierwsze miejsce, w którym uczysz się, jak żyć. To tam poznajesz, co jest dobre, a co złe, jak dbać o siebie i innych. W domu kształtują się twoje postawy zdrowotne oraz system wartości, który będzie ci towarzyszył w dorosłym życiu.
Postawy zdrowotne to sposób, w jaki myślisz o zdrowiu i jak o nie dbasz. System wartości to zbiór zasad i przekonań, które uważasz za ważne, na przykład uczciwość, szacunek, odpowiedzialność.
Rodzina jako pierwsze środowisko wychowawcze Rodzina jest pierwszą grupą, do której należysz od urodzenia. To w niej:
uczysz się języka i sposobu komunikowania się poznajesz podstawowe zasady i normy (na przykład że nie wolno bić, kłamać czy krzywdzić innych) obserwujesz zachowania dorosłych i je naśladujesz
Dzieci najczęściej biorą przykład z rodziców i innych bliskich. Jeśli dorośli o coś dbają i uważają to za ważne, dziecko zwykle też uznaje to za ważne.
Jak rodzina kształtuje postawy zdrowotne Postawy zdrowotne nie biorą się znikąd. Powstają głównie dzięki codziennym sytuacjom w domu. Na przykład:
sposób żywienia w rodzinie – czy jecie warzywa i owoce, pijecie wodę, czy raczej słodkie napoje i fast foody podejście do ruchu – czy wspólnie spacerujecie, jeździcie na rowerze, uprawiacie sport, czy większość czasu spędzacie przed ekranem dbanie o higienę – czy pamiętacie o myciu rąk, zębów, codziennej kąpieli organizacja dnia – o której kładziecie się spać, czy jest czas na odpoczynek, naukę, zabawę stosunek do używek – czy w domu mówi się jasno o szkodliwości palenia, alkoholu i innych substancji
Rodzina wpływa na twoje zdrowie głównie przez:
przykład – dorośli pokazują swoim zachowaniem, co jest ważne rozmowę – tłumaczą, dlaczego warto dbać o zdrowie i wskazują bezpieczne zachowania ustalanie zasad – na przykład ograniczenie czasu przed ekranem, stałe godziny snu, wspólne posiłki wsparcie – pomagają w leczeniu, badaniach kontrolnych, zachęcają do aktywności fizycznej
Jeśli w rodzinie panuje atmosfera bezpieczeństwa i zaufania, łatwiej pytać o trudne sprawy dotyczące zdrowia, zmian w dojrzewającym ciele czy uczuć.
Jak rodzina kształtuje system wartości System wartości to odpowiedź na pytanie: co jest dla mnie w życiu najważniejsze. Rodzina przekazuje wartości przede wszystkim przez:
codzienne zachowania – na przykład sposób, w jaki domownicy odnoszą się do siebie nawzajem reakcje na różne sytuacje – czy rodzice rozwiązują konflikty krzykiem, czy rozmową opowieści rodzinne – historie o przodkach, ich wyborach, sukcesach i błędach zasady panujące w domu – na przykład obowiązki domowe, sposób spędzania świąt, wspólne decyzje
W rodzinie możesz nauczyć się takich wartości jak:
szacunek – do rodziców, rodzeństwa, starszych, ale też do samego siebie odpowiedzialność – za swoje słowa, czyny, za wspólne dobro uczciwość – mówienie prawdy, dotrzymywanie obietnic empatia – wczuwanie się w uczucia innych, gotowość do pomocy sprawiedliwość – równe traktowanie, szukanie uczciwych rozwiązań współpraca – dzielenie się obowiązkami, pomaganie sobie nawzajem
Rodzina uczy także, że zdrowie jest wartością. To znaczy, że warto je chronić, bo jest podstawą dobrego życia i realizowania innych marzeń.
Związek między zdrowiem a wartościami rodzinnymi Postawy zdrowotne i system wartości w rodzinie są ze sobą powiązane. Przykłady:
jeśli w rodzinie ceni się odpowiedzialność, to odpowiedzialne dbanie o zdrowie (szczepienia, wizyty u lekarza, higiena) staje się czymś naturalnym jeśli ważny jest szacunek, łatwiej zrozumieć, że nie wolno wyśmiewać wyglądu, choroby czy niepełnosprawności innych osób jeśli rodzina ceni uczciwość, łatwiej przyznać się do błędu w dbaniu o zdrowie i szukać pomocy (na przykład przy uzależnieniach)
Dzięki wartościom wyniesionym z domu potrafisz samodzielnie wybierać to, co służy zdrowiu, nawet gdy rówieśnicy zachęcają do ryzykownych zachowań.
Jak rozmawiać z rodziną o zdrowiu i wartościach Aby rodzina dobrze pełniła swoją rolę, potrzebna jest rozmowa. Możesz:
pytać o to, co budzi twoje wątpliwości (np. o dojrzewanie, emocje, uzależnienia) dzielić się swoimi uczuciami i problemami proponować zdrowe formy spędzania czasu razem rozmawiać o tym, co dla ciebie ważne (np. sprawiedliwość, wolność, szacunek)
Wspólne rozmowy pomagają zrozumieć, jakie wartości są ważne w waszej rodzinie i jak wpływają na zdrowie.
Podsumowanie Rodzina ma ogromny wpływ na to, jak dbasz o zdrowie i jakie wartości wyznajesz. To ona przez przykład, rozmowę, zasady i wsparcie:
kształtuje twoje nawyki zdrowotne uczy cię odpowiedzialności za siebie i innych przekazuje ci system wartości, który pomaga wybierać to, co dobre i bezpieczne
Świadome budowanie dobrych relacji w rodzinie sprzyja zarówno zdrowiu fizycznemu, jak i psychicznemu oraz pomaga stać się dojrzałym, wartościowym człowiekiem.